Кіріспе

Фильмде Джейсон Скотт Ли, Кэри Элвес, Лена Хиди, Сэм Нилл және Джон Клиз түскен. 1994 жылдың 25 желтоқсанында шыққан бұл фильмге көбінесе жағымды пікірлер берілді және 30 миллион долларлық бюджетке қарсы бүкіл әлем бойынша 70 миллион доллар табыс әкелді. Оны Buena Vista Pictures компаниясы көрсетілімге шығарды. 2016 жылы Walt Disney Pictures өзінің жеке толыққанды нұсқасын жасап, шығарды – «Орталық Азия Ұлысы», ол Диснейдің 1967 жылғы анимациялық фильміне де, Киплингтің кітабына да көбірек ұқсас және адал болды.

Сюжет

Үндістанда британдықтар билік құрған кезде Маугли – жесір болған Натху есімді жол көрсетушінің бес жасар ұлы. Ол жесір болған ағасы полковник Джеффри Брайдон мен оның бес жасар қызы Китти үшін джунглидегі экспедицияға басшылық етеді. Топ көп ұзамай жолбарыс Шерхан оларды аңдып жүргенін біледі, себебі жолдас жолбасшы Булдео және тағы екі сарбаз жануарларды спорт үшін өлтіреді, бұл орман заңына қайшы келеді. Шерхан түнде лагерьге шабуыл жасап, екі сарбазды және Натуды өлтіреді. Соңғысы Бульдеоны қорғауға тырысқанда, ол онымен күресуге тырысады, ал Натуды өлтіруге мүмкіндік береді. Қауіп-қатерде Маугли мен оның қасқыр баласы, Сұр Бауыр, бөлек және өлген деп саналады. Көп ұзамай Маугли оны қасқырлар үйірлігіне апаратын пантера Багирамен кездеседі және Балу есімді аю баласымен дос болады. Көп жылдан кейін маймыл Мауглиден Китти бала кезінде берген білезікті ұрлап алады. Маугли маймылды Хануманның құрметіне салынған ежелгі қалаға қуып жетеді. Ол жылан Каамен соғысып, оны жеңеді және Луи патша оған білезікті қайтарады. Бұл арада Китти әлі де әкесімен бірге Үндістанда тұрады. Ол Мауглимен қайтадан кездеседі, бірақ ол оны тани алмайды, бірақ ол оны еске алады. Маугли ауылға келгенше, Китти оны балалық шағында берген білезігін киіп жүргенін білгенде ғана таниды. Мауглиді Киттидің жігіті капитан Уильям Бун қуып жүр. Оларды қуып шыққаннан кейін, оны Бульдео ұстап алады, ол Мауглиде Маймыл қаласынан келген пышақ бар екенін біледі. Бун мен оның адамдары Мауглиді тұтқындап, оның пышақты қайдан алғанын анықтауға тырысады, бұл процесте оған азап шегеді. Китти әкесіне тұтқынның Маугли екенін айтады, бірақ Брайдон күмәнмен қарайды; Китти мен Брайдонның досы доктор Пламфорд Мауглиді адам әлеміне қайта әкелуге тырысады. Китти мен Маугли бір-біріне ғашық болып жатыр, бұл Бунның көңілін қалдырады. Бун жақын арада Бульдео мен оның досы Табакиден легендарлық жоғалған қала туралы біледі және ол Мауглиге жол көрсету үшін көндіруге тырысады, бірақ Маугли бұдан бас тартады, өйткені Бун жануарларды ойын-сауық үшін өлтіру арқылы орман заңын сақтамайды. Кейінірек Брайдон Бун мен Киттидің үйленетінін хабарлайды. Жүректері күйреген Маугли джунглиге оралады, өйткені Бун мен оның адамдары оған нашар қарады; Китти бұдан кейін Бунға үйленуден бас тартады, бұл Брайдонға оны Англияға қайтаруға мүмкіндік береді. Қазынаны табуға құштар Бун Уилкинс және Харли атты жауынгерлерді жалдап алады және олар Бульдео мен Табакимен бірге жұмыс істейді. Олар Мауглиді ұстауға тырысады, бірақ сәтсіз аяқталады, Балу Мауглиді қорғап жатқанда атып өлтіріледі. Кейіннен ер адамдар Бандиттердің көмегімен Китти мен оның әкесіне тұзақ құрып, Бандиттерге Багира мен қасқырлар шабуыл жасайды, ал Брайдон аяғына оқ соғады. Қазына іздеушілер Китти мен оның әкесін Моглидің оларды қазынаға жетелейтінін дәлелдеу үшін оларды тұтқынға алады. Түнде топ Шерханның оралғандығын біледі; Маугли Китти мен оның әкесін одан қорғаймын деп уәде береді және келесі күні таңертең Багираның көмегімен қашып кетеді. Харли оны қуып жетеді, бірақ құмға түсіп, суға батып қалады. Партия өз сапарын жалғастырады, Бун артында жараланған Брайдонды қалдырады, оған Моглидің көмегімен ауылға филге оралуға көмектеседі. Кейінірек Табаки Мауглиге енді қажеті жоқ деп шешіп, оны өлтіруге тырысады, бірақ жардан құлап, өзін өлтіреді. Маймыл қаласына жақындаған кезде Уилкинс топтан бөлініп кетеді және Шерхан оны өлтіреді. Жоғалған қалада Булдео Мауглиді өлтірмекші болады, бірақ ол тұзаққа түседі. Бун мен Китти қазына бөлмесіне жетеді, онда Бун Мауглиді семсермен өлтіруге тырысады, бірақ Маугли оны пышақпен жарақаттап, Киттимен бірге қашып кетеді. Бун ашкөздікпен қазына жинап алады, бірақ оның жеңісі Каа оны шабуылдап өлтірген кезде қысқа болады. Қираған үйінділердің сыртында Маугли мен Киттиді Мауглиге қатыгездей күркіреген Шерхан қарсы алады. Маугли оралып жауап береді және Шерхан оны орманның жаратылысы ретінде көреді, Мауглидің балалық арманын орындайды. Жәндікке оралғанда Маугли мен Китти Брайдон мен Балудың өмірлерін доктор Пламфорд табысты құтқарып қалғанын көріп, қуанады. Маугли орманның иесі болып, Киттимен қарым-қатынас жасайды.

Тренингпен оқытылған жануарлар

Кейси – Балу рөлінде, Мауглиді бала кезінде құтқарып алған қара аю және жануарлар арасындағы ең жақын досы. Көлеңке – Багира рөлінде, Мауглиді қасқырларға тәрбиелеуге алып кетіп, оны қадағалайтын ақылды қара пантера. Шэннон – Сұр бауырлас рөлінде, Мауглидің бала кезінен бергі және ең жақын серігі болған үнді қасқыры. Лоуэлл – Луи патша рөлінде, ежелгі қираған орындағы маймылдардың басшысы. Бомбей – Шер Хан рөлінде, қатыгез Бенгал жолбарысы, ол орман заңын сақтайды. Көптеген нұсқаларда басты жау ретінде танылғаннан өзгеше, осы кейіпкер фильмде бейтарап табиғи күш ретінде бейнеленді. Каа кейіпкері CGI және аниматроникалық питон, сондай-ақ үйретілген жасыл анаконда арқылы сомдалды. Басқа үйретілген жануарлар: маймылдар, үнді пілдері, түйелер, жылқылар, зебулер және қасқырлар. Маймылдардың дыбыздары үшін шымпанзелер мен сиампангтардың дыбыстары қолданылды. KNB FX Group тобының мүшесі Шэннон Шиа, аниматроникалық аю костюмімен Балу рөлін кейбір кадрларда сомдады.

Алдын ала өндіріс

Үндістандық продюсер Раджу Пател Киплингтің "Жұңғар кітабы" әңгімелері жарыланғанының 100 жылдығын фильмге бейімдеу арқылы тойлау керек деп ойлады. 1993 жылдың 7 маусымында The Walt Disney Company компаниясы фильмді АҚШ, Ұлыбритания, Скандинавия және Бенилюкс елдерінде тарату құқығын алды, бұл үшін өндіріс бюджетінің және қаржыландырудың жартысын, шамамен 15-20 миллион доллар көлемінде қамтамасыз етті. Басқа елдерде MDP Worldwide (Марк Деймонның компаниясы) фильм құқықтарын сату агенті болды. Disney төрағасы Джеффри Катценберг анимациялық классиканы бейімдеудің мүмкіндігін көріп, жобаны жазуға Рональд Йонвер мен Марк Гелдманды тағайындады. Осы сценарийлерге қанағаттанбаған, олардың бірі 180 беттен тұрып, алғашқы 70 бетінде диалог болмаған Катценберг жобаны Стивен Сомерске тапсырды, оның "Хакльберри Финнің басынан өткендері" фильміндегі жұмысына риза болғаннан кейін. Сомерс, түпнұсқа анимациялық фильмнің және түрлі ормандардағы оқиғалар туралы фильмдердің жанкүйері болғандықтан, көркем, романтикалық оқиға жасауға және орманның әсемдігін көрсетуге құштар болды. Сомерстің жобаға қатысты шешімдері басшыларды таң қалдырды, себебі кейбіреулері түпнұсқа анимациялық фильмнің нақты көшірмесін күткен, ал басқалары жасөспірімдерге арналған махаббат оқиясын басты оқиға еткісі келді.

Кастинг

Джейсон Скотт Ли Соммерстің Маугли рөліне жалғыз таңдауы болды. Дисней басшылары оны "тынышсыз ескі" деп санады, бірақ Сомерс оларды таныс емес жасөспірімге қарағанда оның сенімді актер болатынына көндірді. Жануарлар оған ең жақсы реакция бергендіктен де Ли актерлік құрамға алынды. Сомерс және оның командасы Үндістанда актерлерді іздеуге тырысты, бірақ Болливуд ережелеріне байланысты олардың кестелері мен фильмдер санының шектелуі олардың қатысуын қиындатты. Дегенмен, олар Болливудтың кез келген жобасына келісуден бұрын Стефан Калифа мен Анируд Агарвалды таңдап алды. Одан кейін Кари Элвестің капитан Уильям Бун, Лена Хидидің Китти Брайдон және Сэм Ниллдің полковник Джеффри Брайдон рөлін ойнауы іске асты. Нейл өзінің әскери қызмет өткен туыстары бар отбасынан шыққандықтан, осы рөлге қызығушылық танытты. Доктор Джулиус Пламфорд рөлі бастапқыда Джон Клизге арналған, бірақ Сомерс Клиздің оны қабылдамайтынынан көңілі тоңды. Клис сценарийді алғаннан кейін және оған ғашық болғаннан кейін рөлге келісті. Багира рөлін Сая есімді еркек пантера ойнады, ал Жарас бауыр рөлін Шеннон есімді таза тұқымды ұрғашы қасқыр сомдады.

Шығару

Фильм 1994 жылдың 25 желтоқсанында кинотеатрларда шықты.

Үй медиасы

Фильмді Buena Vista Home Entertainment компаниясы 1995 жылғы 19 мамырда VHS және LaserDisc форматтарында жарыққа шығарды. Дисней сондай-ақ фильмді 2002 жылғы 15 қаңтарда DVD форматында шығарды.

Сыни жауап

Rotten Tomatoes веб-сайтында фильмге 44 шолу негізінде 80% мақұлдау көрсеткіші берілді, орташа бағасы 6,6/10. Сайттың сыншыларының консенсусы былай деді: "Рудиард Киплингтің "Жангли кітабы" атауынан көрінетіндей кітапқа тым жақын болмаса да, бұл анимациялық нұсқасымен жақсы таныс оқиғаның көңілді ойыншылдық нұсқасын ұсынады". Фильм жақсы қабылданды, актерлік шеберлігі, әрекеті мен визуализациясы мақталып, Киплиннің еңбегіне адал болмағаны үшін де сынға ілікті, тіпті оның аты аталымда сақталғанмен. "Чикаго Сан Таймс" газетінің редакторы Роджер Эберт бұл пікірмен келісті. Ол фильмнің "Рудиард Киплингке немесе оның классикалық кітабына ешқандай қатысы жоқ, сондықтан атауының себебін түсіндіру қиын" деді. Киплингтің аңдар арасында өмір сүруге үйренген бала туралы әңгімелеріндегі нәзік әдемілік мұнда "Индиана Джонс" стиліндегі клондалған, Киплингті таң қалдыратын әрекетке толы триллермен ауыстырылды. "Вашингтон Пост" газетінен Рита Кемпли одан да жағымды баға берді: "Сюжет романтикадан әрекетке Читаның аяқтан аяққа секіргені сияқты жылдам өтеді, бірақ Сомерс бәрібір керемет отбасылық фильмді ұсынады".

Кассалық жинақ

Фильм АҚШ және Канадада 43,2 миллион доллар тапты. Халықаралық саудада ол 27,5 миллион доллар тапты, ал жалпы әлемдік кірісі 70,7 миллион долларға жетті.

Марапаттар

Фильм 1994 жылы "Медиа саласындағы үздіктер" сыйлығының "Алтын періште" сыйлығына "үздік фильм" номинациясы бойынша ұсынылды. Одан бөлек, ол Сатурн сыйлығының "үздік әрекет, шытырман оқиға немесе триллер" фильмі номинациясына да ұсынылды.

Видео ойындар

Фильм 1996 жылы бейнеойынға бейімделді, онда фильмнен алынған фрагменттер бар, сонымен қатар жаңа сюжет және жаңа кейіпкерлер ұсынылған. Ойын, ойыншының джунглиді құтқаруға жасаған тырысын баяндайды. Әскерлер Луи патшаның тәжін ұрлап алды, ал ойыншы оны қайтарып алып, джунглидің сиқырын жоғалтпауы керек. Ойыншыға шотланд Илгвом ("Маугли" сөзінің кері жазылуы) және оның шимпанзесі Лахти көмектеседі, сондай-ақ Маугли естеліктерінен құралған рух нұсқаулық береді.