Кіріспе

Чех композиторы (1850–1900)

Жеке өмір

23 жасында ол Ружена Ханушоваға үйленді және Литваның Вильнюс қаласында тұра бастады, онда ол хормейстер қызметін алған еді. Әйелі мен жаңа туған егіздері Вильнюста қайтыс болған екі қайғылы жылдан кейін, ол 1874 жылы Прагаға оралып, 1900 жылы қайтыс болғанға дейін сонда тұрды. 1875 жылы Фибих Руженаның қарындасы, опералық контральто Бетти Фибиховаға (туған аты Ханушова) үйленді, бірақ 1895 жылы бұрынғы студенті және сүйіктісі Анежка Шульцоваға кетіп қалды. Шульцова мен Фибич арасындағы қарым-қатынас оның өнері үшін маңызды болды, себебі ол оның барлық кейінгі операларының, соның ішінде "Шарка" операсының либреттосын жазды, сондай-ақ оның "Көңіл-күйлер, әсерлер және естеліктер" шығармаларына шабыт берді.

Мансап

Фибих екі мәдениетті білім алды, өзінің қалыптасу кезеңін Германияда, Францияда және Австрияда, сондай-ақ туған Богемиясында өткізді. Ол неміс және чех тілдерін мүжілді білді. Аспаптық шығармаларында Фибих көбінесе неміс романтизмінің үлгісімен жазды, бастапқыда Вебер, Мендельсон және Шуманның, кейін Вагнердің ықпалына түсті. Оның алғашқы опералары мен 200-ге жуық әні неміс тілінде жазылған. Бұл шығармалар, симфониялармен және камералық музыкасымен бірге неміс сыншыларынан жоғары баға алды, бірақ чехтардан емес. Фибихтің көптеген опералары чех тілінде, бірақ олардың көпшілігі Шекспир, Шиллер және Байрон сияқты чех емес көздерге негізделген. Камералық музыкасында Фибих богемиялық халық әуендерін және думка сияқты би ырғақтарын ең көп пайдаланды. Фибих чех ұлттық поэмасын (Záboj, Slavoj a Luděk) алғаш жазды, ол Сметананың «Má vlast» туындысына шабыт берді. Ол сондай-ақ камералық шығармада, А тональды квартетінде, польканы алғаш рет қолданды.

Праганың музыкалық қауымдастығының сын-пікірлері

1874 жылы Прагаға оралғаннан кейін Фибичтің музыкасы Прага музыкалық қауымдастығында өте теріс пікірлерге ұшырады, бұл оның (және Сметананың) Рихард Вагнердің опера туралы теорияларын қабылдауынан туындады. Сметананың кейінгі мансабы консервативті көрермендер алдында Вагнерлік стильдегі музыкалық драмаларды чех тілінде ұсынғандықтан қиындықтарға толы болса, Фибичтің өткір музыкалық сын-пікірлері, тіпті оның ашық түрде Вагнерлік кейінгі опералары – «Хеди», «Шарка» және «Пад Аркуна» 1884 жылы Сметананың қайтысынан кейін жағдайды одан әрі ушықтырды. Музыкалық эстетик Отакар Хостинскиймен бірге ол Ұлттық театр мен Прага консерваториясының музыкалық ортасынан шеттетіліп, жеке композициялық студиясына жүгінуге мәжбүр болды. Дегенмен, студия студенттер арасында жоғары бағаланды, оған Эммануэль Чвала, Карел Коваржович, Отакар Острчил және кейіннен белгілі сыншы болған, сондай-ақ саясаткер Зденек Неедли сияқты таланттар келді. Фибичтің музыкасының 20 ғасырдың басындағы қабылдануының көп бөлігі оның шәкірттерінің күш-жігерінің нәтижесі болды, әсіресе Неедлидің өткендегі теңсіздіктерді түзетуге бағытталған, монографиялар мен мақалалар сериясында өткізген күрес-даулы науқаны. Бұл Фибичтің музыкасына көбірек назар аударуға мүмкіндік бергенімен, кейінгі зерттеулер Неедлидің жеке бастың ықпалымен күресуге мәжбүр болды. Фибич қоғамы бар, ол Владимир Гудек жасаған тақырыптық каталог (төменде) және тағы да көптеген жобаларды ұйымдастырды.

Шығармалары

Фибихтің ең танымал туындысы – Poème, бастапқыда аты жоқ фортепиано шығармасы ретінде (циклындағы 139-шы шығарма, ре мажорда) «Көңіл-күйлер, әсерлер және естеліктер» атты жинағында пайда болды. Ол осы материалды «Кешкі сағатта» симфониялық идилласында қайта пайдаланды, ал одан кейін ол белгілі скрипкашы Ян Кубелик тарапынан қайтыс болғаннан кейін бейімделді және Poème деген ат берілді. Бұл шығарма көптеген аранжировкаларда жарияланды және жазылды, соның бірі – Пол Фрэнсис Вебстердің ағылшын тіліндегі сөздерімен жазылған «My Moonlight Madonna». 1933 жылы Уильям Скотти бұл мелодияны кеңінен танымал ырғақпен үйлестірді.