Кіріспе

1318 жылы ирландтар мен нормандар арасындағы шайқас. Дизерт О’Диа шайқасы 1318 жылдың 10 мамырында Ирландияның Корофин қаласының жанындағы Дизерт О’Диада болды. Бұл Брюстің Ирландиядағы әскери науқанының бір бөлігі еді. Норман Ричард де Клэр Гейл ирландтық басшы Кончобар О’Деагхайдқа, Синеал Феармайк тайпасының басшысы және Мюрчертах О’Брианның одақтасына шабуыл жасады, бірақ ол жеңіліске ұшырады.

Соғыстың басталуы

Брюстің Ирландияға басып кіруі шотландтарға тікелей қатысы жоқ немесе оларға ешқандай қатысы болмаған бірнеше шағын соғыстардың басталуына жағдай жасады. Ең белгілісі, 1318 жылы Брайан Борудың бұрынғы Томонд Корольдігінде болған Дизерт О'Диа шайқасы еді. О'Брайен тайпасының екі тобы Томондта билік үшін ұрпақтар бойы күресіп келді. Мюрто О'Брайен, Турло О'Брайеннің ұрпағы, Томондтың заңды патшасы болды. Махон О'Брайен, қарсыласы, отбасының қарсы фракциясымен одақтасты, ол Брайан О'Брайенге адал болды. Осы отбасының тарапы күшті англо-норманды Ричард де Клэрмен одақтасты, ол Стронгбоудың туысы еді. Де Клэр Батыс Ирландияның көп бөлігін Бунраттидегі қамалынан басқарды, бірақ ағылшындар Томондты тәуелсіз мемлекет ретінде құрметтеді және оның шекарасынан тыс қалды. Де Клэрдің Махон О'Брайенмен одақтасуы Томондты басып алуға себеп болды. Оның ақ жүзді ағылшын әскері Мюртоның ирланд әскеріне қарсы Дизерт О'Диа шайқасында кездесті. Осы кезде де Клэрдің одақтасы Доннхад, Коркомруад аббаттығының жанындағы Лау Раска шайқасында қатты жеңіліске ұшырады.

Жарыс реті

Коркомруд қаласында одақтастарының жеңілісі туралы хабар келгенде, Ричард де Клэр Дизерт О’Диадағы гайелдік бекінісіне шабуыл жасауға шешім қабылдады. Оның әскері 1318 жылдың 10 мамырында таңертең Руанға жетті және үш колоннаға бөлінді. Бірінші дивизияны де Клэрдің ұлы басқарды және Эннистимондық О’Коннордан келген кез келген көмекті кесіп тастау үшін Туллах О’Диаға қарай солтүстікке бет түзеді. Екінші колонна Магунаға қарай оңтүстікке жол тартты, сол жақтан келген кез келген қолдауды басу үшін. Үшінші дивизияны өзі де Клэр басқарды және Коннор О’Дианың үйі – Дизерт О’Диаға қарай батысқа қарай жорық жасады. О’Диа өз күштерін қасақана аз көрсетті, біраз уақыт бойы кері шегінісіп шайқасты, ал де Клэр шабуылға шыққанда англо-нормандар тұтқынға түсті. Ричард де Клэрді балтамен құлатты, ал оның ұлын Фейлим О’Коннор өлтірді. О’Диалар О’Коннорлармен, кейін О’Брайендермен күшейтілді, ал О’Хир мен Макнамаралардың одан әрі шешуші көмегімен бұл болжауға қиын шайқастың бағытын өзгертіп, ағылшындар тез жеңілді. Жеңіске жеткеннен кейін ирландтар де Клэрдің қонысына қайтып келді, бірақ де Клэрдің әйелі оны, соның ішінде Бунратти қамалын өртеп жібергенін және Англияға қайтып кеткенін көрді. Бұл шайқаста 80-нен астам ақсүйек және көптеген қатарлы әскер қаза тапты. Томонд Корольдігі 1570 жылға дейін екі жүз жылдан астам уақыт бойы шетелдік билікке бағынбады.

Ресурстар

О'Диа: Уа Деагхайд: бүлікші кланның тарихы, Ристеард Уа Кронин (Ричард Кронин), Ballinakella Press, Whitegate, Co. Clare, Ирландия, 1992. Ирландия шайқастары – Ирландияның әскери тарихы, Г. А. Хейс Маккой, Appletree Press, 1990. «Құпия көріністер» («Қылыш жылдары») RTÉ телебағдарламасы 2006 жылы көрсетілді. Ричард Кронин жергілікті халықтың түсінігін айтады, Конор Ховард Де Клэр мен оның әскеріне қарсы Макен көпіріндегі шабуылды жоспарлауға және орындауға көмектескен. (О'Хивар, Турлоудың жеңістерінен).