Кіріспе

1962–1967 жылдар аралығында Оңтүстік-Батыс Арабиядағы британдық протекторат.

Федерация тарихы.

Оңтүстік Арабия Федерациясы (FSA; اتحاد الجنوب العربي) – болашақта Оңтүстік Йемен болып құрылатын, британдық қорғау подендегі федеративтік мемлекет. Оның астанасы Аден қаласы болды.

Тарих

Бастапқыда 1962 жылғы 4 сәуірде Оңтүстік Араб Әмірліктері Федерациясының 15 штатынан құрылған. 1963 жылғы 18 қаңтарда оған Аден Корольдік колониясы қосылды. 1964 жылғы маусымда Жоғарғы Аулаки сұлтандығын бағындырғаннан кейін федерацияға 17 мемлекет кірді. Шейх Осман мен Кіші Аденнің арасында, Оңтүстік Арабия Федерациясының (FSA) астанасы Аль-Иттихад шөлде салынды. Аймақтар арасындағы қашықтықтар зор болды: Муалладан (Аден аймағы) Шейх Османға дейін 8 шақырым, Кіші Аденге дейін 13 шақырым. 1962 жылғы 23 шілдеде Лондонда британдық колониялар министрі Дункан Сэндис пен Оңтүстік Арабия Федерациясы және Аден колониясының министрлері арасында келіссөздер басталды. Тараптар Аденнің конституциялық мәртебесі және федерацияға қатысу шарттары мәселесін көтерді. Адендегі көптеген партиялар мен ұйымдар бұл келіссөздерге қарсылық білдіріп, отаршылдық министрлердің Аден халқының тағдырын шешуге құқығы жоқ екенін, және жалпы сайлау арқылы құрылған Аденнің ұлттық үкіметі ғана федерациямен одақ құру мәселесін шешуге құзырлы екенін мәлімдеді. Мұның бәріне жету үшін Англияға тәуелділікті жою қажет болды. Аден кәсіподақтар конгресінің басшылығымен оппозиция өкілдері, Аден халқының еркіне қарсы жасалған кез келген одақ алғашқы мүмкіндікте таратылатынын айтты. Лондон келіссөздері басталған күні Аденде наразылық ереуілі жарияланды. Аден кәсіподақтар конгресі бұл ереуілге шақырды, бірақ Аденде 1960 жылдан бері ереуілге тыйым салынған заң болды және оны бұзғандар түрмеге қамалды. 1962 жылғы 16 тамызда келіссөздер келісімге қол қоюмен аяқталды, оған сәйкес Аден британдық билікте қалып, 1963 жылғы 1 наурызда Оңтүстік Арабия Федерациясының құрамына кіруі керек еді. Келісімде 1959 жылғы 11 ақпанда қол қойылған федерация келісімі күшінде қалады және жаңа келісім оған қосымша ғана болатыны көзделді. Бұл келіссөздер барысында Аден федерацияға енгеннен кейін оның конституциялық мәртебесіне ұсақ өзгерістер енгізу туралы келісімге қол жеткізілді. 1965 жылы британдықтар Оңтүстік Арабия Федерациясының үкіметін уақытша қызметтен шеттетуге және тікелей отаршылдық билігін орнатуға мәжбүр болды. 1966 жылы федерация командасы Ямайканың Кингстон қаласында өткен Ұлттар Достастығы ойындарына қатысты. Федерация тәуелсіздік алғаннан кейін Оңтүстік Арабия протекторатымен бірге таратылды және 1967 жылғы 30 қарашада Йемен Халықтық Демократиялық Республикасы құрылды.

Мемлекеттер

+БұлақТілІргіЖасқарғанКелгі жазбаларАден мемлекеті1963Алауи шейхтығыБелгісізАкраби шейхтығы1770Аудхали сұлтандығы18 ғасырБейхан әмірлігі1680Датхина шейхтығы18 ғасырДала әмірлігі19 ғасырдың басындаФадхли сұлтандығы17 ғасырХаушаби сұлтандығы18 ғасырЛахеж сұлтандығы17281872Бұрын Аденді басқарғанТөменгі Аулаки сұлтандығы18 ғасырТөменгі Яфа сұлтандығы. 1800Мүфлахи шейхтығы1850Шейб шейхтығы18 ғасырЖоғарғы Аулаки шейхтығы18 ғасырЖоғарғы Аулаки сұлтандығы18 ғасырВахиди сұлтандығы1830жылдары төрт кіші сұлтандықтан тұрды: Вахиди Балхаф, Вахиди Аззан, Вахиди Бир Али, Вахиди Хабан.

Билеушілердің тізімі

Мемлекет Соңғы билеуші Құлатылған Үй билігі Сілтеме(лер) Алауи Салих ибн Сайил 28 тамыз 1967 Ал Алауи Соңғы билік құрған шейх (1940–1967). Ақраби Махмуд ибн Мұхаммед 28 тамыз 1967 Ал Ақраби Соңғы билік құрған шейх (1957–1967). Аудхали Салих ибн әл-Хусейн 17 қыркүйек 1967 Ал Аудхали Соңғы билік құрған сұлтан (1928–1967). Төменгі Аулақи Насыр ибн Айдрус 29 қараша 1967 Ал Аулақи Соңғы билік құрған сұлтан (1947–1967). Яфа Соңғы билік құрған сұлтан (1954–1967).

Пошта маркалары

Федерация 1963 жылдан 1966 жылға дейін Аден аймағының өз пошта маркаларын шығарды. Оның көптеген шығарылымдары барлық Достас мемлекеттеріне ортақ омнибус серияларының бір бөлігі болды, бірақ 1 сәуірде 1965 жылы ол өз түпкілікті маркаларын шығарды. 14 маркадан тұратын жиынтықта 5-тен 75 филске дейінгі 10 номинал болды, олардың әрқайсысы Федерацияның гербын бір түспен бейнеледі, ал ең жоғары төрт номинал (100 филс, 250 филс, 500 филс және 1 динар) Федерацияның туын көрсетеді. Жоғарыда аталған маркалар Scott Standard Postage Stamp Catalog каталогында тізімделген. Басқа да көптеген маркалар шығарылды және олар Стэнли Гиббонс және басқа да кеңінен қолданылатын марка каталогтарында келтірілген. Оңтүстік Арабияның кейбір маркалары негізінен пошталық қолдану үшін шығарылмаған болуы мүмкін, тіпті ықтимал.