Кіріспе

Кеңес авиациялық инженеры Александр Сергеевич Яковлев (Алекса́ндр Серге́евич Я́ковлев; 1 сәуір 1906 [ескі стиль бойынша 19 наурыз 1906] – 22 тамыз 1989) – Кеңес авиациялық инженеры. Ол Яковлев әскери ұшақтарын жобалаған және Яковлев конструкторлық бюросын құрған. Яковлев 1938 жылы КСРО Коммунистік партиясына мүше болды.

Өмірбаян

Яковлев Мәскеуде дүниеге келді, оның әкесі Nobel Brothers мұнай компаниясының қызметкері болды. 1919-1921 жылдары мектепте оқып жүргенде жарты күндік курьер болып жұмыс істеді, ал 1922 жылы мектеп жобасының бір бөлігі ретінде өзінің алғашқы ұшақ үлгісін жасады. 1924 жылы ол AVF 10 желкеншігін жасады, ол 1924 жылдың 24 қыркүйегінде алғашқы ұшуын жасады. Бұл жобаға марапатталып, оған Жуковский атындағы Әскери-әскери инженерлік академиясының жұмысшысы лауазымын берді. Алайда, Академияға қабылдануға бірнеше рет тырысқан әрекеті оның “пролетариаттық тегінің болмауына” байланысты қабылданбады. 1927 жылы Яковлев AIR 1 ұшағын жобалады. Бұл 1927-1933 жылдар аралығында оның жобалаған он ұшағының алғашқысы болды. 1927 жылы Яковлев ақыры Академияға оқуға түсіп, 1931 жылы бітірді. Содан кейін ол Мәскеудің №39 авиациялық зауытына тағайындалды, онда 1932 жылы жеңіл авиацияның алғашқы жобалау бюросы құрылды. 1935 жылы бас конструктор, ал кейін Яковлев жобалау бюросының бас конструкторы (1956–1984) болды. Яковлев жобалау бюросы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Кеңес Әуе күштері қолданған көптеген ұшақтарды жасады. Әсіресе танымал ЯК-1, ЯК-3, ЯК-7 және ЯК-9, сондай-ақ ЯК-6 көліктік ұшағы. 1945 жылы Яковлев реактивті қозғалтқышы бар алғашқы совет ұшағының бірі – ЯК-15 ұшағын жасады. Ол сондай-ақ алғашқы советтік кез келген ауа райындағы жойғышты, ЯК-25П, және алғашқы советтік дыбыс жылдамдығынан асып түсетін бомбалаушыны, ЯК-28 жобалады. Соғыстан кейінгі кезеңде Яковлев азаматтық авиалайнері, ЯК-42, үш қозғалтқышпен жабдықталған орта қашықтықтағы ұшақ және көптеген акробатикалық модельдермен танымал болды. Яковлев 1940-1946 жылдар аралығында Иосиф Сталиннің қол астында авиация өнеркәсібінің вице-министрі болып қызмет етті. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін ол Италия, Англия және Германия сияқты елдерге ұшақ құрылысын зерттеу үшін бірнеше рет сапар шекті. Соғыс басталғаннан кейін ол әуе кемелері зауыттарын шығысқа көшіруді және өндірісті ұйымдастыруды қадағалауға көмектесті, сонымен бірге бюросының бас дизайнері болып қызмет етті. 1943 жылы КСРО Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі болды. 1946 жылы "Авиация генерал-полковнигі" атағын алды. 1976 жылы Яковлев КСРО Ғылым академиясының академигі болды. КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты (1946–1989). Яковлев 1984 жылдың 21 тамызында зейнетке шықты. Ол Мәскеудегі Новодевичье зиратында жерленген.