Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
17-18 ғасырдағы ағылшын теологы Томас Вулстон (1668 жылдың қарашасында крещение алған – 1733 жылдың 27 қаңтарында қайтыс болған) – ағылшын теологы. Ол көбінесе деист ретінде танымал болғанмен, оның өмірбаяуын жазған Уильям Х. Трапнелл оны дәстүрден тыс діни көзқарастары бар англикан деп санайды.
17th/18th century English theologian
Thomas Woolston (baptised November 166827 January 1733) was an English theologian. Although he was often classed as a deist, his biographer William H. Trapnell regards him as an Anglican who held unorthodox theological views.
Өмірбаян
Томас Вулстон 1668 жылы Нортгемптонда, курьердің ұлы болып дүниеге келді. 1685 жылы Кембридж университетіндегі Сидни Сассекс колледжіне қабылданды, 1692 жылы магистр дәрежесін алды, ал 1699 жылы дін тану бакалавры атанды. Одан кейін діни қызметкерлікке бекітіліп, колледжінің мүшесі болды. Біраз уақыттан соң, Ориген және ертедегі басқа әйгілі дінбасылардың еңбектерін зерттегеннен кейін, ол Киелі кітаптарды аллегориялық немесе рухани тұрғыдан түсіндірудің маңыздылығына көз жеткізді. Ол христиан дінін қорғау үшін осы әдісті уағыздарында да, алғашқы кітабында да қолдады – «Еврейлер мен жұртшылыққа қарсы христиан дінінің шындығын қорғау» (1705). Вулстон замандас дінбасылардың бетке айтпайтын, тек сөздерінде ғана айтатын түсіндірулеріне қарсы шықты. Көп жылдар бойы ешқандай жариялым жасаған жоқ, бірақ 1720-1721 жылдары Ескі өсиетке жасаған бағасы туралы хаттар мен памфлеттер жариялады. Онда дін қызметкерлерін оны жоққа шығаруға ашық шақырды, бұл оған қиындықтар тудырды. Оның ақыл-есі дұрыс емес екені айтылды, соның салдарынан колледж мүшелігінен шығарылды. 1721 жылдан бастап Вулстон Лондон қаласында, ағасы мен басқалардан алатын 30 фунт стерлинг жәрдемақымен өмір сүрді. Оның деистік дауға тигізген әсері «Санқын мен мұртты арасындағы төреші» (1725, 3-басылымы, 1729) кітабымен басталды. Бұл кітапта Энтони Коллинзды сынады, ол Жаңа өсиет Ескі өсиетке негізделгенін, ал Исаның Мәсіх екенін дәлелдеу үшін пайғамбарлықтардың тура мағынасын емес, тек аллегориялық мағынасын ғана пайдалануға болатынын айтқан еді. Ал «мұртты» – әкелердің аллегориялық әдісінен бас тартқан дінбасылар еді. Вулстон кереметтердің шындығын мүлдем жоққа шығарды, Мәсіхтің қайта тірілуі мен Жаңа өсиеттегі басқа да кереметтерге күмән келтірді және оларды аллегориялық немесе рухани нәрселердің бейнесі ретінде түсіндіру қажет екенін мәлімдеді. Екі жылдан кейін ол осы тақырыпта «Дискурстар» сериясын жариялады, онда «Төрешісінде» айтқан принциптерін Ізгі хабарлардағы кереметтерге қатысты егжей-тегжейлі қарастырды. 30 000 данасы сатылған «Дискурстар» алты кітаптан тұрды, алғашқысы 1727 жылы, келесі бесеуі 1728-1729 жылдары, ал екі қорғаныс кітабы 1729-1730 жылдары жарық көрді. Осы жариялымдары үшін Вулстон 1729 жылы Бас судья Реймондтың алдында сотталды. Құдайды қорлауда кінәлі деп танылып, алғашқы төрт «Дискурсының» әрқайсысы үшін 25 фунт стерлинг айыппұл төлеуге, төленгенге дейін түрмеге қамалуға, сондай-ақ бір жыл түрмеге жабылуға және өмір бойына жақсы мінез-құлқымен кепілдік беруге үкім шығарылды. Бірақ ол кепілдік бере алмады, сол себепті өліміне дейін түрмеде қалды.
Thomas Woolston, born at Northampton in 1668, the son of a currier, the scholar entered Sidney Sussex College, Cambridge, in 1685; attained the Master of Arts in 1692; the Bachelor of Divinity conferred in 1699; took orders and was made a fellow of his college. After a time, by the study of Origen and the other early Fathers, he became possessed with the notion of the importance of an allegorical or spiritual interpretation of Scripture, and advocated its use in the defence of Christianity both in his sermons and in his first book, while attacking what he saw as the shallow literalist interpretation of contemporary divines, The Old Apology for the Truth of the Christian Religion against the Jews and Gentiles Revived (1705). For many years he published nothing, but in 1720 1721 the publication of letters and pamphlets in advocacy of his assessment of the Old Testament, with open challenges to the clergy to refute them, brought him into trouble. It was reported that his mind was disordered, and he lost his fellowship. From 1721 he lived for the most part in London, on an allowance of £30 a year from his brother and other presents. His influence on the course of the deistical controversy began with his book, The Moderator between an Infidel and an Apostate (1725, 3rd ed. 1729). The infidel intended was Anthony Collins, who had maintained in his book alluded to that the New Testament is based on the Old, and that not the literal but only the allegorical sense of the prophecies can be quoted in proof of the Messiahship of Jesus; the apostate was the clergy who had forsaken the allegorical method of the fathers. Woolston denied absolutely the proof from miracles, called in question the fact of the resurrection of Christ and other miracles of the New Testament, and maintained that they must be interpreted allegorically, or as types of spiritual things. Two years later he began a series of Discourses on the same subject, in which he applied the principles of his Moderator to the miracles of the Gospels in detail. The Discourses, 30,000 copies of which were said to have been sold, were six in number, the first appearing in 1727, the next five 1728–1729, with two Defences in 1729 1730. For these publications he was tried before Chief Justice Raymond in 1729. Found guilty of blasphemy, Woolston was sentenced (28 November) to pay a fine of £25 for each of the first four Discourses, with imprisonment until paid, and also to a year's imprisonment and to give security, for his good behaviour during life. He failed to find this security, and remained in confinement until his death.