Уильям Эймс: Англиялық пуритан дін қызметкері және философ
William Ames
Уильям Эймс (1576-1633) – ағылшын пуритан дін қызметкері, философ. Кальвинистер мен арминиандар арасындағы тартысқа қатысты, Уильям Перкинс шәкірті болған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын пуритан дін қызметкері (1576–1633)
квакер
English Puritan minister (1576–1633)
the Quaker
Уильям Эймс (/eɪ//m//z/; латынша: Guilielmus Amesius; 1576 жылдың 14 қарашасы – 1633) – ағылшын пуритан дін қызметкері, философ және polemist. Ол көп уақытын Нидерландта өткізді және кальвинистер мен арминиандар арасындағы пікір қақтығысына қатысқанымен белгілі.
William Ames (/eɪ//m//z/; Latin: Guilielmus Amesius; 157614 November 1633) was an English Puritan minister, philosopher, and controversialist. He spent much time in the Netherlands, and is noted for his involvement in the controversy between the Calvinists and the Arminians.
Ерте өмір және білім
Эймс Ипсуич қаласында дүниеге келді және анасының інісі, Боксфордтан Роберт Снеллинг тәрбиеледі. Ол жергілікті грамматикалық мектепте оқыды, ал 1594 жылдан бастап Кембридж университетінің Крайст колледжінде білім алды. Крайст колледжіндегі тәлімгері Уильям Перкинс және оның ізбасары Пол Бэйн оған зор әсер етті. Эймс 1598 жылы бакалавр, 1601 жылы магистр дәрежесін алып, Крайст колледжінде стипендияға ие болды. Ол университетте де, өз колледжінде де беделді болды. Эймстің уағыздарының бірі пуритандық пікір таластарының тарихына енді. Ол 1609 жылдың 21 желтоқсанында Кембридждегі Ұлы Мария шіркеуінде айтылып, онда ол студенттердің Рождество мерекесіндегі "бос ойын-сауықтарын" және "язықша тәртіпсіздіктерін" қатаң сынады. Бірақ партиялық сайлау нәтижесінде Крайст колледжінің басшысы Валентин Кэри болды. Ол Эймстің сурет және басқа да сыртқы рәміздерді мақұлдамауына наразылық білдірді. Эймстің ызасы оны вице-канцлер алдына шақыруға себеп болды, ол оны "діни қызметтен және алған немесе болашақта алатын барлық академиялық дәрежеден шеттетуге" бұйрық берді.
Ames was born at Ipswich, and was brought up by a maternal uncle, Robert Snelling of Boxford. He was educated at the local grammar school and from 1594 at Christ's College, Cambridge. He was considerably influenced by his tutor at Christ's, William Perkins, and by his successor Paul Bayne. Ames graduated BA in 1598 and MA in 1601, and was chosen for a fellowship in Christ's College. He was popular in the university, and in his own college. One of Ames's sermons became historical in the Puritan controversies. It was delivered in the university Church of St Mary the Great, Cambridge on 21 December 1609, and in it he rebuked sharply "lusory lotts" and the "heathenish debauchery" of the students during the Twelve Days of Christmas. A partisan election, however, had led to the mastership at Christ's going to Valentine Carey. He quarrelled with Ames for disapproving of the surplice and other outward symbols. Ames's vehemence led to his being summoned before the Vice Chancellor, who suspended him "from the exercise of his ecclesiastical function and from all degrees taken or to be taken."
Голландиядағы қызмет
Ол Кембриджден кетіп, Колчестерде оқытушы лауазымын алды, бірақ Лондон епископы Джордж Аббот жергілікті кеңестің тілегіне қарсы келіп, институт пен индукция беруден бас тартты. Оны басқа жерлерде де ұқсас наразылық күтіп тұрды, ол Роберт Паркермен бірге Нидерландыға сапар шекті, оған Лейдендегі ағылшын шіркеуінің жақтастарын жоққа шығаруға көмектескен ағылшын саудагерлері көмектесті. Роттердамда ол Арминиялық партияның пасторы Гревинховиймен (Николас Гревинкховен, 1632 жылы қайтыс болды) пікір таласты, Филиптіктерге 2:13 аятты пайдаланып: "Құдай бізді қалауға да, істеуге де жігерлендіреді". Бұл дау оның Нидерландыда танылуына себеп болды. Кейіннен Эймс Гревинховиймен жалпы құтқару және сайлау, сондай-ақ осыған ұқсас мәселелер бойынша баспа бетінде дауласты. Ол өзінің барлық тұжырымдамаларын "Coronis ad Collationem Hagiensem" (Гаага жиналысына қорытынды) деген маңызды еңбегіне біріктірді. Лейденде Эймс сол жердегі ағылшын шіркеуінің пасторы Хью Гудйермен жақын қарым-қатынас орнатты. Оны Брилльдің ағылшын губернаторы сэр Горацио Вере Гаағаға шақыртып алды, ол оны генерал-штаттар армиясының және олардың қызметіндегі ағылшын сарбаздарының дін қызметкері етіп тағайындады. Ол Джон Бурджестің қызына үйленді, ол Веренің капелланы болды, және қайын атасы Англияға оралғаннан кейін оның орнына келді. Осы кезде ол Симон Эпископиуспен дауласа бастады, ол "Coronis"-ке шабуыл жасап, авторын "туған елінде қоғамдық тәртіпті бұзғандықтан ағылшын билігі оны елден қуған, ал енді жақында жарық көрген "Coronis"-імен бейбіт Нидерландыда жаңа дүрбелең тудырды" деп айыптады. Эпископиусқа Гудйер қарсылық көрсетті, ол Эймсті Ремонстранттарға қарсы қорғады және кейін Нетенусқа Эймстің өмірбаяны үшін материал ұсынды. "Coronis" негізінен 1618 жылдың 13 қарашасынан 1619 жылдың 9 мамырына дейін өткен Дорт синодына дайындалды. Бұл синодта Эймстің жағдайы ерекше болды. Англиядағы Жоғары шіркеу партиясы Верені оны капелландық қызметтен босатуға ықпал етті, бірақ ол әлі де құрметке ие болды. Оның синодқа қатысуына келісім берілді, және ол кальвинистік партия тарапынан күніне төрт флорин төлем алып, отырыстарды бақылау үшін тағайындалды. Ол синодтың төрағасы Йоханнес Богерманның кеңесшісі болды.
He left Cambridge, and was offered a lecturer position at Colchester, but George Abbot, the Bishop of London, went against the wishes of the local corporation, and refused to grant institution and induction. Similar rebuffs awaited him elsewhere, and he travelled with Robert Parker to the Netherlands, helped by English merchants who wished him to controvert the supporters of the English church in Leiden. At Rotterdam, he debated with Grevinchovius (Nicholas Grevinckhoven, died 1632), minister of the Arminian party, with reasoning from Philippians ii. 13, "It is God that worketh in us both to will and to do." This dispute made his name in the Netherlands. Subsequently, Ames entered into a controversy in print with Grevinchovius on universal redemption and election, and cognate problems. He brought together all he had maintained in his Coronis ad Collationem Hagiensem (A Finishing Touch to the Hague Conference)—his major book. At Leiden, Ames became intimate with Hugh Goodyear, pastor of the English church there. He was sent for to The Hague by Sir Horatio Vere, the English governor of Brill, who appointed him a minister in the army of the states general, and of the English soldiers in their service. He married a daughter of John Burges, who was Vere's chaplain, and, on his father in law's return to England, succeeded to his place. It was at this time he began his controversy with Simon Episcopius, who, in attacking the Coronis, railed against the author as having been "a disturber of the public peace in his native country, so that the English magistrates had banished him thence; and now, by his late printed Coronis, he was raising new disturbances in the peaceable Netherlands." Episcopius was rebutted by Goodyear, who became a defender of Ames against the Remonstrants, and later provided Nethenus with material for his biography of Ames. The Coronis had been primarily prepared for the Synod of Dort, which sat from 13 November 1618 until 9 May 1619. At this synod the position of Ames was anomalous. The High Church party in England had induced Vere to dismiss him from the chaplaincy; but he was still held in reverence. It was arranged he should attend the synod, and he was retained by the Calvinist party at four florins a day to watch the proceedings. He was adviser to Johannes Bogerman, the synod's president.
Академиялық
Архиепископ Аббат оны Лейдендегі теологиялық колледждің директоры қылу туралы ұсынысты қабылдамады; ал кейін Фризеланд мемлекеті оны Франкердегі профессорлық қызметке шақырғанда, қарсылық қайта жаңғырды, бірақ бұл жолы нәтижесіз аяқталды. Ол 1622 жылдың 7 мамырында Франкерде қызметке орналасты және осы құрметті шарада Урим мен Туммим туралы лекция оқыды. Ол Франкерге профессор, уағызшы, пастор және теологиялық жазушы ретінде даңқ әкелді; сол кезеңде Эймстің ықпалында болған студенттерінің бірі Иоганнес Коксей болды. Тағы бір студенті – Натаниел Итон, кейін Гарвард колледжінде оқыды. Ол студенттері үшін кальвинистік доктринаның нұсқаулығын, "Теологияның мәні" (Medulla Theologiae) деп атап дайындады. Эймс әдіс тұрғысынан Рамизмнің күшті ықпалына ілесіп, Аристотельдің қалдықтарын сақтап қалған іліміне қарсы тұрды. Оның "De Conscientia, ejus Jure et Casibus" (1632) еңбегі, христиандық этиканы мінез-құлық пен сананың нақты жағдайларымен байланыстыруға жасаған тытыруы протестантизмде жаңалық болды.
A proposal to make him principal of a theological college at Leiden was frustrated by Archbishop Abbot; and when later invited by the state of Friesland to a professoriate at Franeker, the opposition was renewed, but this time abortively. He was installed at Franeker on 7 May 1622 and delivered a discourse on the occasion on Urim and Thummim. He brought renown to Franeker as professor, preacher, pastor and theological writer; one student of the period influenced by Ames was Johannes Cocceius. Another student was Nathaniel Eaton, later of Harvard College. He prepared his Medulla Theologiae (The Marrow of Theology), a manual of Calvinistic doctrine, for his students. Ames was much influenced in terms of method by Ramism, and opposed the residual teaching of Aristotle. His De Conscientia, ejus Jure et Casibus (1632), an attempt to bring Christian ethics into clear relation with particular cases of conduct and of conscience, was a new thing in Protestantism.
Роттердамға көшіп келу
Франкерде он екі жыл қызмет еткеннен кейін (ол 1626 жылы ректор болған), денсаулығы нашарлап, Жаңа Англияға көшуді ойлады. Бірақ Роттердамнан шақыру алып, басқа мүмкіндік туды. Сол жерде ол "Тәжірибелерге қарсы жаңа талап" атты кітабын дайындады – осы кітап Ричард Бакстерді бейімсіздікке (нонконформизмге) итермеледі. Ол пуритандық бағыт пен Ричард Хукердің ұстанымдары арасындағы негізгі мәселелерді қамтиды және авторы қайтыс болғаннан кейін жарияланды. Үйін су базғанда суық тиіп, 1633 жылдың қараша айында елу жеті жасында, қаңғыбақ жағдайда қайтыс болды. Екінші әйелі Джоан Флетчерден екі ұл мен бір қызы қалды, олар 1637 жылы Массачусетс штатына көшіп кетті; ұлдары кейін Англияға оралды; қызы Рут Массачусетс штатының Кембридж қаласында Эдмунд Анжиерге тұрмысқа шықты, ал олардың ұлы Сэмюэл Анжиер 1680 жылы Уриан Оукстың қызы Ханна Оуксқа үйленді.
Having continued twelve years at Franeker (where he was rector in 1626), his health gave way, and he contemplated a move to New England. But another door was opened for him, with an invitation to Rotterdam. There he prepared his Fresh Suit against Ceremonies—the book which made Richard Baxter a Nonconformist. It sums up the issues between the Puritan school and that of Richard Hooker, and was posthumously published. Having caught a cold from a flood which inundated his house, he died in November 1633, at the age of fifty seven, apparently in needy circumstances. He left, by a second wife Joan Fletcher, two sons and a daughter, who emigrated to Massachusetts in 1637; the sons later returned to England; his daughter Ruth married in Cambridge, Massachusetts, Edmund Angier, and their son Samuel Angier later married in 1680 Hannah Oakes, the daughter of Urian Oakes.
Ықпал
Оның еңбектері, 1778 жылғы Biographia Britannica куәландырғандай, Еуропаның барлық жерінде белгілі болды және Амстердамда бес томдық жинақ ретінде жарияланды. Олардың аз ғана бөлігі ғана ағылшын тіліне аударылды. Эймстің ойлары Жаңа Англияда ерекше ықпалды болды.
His works, which the Biographia Britannica (1778) testifies were known over Europe, were collected at Amsterdam in five volumes. Only a small proportion was translated into English. Ames' thought was particularly influential in New England.