Кіріспе

Азияның кепшiк шайнайтын сүтқоректілері түрлері

Елді елігі (Rucervus eldii немесе Panolia eldii), сондай-ақ тамин немесе маңдай мүйізді елік деп те аталады, Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азияға ендемiк, жойылып бара жатқан елік түрі. Оны 1841 жылы Перси Элд толыққанды сипаттады; елікке Cervus Eldii деп атау ұсынылды. 1843 жылы МакКлелланд Cervus (Rusa) frontalis ғылыми атауын берді. 1850 жылы Джон Эдвард Грей елікке Panolia eldii деген атауды ұсынды. Жақында, оны Рюсервус туысының басқа өкілдеріне қарағанда Пере-Дэвид елігіне жақын екенін көрсететін генетикалық зерттеулер негізінде Panolia туысына қайтару ұсынылды. Қытайдың Хайнань аралындағы популяция кейде P. e. hainanus деген жеке түр ретінде қарастырылады, бірақ бұл генетикалық деректермен расталмаған. Оны 1915 жылы Лайдеккер сипаттаған.

Тайланд

Тайландта және Лаос пен Камбоджамен шекаралас аймақтарда Елде елендері үшін қорғалатын аумақтардың жағдайы нашар. "Таиландтағы Елде елендерінің табиғатта жойылу қаупі бар" деп алаңдаушылық білдірілуде.

Бағалау

Соңғы 200 жылдың мәлім тарихында, осы түрдің саны айтарлықтай азайды. Барлық түрлер үшін үш буын ішінде (кем дегенде 15 жылдық кезең) осы түрдің азаю қарқыны бойынша жасалған бағалаулар негізінде, орташа көрсеткіш 50%-дан жоғары деп хабарланды. Осы бағалауға сүйене отырып, IUCN түрді Құрып кету қаупі төніп тұрған түрлер тізіміне енгізді. Түр деңгейін анықтау мақсатындағы бұл бағалауда Үндістандағы саны салыстырмалы түрде аз деп есептелді (сонымен қатар, оның өсіп жатқаны да анықталды), сондықтан Мьянмадағы Eld's бұғысының P. e. thamin және Камбоджа, Лаос және Вьетнамдағы P. e. siamensis түрлерінің жабайы популяциялары ғана ескерілді. Халық санының азаюына басты себеп – аң аулау. Мьянма таминінің жағдайында азаю байқалады, бірақ ол айқын емес. Бұл түрдің географиялық тұрғыдан оқшауланған және ерекше популяцияларындағы кең ауқымды әртүрлі жағдайлар мен сақтау тенденцияларын ескере отырып, бұл категориялау орташа жағдай ретінде қарастырылады.

Қауіптер

Таминдерді аңшылар олардың әсерлі мүйіздері және жергілікті нарықтарда сұранысқа ие терілері үшін бағалы аң деп санайды. Олар сонымен қатар тамақ үшін де кеңінен ауланады; Азиядағы көптеген соғыстар кезінде әскерлерді азықтандыру үшін қолданылған деген сенім бар. Олардың саны жайылымдық жерлерді, егістік алқаптарды және балық шаруашылығын дамыту үшін жерді қайтару қажеттілігіне байланысты қарқынды даму шараларының салдарынан да азайды. Мьянмада дикодарбасты орманды кесу тамин бұғысының қауіп төңкерілуіне себеп ретінде айтылады. Оларды қорғау үшін қол жетімді орташа жер өте шектеулі; Оңтүстік Азиядағы қорғалатын орманның тек 1% ғана оларды қорғауға қолайлы. Тіпті қорғалған аумақтарда да жануарлар браконьерлердің құрбаны болады. Тағы бір маңызды мәселе – түрді қорғау үшін жеткілікті қаражатты және саяси ерік-жігерді табу. Түрдің таралуы фрагменттелгендіктен, туыстық шаруашылықтан және генетикалық әртүрліліктің жоғалуынан қауіп туындайды. "Сангайдың оралуы" – Джордж Тенгюммуттилдің Кейбул Ламжао ұлттық паркіндегі осы түр туралы түсірген деректі фильмі.