XIII ғасырлық "Pange lingua" гимні және оның музыкалық тарихы
Pange lingua gloriosi corporis mysterium
Ақвинскийдің 13 ғ. латын гимні – "Pange lingua". Корпус Христи күні мен Ұлы бейсенбіде орындалады. Еухаристияның наны мен шарабының Христиң денесі мен қанына айналуы туралы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
13 ғасырдағы әнұран, Аквиналық Томастың жазғандығымен белгілі.
13th century hymn, written by St Thomas Aquinas
"Pange lingua gloriosi corporis mysterium" – Аквиналық Томастың (1225–1274) жазған ортағасырлық латын әнұраны, ол Қасиетті Дене мерекесіне арналған. Бұл әнұран Ұлы бейсенбі күні шіркеуден Қасиетті Тағам сақталатын жерге дейінгі процессия кезінде де орындалады, ол процессия Қасиетті Жұмаға дейін жалғасады. Әнұранның соңғы екі шумағы (жеке-жеке "Tantum ergo" деп аталады) Қасиетті Тағамға арналған бата беру рәсімінде оқылады. Әнұран Еухаристія тойында нан мен шараптың Мәсіхтің денесі мен қанына айналуы туралы діни сенімді білдіреді. Көбінесе бұл әнұран ағылшын тілінде "Of the Glorious Body Telling" деген атаумен, латын нұсқасымен бірдей әуенмен орындалады. Әнұранның бастапқы сөздері осы әнұранның негізі болған танымал латын тіліндегі поэманы еске түсіреді: Венанций Фортунаттың "Pange lingua gloriosi proelium certaminis".
"Pange lingua gloriosi corporis mysterium" is a Medieval Latin hymn attributed to Saint Thomas Aquinas (1225–1274) for the Feast of Corpus Christi. It is also sung on Maundy Thursday during the procession from the church to the place where the Blessed Sacrament is kept until Good Friday. The last two stanzas (called, separately, Tantum ergo) are sung at Benediction of the Blessed Sacrament. The hymn expresses the doctrine that the bread and wine are changed into the body and blood of Christ during the celebration of the Eucharist. It is often sung in English as the hymn "Of the Glorious Body Telling" to the same tune as the Latin. The opening words recall another famous Latin sequence from which this hymn is derived: Pange lingua gloriosi proelium certaminis by Venantius Fortunatus.
Музыка тарихы
Панге лингва әнұранының екі қарапайым дыбысталуы бар. Көбірек танымал болғаны – римдік литургиядан шыққан фригиялық ладтағы (III лад) мелодия, ал екіншісі – Испаниядан шыққан мосараб литургиясынан. Римдік мелодия бастапқыда галликандық ғұрыптың бір бөлігі болған. Панге лингва әнұранының римдік нұсқасы Ренессанс композиторы Жоскин де Престің танымал "Missa Pange lingua" шығармасының негізі болды. Әнге арналған күрделі фантазия, бұл масса композитордың соңғы туындыларының бірі және 1515-1521 жылдар аралығында жазылған, себебі Петруччи оны 1514 жылғы Жоскиннің массалар жинағына қоспады және ол композитордың өлімінен кейін жарияланды. Оның қарапайымдылығы, мотивтік біртүтастығы және мәтінге назар аударуы арқасында ол Бетховеннің кейінгі туындыларымен салыстырылады, ал көптеген зерттеушілер оны Ренессанс полифониясының ең биік жетістіктерінің бірі деп санайды. XV ғасырдың соңында Испанияда жұмыс істеген фламанд композиторы Хуан де Урреде "Pange lingua" әнұранына көптеген дыбысталулар жазды, олардың көпшілігі мосараб мелодиясына негізделген. Оның төрт дауыстық нұсқаларының бірі XVI ғасырдың ең танымал шығармаларының бірі болып табылады және испан композиторларының көптеген клавирлік туындыларының негізі болды. Жоскиннің "Missa Pange Lingua" Kyrie-сіндегі әнге арналған үшінші жолға жасаған өңдеуіне сүйене отырып, "do–re–fa–mi–re–do" тақырыбы (C–D–F–E–D–C) музыка тарихындағы ең танымал тақырыптардың біріне айналды, тіпті діни емес туындыларда да қолданылады. Композиторлардың ішінде Симон Лохет, Микеланджело Росси, Франсуа Робердей, Иоганн Каспар Фердинанд Фишер, Иоганн Фробергер, Иоганн Каспар Керлл, Иоганн Себастьян Бах, Иоганн Фукс оған фугалар жазды, ал соңғысының "Gradus ad Parnassum" еңбегіндегі кеңейтілген өңдеуі оны әрбір болашақ композиторға таныстырды, соның ішінде Вольфганг Амадей Моцарт, оның "Юпитер" тақырыбы алғашқы төрт нотаны қарыздады. Антон Брукнердің алғашқы шығармасы – әнұранының бірінші строфасына арналған дыбысталу: Pange lingua, WAB 31. "Pange lingua" әнұранының соңғы екі тармағы ("Tantum ergo") көбінесе бөлек қолданылады. Олар Ұлы бейсенбі күні литургиясындағы монахтар шеруінің аяқталуын белгілейді. Ол үшін түрлі жеке музыкалық туындылар жазылды, оның ішінде Джованни Пьерлуиджи да Палестрина, Франц Шуберт, Антон Брукнердің сегіз туындысы, Морис Дюруфле және Шарль Мари Видордың туындылары бар. Франц Листтің "Түнгі шеруі" Ленаудың "Фауст" поэмасына екі эпизодтан алынған, ол негізінен "Pange lingua" мелодиясына арналған фантазия. Ciaran McLoughlin жазған "Pange lingua" дыбысталуы Solas 1995 жылғы "Solas An Domhain" альбомында кездеседі. "Pange lingua" әнұраны әлемдегі ғибадат үшін көптеген тілдерге аударылған. Дегенмен, латын тіліндегі нұсқасы ең танымал болып қала береді. "Pange lingua" әнұранының сирия тіліне аудармасы 1970 жылдарға дейін Үндістанның Керала штатындағы Сиро-Малабар католик шіркеуінде бата беру рәсімі ретінде қолданылған.
There are two plainchant settings of the Pange lingua hymn. The better known is a Phrygian mode (Mode III) tune from the Roman liturgy, and the other is from the Mozarabic liturgy from Spain. The Roman tune was originally part of the Gallican Rite. The Roman version of the Pange lingua hymn was the basis for a famous composition by Renaissance composer Josquin des Prez, the Missa Pange lingua. An elaborate fantasy on the hymn, the mass is one of the composer's last works and has been dated to the period from 1515 to 1521, since it was not included by Petrucci in his 1514 collection of Josquin's masses, and was published posthumously. In its simplification, motivic unity, and close attention to the text it has been compared to the late works of Beethoven, and many commentators consider it one of the high points of Renaissance polyphony. Juan de Urrede, a Flemish composer active in Spain in the late fifteenth century, composed numerous settings of the Pange lingua, most of them based on the original Mozarabic melody. One of his versions for four voices is among the most popular pieces of the sixteenth century, and was the basis for dozens of keyboard works in addition to masses, many by Spanish composers. Building on Josquin's treatment of the hymn's third line in the Kyrie of the Missa Pange Lingua, the "do–re–fa–mi–re–do" theme (C–D–F–E–D–C) became one of the most famous in music history, used to this day in even non religious works by composers including Simon Lohet, Michelangelo Rossi, François Roberday, Johann Caspar Ferdinand Fischer, Johann Jakob Froberger, Johann Caspar Kerll, Johann Sebastian Bach, Johann Fux wrote fugues on it, and the latter's extensive elaborations in the Gradus ad Parnassum made it known to every aspiring composer – among them Wolfgang Amadeus Mozart whose Jupiter theme borrows the first four notes. Anton Bruckner's first composition was a setting of the first strophe of the hymn: Pange lingua, WAB 31. The last two verses of Pange lingua (Tantum ergo) are often separated out. They mark the end of the procession of the monstrance in Holy Thursday liturgy. Various separate musical settings have been written for this, including one by Giovanni Pierluigi da Palestrina, one by Franz Schubert, eight by Anton Bruckner, one by Maurice Duruflé, and one by Charles Marie Widor. Franz Liszt's "Night Procession" from Two Episodes from Lenau's Faust is largely a fantasy on the Pange lingua melody. A setting of Pange lingua, written by Ciaran McLoughlin, appears on the Solas 1995 album Solas An Domhain. Pange lingua has been translated into many different languages for worship throughout the world. However, the Latin version remains the most popular. The Syriac translation of "Pange lingua" was used as part of the rite of benediction in the Syro Malabar Catholic Church of Kerala, India, until the 1970s.