Клаудио Монтевердидің «Благословенді Марияға арналған кеш намазы»

Кіріспе

Клаудио Монтевердидің музыкалық композициясы – Vespro della Beata Vergine (Бақытты Марияға арналған кешкі құлшылық), SV 206, – Мария мерекелерінде орындалатын кешкі құлшылыққа арналған музыкалық туынды. Ол солистер, хорлар мен оркестр үшін жазылған. Бұл шығарма ауқымы, стилі және саздық шешімдерінің алуандығымен ерекшеленеді, оның орындалуы шамамен 90 минутқа созалады. Венецияда жарық көрген (1610 жылғы 1 қыркүйекте Папа Павел V-ге арналған арнаумен) – Sanctissimae Virgini Missa senis vocibus ac Vesperae pluribus decantandae, cum nonnullis sacris concentibus, ad Sacella sive Principum Cubicula accommodata ("Ең қасиетті Марияға арналған алты дауыстық месса және бірнеше дауыстық кешкі құлшылық, кейбір қасиетті әндермен, шіркеулер мен княздық сарайларға лайықты") деп аталады. Оны кейде Монтевердидің 1610 жылғы кешкі құлшылығы деп те атайды. Монтеверди бұл музыканы Гонзагалар әулетінің музыканты және композиторы болып қызмет еткен кезде жазған. Либретто латын тіліндегі бірнеше Киелі кітап пен діни мәтіндерден құрастырылған. Он үш бөлімге кіріспе – Deus in adiutorium, бес Псалм, төрт концерттік мотет, "Sancta Maria" тілегіне арналған вокалдық соната, "Ave maris stella" гимнінің әртүрлі саздық безендірілген строфалары және екі Magnificat кіреді. Шіркеуде орындалғанда, белгілі бір мереке күніне арналған Григориан әнінен антифондар қосылған. Бұл композиция Монтевердидің жаңа "seconda pratica" – операның пайда болуы сияқты – және ескі "prima pratica" стилін қабылдау қабілетін көрсетеді, псалмдар мен Magnificat-ты дәстүрлі әнмен (cantus firmus) құру арқылы. Композиция онға дейін вокалдық партия мен корнет, скрипка, виола да браччо және basso continuo сияқты аспаптарды қамтиды. Монтеверди Римге барып, композицияны Папаға жеке тапсырды, ал бір бөлігі Ватикан кітапханасында сақталады. Композитордың өмірінде орындалған нақты орындау туралы мәліметтер сақталған құжаттарда жоқ, бірақ шығарманың бөлімдері Мантуядағы княздық шіркеулерде және 1613 жылы композитор музыка директоры болған Венециядағы Сан-Марко соборында орындалған болуы мүмкін. 20 ғасырда музыкатанушылар мен орындаушылар бұл шығармаға жаңаша назар аударды. Олар бұл туындының қазіргі заманғы түсінік бойынша жоспарланған композиция ма, әлде кешкі құлшылыққа арналған музыкалық жинақ па, және қосылған бөлімдердің, аспаптардың, тональностьдың және тарихи тұрғыдан дұрыс орындаудың басқа да мәселелерін талқылады. Весперден үзінділердің алғашқы жазбасы 1953 жылы шықты, ал кейінгі көптеген жазбалар 1610 жылы басылған барлық музыканы ұсынды. Кейбір жазбалар мен орындауларда шіркеу жылының белгілі бір мерекесіне арналған антифондар қосылып, толыққанды діни құлшылық қызметі жасалады, ал басқалары тек басылған музыканы ғана орындайды. Монтевердидің "Веспері" – музыка тарихындағы маңызды кезең, Ренессанс пен Барокко дәуірінің арасындағы өткел.

Musical composition by Claudio Monteverdi

Vespro della Beata Vergine (Vespers for the Blessed Virgin), SV 206, is a musical setting by Claudio Monteverdi of the evening vespers on Marian feasts, scored for soloists, choirs, and orchestra. It is an ambitious work in scope and in its variety of style and scoring, and has a duration of around 90 minutes. Published in Venice (with a dedication to Pope Paul V dated 1 September 1610) as Sanctissimae Virgini Missa senis vocibus ac Vesperae pluribus decantandae, cum nonnullis sacris concentibus, ad Sacella sive Principum Cubicula accommodata ("Mass for the Most Holy Virgin for six voices, and Vespers for several voices with some sacred songs, suitable for chapels and ducal chambers"), it is sometimes called Monteverdi's Vespers of 1610. Monteverdi composed the music while musician and composer for the Gonzagas, the dukes of Mantua. The libretto is compiled from several Latin Biblical and liturgical texts. The thirteen movements include the introductory Deus in adiutorium, five Psalms, four concertato motets and a vocal sonata on the "Sancta Maria" litany, several differently scored stanzas of the hymn "Ave maris stella", and a choice of two Magnificats. A church performance would have included antiphons in Gregorian chant for the specific feast day. The composition demonstrates Monteverdi's ability to assimilate both the new seconda pratica, such as in the emerging opera, and the old style of the prima pratica, building psalms and Magnificat on the traditional plainchant as a cantus firmus. The composition is scored for up to ten vocal parts and instruments including cornettos, violins, viole da braccio, and basso continuo. Monteverdi travelled to Rome to deliver the composition to the Pope in person, and a partbook is held by the Vatican Library. No performance during the composer's lifetime can be positively identified from surviving documents, though parts of the work might have been performed at the ducal chapels in Mantua and at San Marco in Venice, where the composer became director of music in 1613. The work received renewed attention from musicologists and performers in the 20th century. They have discussed whether it is a planned composition in a modern sense or a collection of music suitable for Vespers, and have debated the role of the added movements, instrumentation, keys and other issues of historically informed performance. The first recording of excerpts from the Vespers was released in 1953; many recordings that followed presented all the music printed in 1610. In some recordings and performances, antiphons for a given occasion of the church year are added to create a liturgical vespers service, while others strictly present only the printed music. Monteverdi's Vespers are regarded as a unique milestone of music history, at the transition from Renaissance to Baroque.

Монтеверди Мантуяда

1567 жылы Кремона қаласында туған Монтеверди 1590-1612 жылдар аралығында Мантуяның Гонзага герцогтарының сарай музыканты болды. Ол герцог Винченцо Гонзаганың қызметінде виолашы ретінде бастап, 1601 жылдың соңында maestro della musica дәрежесіне жетті. Ол герцогтың діни және әлемдік музыкасына, сондай-ақ шіркеудегі тұрақты қызметтерге, жұма күндері кештерге және ерекше шараларға жауапты болды. Монтеверди Мантуяда сарай музыканты қызметін атқарып жүргенде опера жанры пайда болды, бастапқыда ақсүйектерге арналған ойын-сауық ретінде, кейіннен қоғамдық музыкалық театрға айналды. Қазіргі таңда опера саналатын алғашқы туынды – Жакопо Перидің 1597 жылғы «Дафне» операсы. Жаңа жанрда толыққанды оқиға кейіпкерлер арқылы баяндалды; хорлар мен ансамбльдермен қатар, вокалдық бөлімдерге речитатив, ария және ариозо кірді. Монтевердидің алғашқы операсы – 1607 жылы премьерасы өткен «Орфео» операсы. Герцог осы жаңа музыкалық форманың оны демеушілік ететін жандарға бедел әкелетінін тез мойындады. Монтеверди сарайдағы Санта-Кроче капелласында өткізілетін герцогтық қызметтерге жауапты болған кезде, кештің бөлімдерін біртіндеп жазды. Ол бұл ауқымды туындыны 1610 жылы аяқтады. Ол «Весперлерді» жақсырақ лауазымға қол жеткізу ниетімен жазған болуы мүмкін, және бұл шығарма композитор ретінде оның сан алуан стильдегі шеберлігін көрсетеді. Бұл Монтевердидің алғашқы басылған қасиетті шығармасы болды, алғашқы жарияланымдарына шамамен отыз жыл бұрын жарық көрген, және ескі мен жаңа стильдерді үйлестіруімен ерекшеленеді.

Бірінші жарияланым

Бұл шығарманың басылуы туралы алғашқы мәлімет 1610 жылдың шілдесінде Монтевердидің көмекшісі Бассано Казоланың герцогтың кіші ұлы, кардинал Фердинандо Гонзагаға жазған хатында кездеседі. Казола екі композицияның баспаға дайындалып жатқанын, олардың бірі Николас Гомберттің "In illo tempore" мотивтеріне негізделген алты дауыстық месса (Messa da Capella), екіншісі – Ұлы Марияға арналған кешкі құлшылыққа (Salmi del Vespro della Madonna) жазылған псалмдар екенін сипаттады. Ол псалмдарды "cantus firmus әніне қатысты әртүрлі және жаңашыл ойлар мен үйлесімдер" деп атады және Монтевердидің күзде Римге барып, бұл басылымды Папаға жеке тарту ететінін хабарлады. Басылым Венецияда аяқталды, ол сол кезде музыка басылымының маңызды орталығы болатын. Италиядағы діни музыка жинақтарын басып шығару сол кезде "жылдам дамитын, өте кең және пайдалы нарық" деп сипатталды, 1610 жылы шамамен 50 жинақ жарық көрді, олардың 36-сы Веспер сияқты діни қызметтерге арналған. Баспагер – 1609 жылы Монтевердидің "Орфео" операсын жариялаған Риккардо Амадино болды. Опера ноталар жинағы ретінде жарық көрсе, Веспер музыкасы жеке дауыстық партиялар жинағы түрінде шықты. Ол Монтевердидің "Missa in illo tempore" атты мессасымен бірге жарық көрді. Мұқабасында екі шығарма да сипатталған: "Sanctissimae Virgini Missa senis vocibus ad ecclesiarum choros, ac Vespere pluribus decantandae cum nonnullis sacris concentibus ad Sacella sive Principum Cubicula accommodata" (Шіркеу хорлары үшін алты дауыста Ұлы Марияға арналған месса, және шағын ғибадатханалар мен княздық бөлмелерге арналған бірнеше дауыстағы қасиетті әндермен бірге орындалатын Веспер). Бір партияда basso continuo бар және күрделі бөлімдерге қысқа ноталар жинағы берілген: ол Веспердің атауын былай көрсетеді: "Vespro della Beata Vergine da concerto composta sopra canti firmi" (Кантus firmus негізінде жазылған концерттік Ұлы Марияға арналған Веспер). Монтевердидің нотациясы әлі де Ренессанс дәуірінің музыкалық стиліне тән, мысалы, ноталардың ұзақтығы және тактилік сызықтардың болмауы. Жеке ноталар жинағы жоқ, әр дауыс пен аспапқа жеке партиялар бар. Basso continuo мәтін жолдарының басталуын, мысалы, Magnificat, "Et exultauit", "Quia respexit" және "Quia fecit", сондай-ақ аспаптардың атауларын, мысалы, корнетт, тромбон және флейта көрсетеді. Атаудың бас әріптері безендірілген, мысалы, Magnificat-тың M әрпі, ал дауыстық партияда cantus firmus жолының бас әріптері үлкен әріппен басталады, мысалы, "E t exultauit" және "Q uia respexit". Дауыс немесе аспап үнсіз болатын бөлімдер "Tacet." деп белгіленген. Бұл нотация, Веспер жазылғаннан кейін шамамен жарты ғасырдан кейін қалыптасқан қазіргі нотация жүйесін қабылдауға редакторлар үшін қиындық тудырады. Монтеверди бұл шығарманы жақында Мантуяға келген Папа Павел V-ге арнады және арнауды 1610 жылдың 1 қыркүйегімен белгіледі. Дайындық кестесінің салдарынан кейбір бөлімдер асығыс басылып, түзетулер енгізуге тура келді. Монтеверди 1610 жылдың қазан айында Римге сапар шекті, және ол Папаға бір данасын тапсырған болуы мүмкін, өйткені Папалық кітапханада альт партиясы сақталған. Ол Папамен жеке кездесуге ие болды ма, жоқ па, белгісіз. Папа алған альт партиясы, қолмен түзетулермен бірге, Biblioteca Doria Pamphilij-де сақталған. Монтеверди кейіннен кешкі құлшылықтарға арналған музыка жазды, ол 1641 жылы жарық көрген "Selva morale e spirituale" жинағында және 1650 жылы қайтыс болғаннан кейін жарық көрген "Messa e Salmi" (Месса және Псалмдар) жинағында жарияланды. Оның діни музыка басылымдарының екінші рет басылғанына ешқандай дәлел жоқ.

The first mention of the work's publication is in a July 1610 letter by Monteverdi's assistant, Bassano Casola, to Cardinal Ferdinando Gonzaga, the duke's younger son. Casola described that two compositions were in the process to be printed, a six part mass (Messa da Capella) on motifs from Nicolas Gombert's In illo tempore, and psalms for a vespers setting for the Virgin (Salmi del Vespro della Madonna). He described the psalms as "varying and diverse inventions and harmonies over a canto fermo" (cantus firmus), and noted that Monteverdi would travel to Rome to personally dedicate the publication to the Pope in the autumn. The printing was completed in Venice, then an important centre for music printing. The printing of collections of sacred music in Italy at the period has been described as "a fast growing and very large and lucrative market", with around 50 collections in 1610 alone, 36 of them for offices such as Vespers. The publisher was Ricciardo Amadino, who had published Monteverdi's opera L'Orfeo in 1609. While the opera was published as a score, the Vespers music appeared as a set of partbooks. It was published together with Monteverdi's mass Missa in illo tempore. The cover describes both works: "Sanctissimae Virgini Missa senis vocibus ad ecclesiarum choros, ac Vespere pluribus decantandae cum nonnullis sacris concentibus ad Sacella sive Principum Cubicula accommodata" (Mass for the Most Holy Virgin for six voices for church choirs, and vespers for several voices with some sacred songs, suitable for chapels and ducal chambers). One of the partbooks contains the basso continuo and provides a kind of short score for the more complicated movements: it gives the title of the Vespers as: "Vespro della Beata Vergine da concerto composta sopra canti firmi" (Vesper for the Blessed Virgin for concertos, composed on cantus firmi). Monteverdi's notation is still in the style of Renaissance music, for example regarding the duration of notes and the absence of bar lines. There is no score, but a partbook for each voice and instrument. The corresponding continuo notes the beginnings of text lines, for example Magnificat, "Et exultauit", "Quia respexit" and "Quia fecit", and the names of instruments, for example cornetto, trombone and flauto. The initials of a title are embellished, such as the M of Magnificat, and in the voice part, the initials of a cantus firmus line begin with a larger letter, e. g. "E t exultauit " and "Q uia respexit ". Sections where the voice or instrument is silent are marked "Tacet.". The notation poses challenges to editors adopting the current system of notation, which was established about a half century after Vespers was written. Monteverdi dedicated the work to Pope Paul V, who had recently visited Mantua, and dated the dedication 1 September 1610. The schedule seems to have resulted in some of the movements being printed in haste and some corrections had to be made. Monteverdi visited Rome, as anticipated, in October 1610 and it is likely that he delivered a copy to the Pope, given that the Papal Library holds an alto partbook. It is not clear whether he was honoured with a papal audience. The alto partbook which the Pope received, with hand written corrections, survived in the Biblioteca Doria Pamphilij. Monteverdi later wrote further music for vespers services, in the collection Selva morale e spirituale, published in 1641, and in another collection, Messa e Salmi (Mass and Psalms) which was published after his death in 1650. There is no indication that any of his publications of sacred music received a second edition.

Кейінгі басылым

Бастапқы басылымнан кейін, Кеш шіркейлері 1834 жылы Карл фон Винтерфельдтің Джованни Габриелидің музыкасына арналған кітабында қайта жарияланды. Ол Диксит Доминус пен Магнификаттан Депозиттің басын таңдап, стильдердің алуан түрлілігін егжей-тегжейлі талқылады. Луиджи Торчи 20-ғасырдың басында "Сонатаны" Кештен алғашқы толық бөлім ретінде жариялады. "Кештердің" алғашқы қазіргі заманғы басылымы 1932 жылы Монтевердидің толық шығармаларының Жан Франческо Малипиеро басылымының бір бөлігі ретінде пайда болды. Екі жыл өткен соң Ханс Ф. Редлих екі псалмды алып тастап, қалған бөлімдерді басқа тәртіппен ұйымдастырып, фигуралы бас партиясын күрделі етіп енгізген басылымды шығарды. 1966 жылы Готфрид Вольтерс алғашқы ғылыми басылымды дайындады. 1986 жылы Клиффорд Бартлетт, 1994 жылы Жером Рош және 2013 жылы Уве Вольф сияқтылар ғылыми басылымдар шығарды, ал Антонио Дельфино композитордың барлық шығармаларын толық жинақтау үшін Кешті редакциялады.

Өнер көрсету

Тарихи мәліметтер Монтевердидің Мантуяда немесе Римде кешкі құлшылықты орындағанын нақты көрсете бермейді, Римде оған лауазым ұсынылмаған еді. Ол 1613 жылы Венециядағы Сан-Марко базиликасында капелла шебері лауазымын алды, сондықтан онда орындалуы мүмкін көрінеді. Венециядағы шіркеу музыкасы жақсы құжатталған, орындаушылар осы білімнен тарихи негізде ақпарат алып, қойылымдарды дайындауға болады, мысалы, Монтеверди тек ерлер дауысынан тұратын хорды күткен. Весперлер ауқымды, он немесе одан да көп вокалдық партиядан тұратын, бөлек хорларға бөлінген және жеті солист қажет етеді. Скрипка мен корнетке жеке аспаптық партиялар жазылған. Әр псалмның алдындағы антифондар мен Магнификат әндері жағдайға қарай өзгеріп отыратын. Кейбір ғалымдар Весперлерді жеке туынды емес, таңдау үшін жинақ ретінде жасалғанын айтады. Ханс Редлихтің басылымы 1935 жылғы ақпанда Цюрихте, 1937 жылы Нью-Йоркте, содан кейін Швейцарияда (1940-жылдардың ортасы), Брюссельде (1946) және Лондонда (1946 жылғы 14 мамырда Вестминстер орталық залында) қойылымдардың негізі болды. Ол 1949 жылы басылып, 1953 жылы алғаш рет жазылды. Юрген Юргенс 1966 жылы қосымша антифондармен жұмыстың алғашқы жазбасын жасады. Соңғы қойылымдар әдетте Монтеверди жариялаған толық музыканы ұсынуға бағытталған.

Құрылымы

"Vespro della Beata Vergine" 13 бөлімнен тұрады. "Ave maris stella" жеті шумақтан, әртүрлі музыкалық безендірумен және араласа риторнеллилермен құралған. Магнификат он екі бөлімнен тұрады, Монтеверди оны екі нұсқада жазған. Төмендегі кесте Карустың 2013 жылғы басылымы бойынша бөлімдердің нөмірлерін, содан кейін Веспер ішіндегі бөлімнің мақсатын, мәтін көзін, сондай-ақ мәтіннің латын және ағылшын тілдеріндегі басталуын көрсетеді. Дауыстар бағанында сопрано, альт, тенор және бас үшін SATB аббревиатуралары қолданылған. Қайталама әріп дауыстық партияның бөлінгенін білдіреді, мысалы TT – "тенор1 және тенор2". Аспаптар бағаны көбінесе олардың санын ғана қамтиды, себебі Монтеверди әрқашан аспаптарды нақты көрсетпеген. Континуо тұтас ойнайды, бірақ ол басқа аспаптар мен дауыстардан тәуелсіз рөл атқарған жағдайда ғана төменде ("континуо") деп тізімделеді. Соңғы бағанда Карус басылымындағы бөлімнің басталу бетінің нөмірі көрсетілген. № Бөлім Мәтін көзі Басталуы Ағылшын тілінде Дауыстар Аспаптар Беті 1 Ырым & Жауап 70-Пс. 1:1 Құдай, менің көмегіме кел O God, come to my aid T SSATTB 6 1 2 Пс. 110 Dixit Dominus The LORD said unto my Lord SSATTB 6 7 3 Мотет Ән әзілдері Nigra sum I am black T continuo 18 4 Пс. 113 Laudate pueri Praise, ye servants of the Lord SSAATTBB орган 20 5 Мотет Ән әзілдері Pulchra es You are beautiful 2S continuo 36 6 Пс. 122 Laetatus sum I was glad SSATTB 38 7 Мотет Есая 6:2–3, Жохан 5:7 Duo Seraphim Two seraphim 3T continuo 49 8 Пс. 127 Nisi Dominus Except the Lord SATB 2T SATB 53 9 Мотет Авторсыз өлең Audi coelum Hear my words, Heaven 2T continuo 67 10 Пс. 147 Lauda Jerusalem Praise, Jerusalem SAB T SAB 73 11 Соната Мариялық дұға Sancta Maria Holy Mary S 8 84 12 Гимн Гимн Ave maris stella Hail Star of the Sea SSAATTBB 106 13 Магнификат Лұқа 2:46–55, Дұға Magnificat [My soul] magnifies [the Lord] SSATTBB 114

Vespro della Beata Vergine is made up of 13 sections. The "Ave maris stella" is in seven stanzas set to different scoring, with interspersed ritornelli. The Magnificat is in twelve movements, which Monteverdi wrote in two versions. The following table shows the section numbers according to the 2013 edition by Carus, then the function of the section within the Vespers, its text source, and the beginning of the text both in Latin and in English. The column for the voices has abbreviations SATB for soprano, alto, tenor, and bass. A repeated letter means the voice part is divided, for example TT means "tenor1 and tenor2". The column for instruments often contains only their number, because Monteverdi did not always specify the instruments. The continuo plays throughout but is listed below (as "continuo") only when it has a role independent of the other instruments or voices. The last column lists the page number of the beginning of the section in the Carus edition. No. Part Text source Incipit English Voices Instruments Page 1 Versicle & Response Psalm 70:1 Deus in adjutorium meum intende O God, come to my aid T SSATTB 6 1 2 Psalm Psalm 110 Dixit Dominus The LORD said unto my Lord SSATTB 6 7 3 Motet Song of Songs Nigra sum I am black T continuo 18 4 Psalm Psalm 113 Laudate pueri Praise, ye servants of the Lord SSAATTBB organ 20 5 Motet Song of Songs Pulchra es You are beautiful 2S continuo 36 6 Psalm Psalm 122 Laetatus sum I was glad SSATTB 38 7 Motet Isaiah 6:2–31 John 5:7 Duo Seraphim Two seraphim 3T continuo 49 8 Psalm Psalm 127 Nisi Dominus Except the Lord SATB 2T SATB 53 9 Motet Anonymous poem Audi coelum Hear my words, Heaven 2T continuo 67 10 Psalm Psalm 147 Lauda Jerusalem Praise, Jerusalem SAB T SAB 73 11 Sonata Marian litany Sancta Maria Holy Mary S 8 84 12 Hymnus hymn Ave maris stella Hail Star of the Sea SSAATTBB 106 13 Magnificat Luke 2:46–55Doxology Magnificat [My soul] magnifies [the Lord] SSATTBB 114

2 Диксит Доминус

110-шы Забур жыры "Диксит Доминус Доминум меум" ("Тәңір менің Иемне деді") деген сөздермен басталады. Монтеверди оны алты дауысты хорға, бөлінген сопрано және тенорларға, сондай-ақ алты аспапқа арнап жазды, "секс vocibus & sex instrumentis" деп көрсеткен. Бірінші тенор жеке-жеке "cantus firmus" күйімен бастайды. Ырлардың басы көбінесе фальсобордон речитативімен басталып, алты дауысты полифониялық композицияға ұласады.

3 Қара сома

Бірінші мотет Ән әндерінен алынған "Нігра сум, сед формоса" ("Мен қарамын, бірақ әдемімін") деген сөздермен басталады. Ол тенор соло үшін монодияның жаңа стилінде жазылған (сүйемелдеумен бірге мелодиялық соло желісі).

4 Лаудате пуэри

113-ші Забур жыры Laudate pueri Dominum (сөзбе-сөз: "Балалар, Тәңірді мақтаңдар"; KJV: "Жаратқанды мақтаңдар, уа, Жаратқанның құлдары") басталады және сегіз вокалдық бөлім мен континуумды қамтиды. Екінші тенор бастапқыда ғана "cantus firmus"пен өнер көрсетеді.

5 Пулхра ес

Екінші мотет "Ән әндері" кітабынан "Пулхра ес" ("Сен әдемісің") басталады. Монтеверди оны екі сопраноға арнап жазды, олар көбінесе үшінші параллельде ән айтады.

6 Лаэтат жиынтығы

Үшінші Забур – 122-ші Забур, «Laetatus sum» (сөзбе-сөз: «Мен қуаныштымын») деген сөздермен басталады, ол саяхатқа шығуға арналған Забур. Музыка төменгі дыбыспен басталады, содан кейін бірінші тенор кантус фирмасын орындайды. Бұл шығарма бас партиясындағы төрт үлгіге негізделген және күрделі полифониялық өңдеулер мен дуэттерді қамтиды.

7 Серафим дуэті

Үшінші мотет "Дюо Серафим" (Екі періште бірін-бірі шақырып тұр) деп басталады, бұл Ишая кітабының 6:2–3 аяттары мен Жоханның бірінші хатының 5:7 аятынан құралған мәтін. Монтеверди оны үш тенорға арнады. Алғашқы бөлім екі періште туралы әңгімелейді, ол дуэт түрінде орындалады. Мәтін Құдайдың Үштігін еске түсіретін хатқа бұрғанда, үшінші тенор қосылады. Олар "бұл үшеу біреу" деген мәтінді бірлесіп, бір дауыспен айтады. Ән желілері аса безендірілген.

8 Nisi Dominus (Бұрынғы патшалық)

Төртінші псалом, 127-ші псалом, Nisi Dominus (Егер Раб [үйді] салмайынша) деген сөздермен басталады және екі тенорға кантus firmus орындауға, ал екі төрт бөлімді хорға, бірі екіншісін үстеме айту арқылы қайталап беруге арналған.

9 Audi coelum

Төртінші мотет «Audi coelum verba mea» (Көк, менің сөздерімді тыңда) деген сөздермен басталады, бұл авторсыз литургиялық өлеңге негізделген. Ол екі тенорға арналған, олар бірінше дауысқа жалғасқан түрде (prima ad una voce sola) ән айтады, ал «omnes» (барлығы) деген сөзде алты дауысқа дейін кеңейеді.

10 Лауда Иерусалим

Бесінші псалом, 147-ші псалом, Lauda Jerusalem (Иерусалимді мақта) деп басталады және екі үш бөлімді хор (SAB) мен тенорларға арналған, тұғырлық ән (cantus firmus) орындалатын музыкалық шығарма.

11 Санкта Марияның сонатасы

Соната – Лорето литаниясынан (Sancta Maria, ora pro nobis) алынған cantus firmus әнін сопраномен орындалатын аспаптық шығарма. Бұл шығарма, паван мен гальярд жұбына ұқсас, бірдей материалды бірінші жұп метрде, содан кейін үштік метрде ұсынатын аспаптық бөліммен басталады. Вокалдық партия он бір рет орындалады, ал аспаптар мотеттердегі вокалдық бөлімдерді еске түсіретін, үзіліссіз виртуоздық музыканы ойнатады.

12 Ән: Ave maris stella

Соңғыдан кейінгі бөлім 8 ғасырдағы "Ave maris stella" Мариан гимнына арналған. Оның жеті строфасы әртүрлі құрамда жасалған. Мелодия барлық тармақтарда сопранода дыбысталады, тек 6-шы тармақты қоспағанда, ол тенор солосы үшін арналған. 1-ші тармақ жеті бөлімнен тұрады. 2-ші және 3-ші тармақтар бірдей 4 дауысты құрамда, 2-ші тармақ – хор 1 үшін, 3-ші тармақ – хор 3 үшін. Сол сияқты, 4-ші және 5-ші тармақтар сопрано үшін, бірінші сопрано 1 үшін, содан кейін сопрано 2 үшін. 1-ші-ден 5-ке дейінгі тармақтардың барлығы бес аспапқа арналған бір риторнелломен аяқталады. 7-ші тармақ 1-ші тармақпен бірдей хорлық құрамда, содан кейін "Амин" айтылады. "Ave maris stella" қозғалыстары № Бөлім Басталуы Ағылшынша Дауыстар Аспаптар Бет 12a Versus 1 Ave maris stella Hail Star of the Sea SSAATTBB 106 12b Versus 2 Sumens illud Ave Receiving that Ave SATB 108 12c Ritornello 5 109 12d Versus 3 Solve vincla reis Кінәлілердің шынжырларын босатыңыз SATB 110 12e Ritornello 5 12f Versus 4 Monstra te esse matrem Өзіңді ана ретінде көрсет S 111 12g Ritornello 5 12h Versus 5 Virgo singularis Unique Virgin S 12i Ritornello 5 12j Versus 6 Vita praeasta puram Таза өмір сыйла T 12k Versus 7 Sit laus Deo PatriAmen Құдай Әкеге мақтау болсын, Амин SSAATTBB 112

Гимн композициясы консервативті деп есептеледі, әуен үстіңгі дауыста тұрақты түрде орындалады, бірақ дауыстардың әртүрлі саны және риторнеллоның араласуы арқылы әртүрлілікке қол жеткізіледі. Аспаптар нақты көрсетілмеген, осылайша қосымша әртүрлілік үшін. Соңғы строфа формальды симметрия үшін бірінші строфаны қайталайды.

13 Магнификат

Кешкі құлшылықтың соңғы бөлімі – "Магнификат". Монтеверди жырдың әрбір тармағына бір бөлім, ал мадақтауға – екі бөлім арнайды. Мәтіннің көңіл-күйіне байланысты, "Магнификат" жеті дауысты хорға, сондай-ақ соло, дуэт немесе трио орындалуына арналған. Монтеверди әрбір бөлімде "Магнификат" әуеніне ортақ тон қолданады, ол псалм әуеніне ұқсас, бірақ көбірек гармониялық әртүрлілікке мүмкіндік беретін бастама (initium) бар. Басылымда алты дауысқа және континууммен сүйемелдеуге арналған "Магнификат" әнінің екінші нұсқасы да бар. + "Магнификат" бөлімдері № Мәтін көзі Incipit Дауыстар Аспаптар Бет 13a "Магнификат" SSATTBB 6 114 13b Лука 1:47 Et exultavit А Т Т 116 13c Лука 1:48 Quia respexit T корнеттер, скрипкалар, виола да браччо 118 13d Лука 1:49 Quia fecit А B B скрипкалар 122 13e Лука 1:50 Et misericordia SSATBB 124 13f Лука 1:51 Fecit potentiam А скрипкалар, виола да браччо 126 13g Лука 1:52 Deposuit potentes T корнеттер 128 13h Лука 1:53 Esurientes implevit bonis S S корнеттер, скрипкалар, виола да браччо 130 13i Лука 1:54 Suscepit Israel S S T 132 13j Лука 1:55 Sicut locutus est А корнеттер, скрипкалар 133 13k Мадақтау Gloria Patri S T T 136 13l SSATTBB барлық аспаптар 138

Жазбалар

"Вечерня" әнінің алғашқы жазбасы 1952 жылы, Леопольд Стоковский жетекшілігімен Иллинойс университетінің музыканттарының қатысуымен жасалған американдық орындау болды деуге болады. Жазба 1953 жылы LP форматында шығарылған болуы мүмкін, бірақ коммерциялық түрде таралмаған. Содан бері бұл туынды заманауи және дәуірлік аспаптарды қолдана отырып, бірнеше рет жазылды. Кейбір жазбаларда дауыстық партиялар хорларға берілсе, ал басқаларында «әр партияға бір дауыс» қағидасы қолданылады. 1964 жылы Джон Элиот Гардинер Кембридждегі Кингс колледжінің шіркеуінде орындау үшін музыканттар тобын жинады. Осы оқиға Монтеверди хорының пайда болуына себеп болды. Гардинер "Вечерняны" екі рет жазды, 1974 және 1989 жылдары. Кейбір музыка зерттеушілері Монтевердидің кешкі құлшылықтарға арналған музыка жинағын ұсынғанын, одан таңдау жасауға болатынын айтса да, көптеген жазбалар осы туындыны біртұтас жұмыс ретінде ұсынады және екі нұсқаның қайсысын орындау керектігін шешеді. Жазбалар Монтеверди жазған нәрсені нақты ұсынуымен немесе литургиялық контекстте, белгілі бір мерекеге қосымша антифондармен ерекшеленеді. 2005 жылы Пол МакКриш басқа басылымдардан музыка қосып, бірнеше бөлімдердің ретін өзгертті.

Қазіргі заманғы қабылдау

Курцман, Оксфорд университетінің баспасында осы еңбектің басылымын дайындаған, былай деп жазады: "Монтеверди заманауи композицияның барлық стильдерінде өнер шеберлігін көрсетуге ниеттенген сияқты, барлық қазіргі заманғы құрылымдық техникаларды қолданды". Монтеверди грегориандық әнді бастауыш, псалмдар, литаниялар және Магнификат үшін кантус фирмас ретінде пайдалану арқылы жалпы бірлікке қол жеткізді. Бұл "псалм тондарына қатаң бейімделу" Мантуядағы герцог сарайының Базилика палатина ди Санта-Барбарадағы хор жетекшісі болған Джованни Джакомо Гастольдидің стиліне ұқсас. Whenham ән айтудың қолданылуы туралы былай қорытындылады:

Музыктанушылар sacri concentus және соната рөлі, аспаптану, кілттер (chiavette) және тарихи негіздемелі орындау мәселелері сияқты тақырыптарды талқылады. Музыктанушы Тим Картер 2007 жылы Grove үшін композитор туралы жазған мақаласында былай деді: "Оның литургиялық және рухани музыканың үш маңызды жинағы тек функционалдық шеңберден асып, мәтіндік экспрессия мен контрапункттік құрылымдық техникалардың бай жиынтығын пайдаланады". Курцманн Монтевердидің "Веспро делла Беата Верджин" және заманауи діни музыканы жан-жақты зерттеуінен кейін былай деп қорытындылады: