Кіріспе
Пародиялық месса – бұл массаның музыкалық безендірілуі, әдетте 16 ғасырдан бастап, бұрыннан бар музыка туындысының бірнеше дауыстарын, мысалы мотет үзіндісін немесе халық әнін (шансон), өзінің мелодиялық материалының бір бөлігі ретінде пайдаланады. Ол Ренессанс дәуіріндегі масса композициясының екі танымал түрінен – cantus firmus және парафразалық массадан өзгешеленеді.
A parody mass is a musical setting of the mass, typically from the 16th century, that uses multiple voices of a pre existing piece of music, such as a fragment of a motet or a secular chanson, as part of its melodic material. It is distinguished from the two other most prominent types of mass composition during the Renaissance, the cantus firmus and the paraphrase mass.
Этимология
Бұл жерде қарастырылған мағынада, пародиялық месса термині басқа шығармадан алынған полифониялық үзіндінің жаңа композицияның негізі ретінде қолданылатын мессаларға қатысты қолданылады. Пародиялық мессаның орнына имитациялық месса термині ұсынылған, себебі пародия термині 16 ғасырдың соңындағы мәтіннің қате түсінілуіне негізделген. Ал, тек бір ғана дауысы полифониялық көзден алынып, cantus firmus ("Тенорлық месса") ретінде қарастырылмай, әртүрлі бөліктерде кеңейтіліп, өңделген мессалар музыкалық теория жазушылары тарапынан парафразалық мессалар деп аталады. Басқа композициялық тәсілдер циклдік месса, канон мессасы және соггетто кавато үшін негіз болды. Қазіргі ағылшын тіліндегі "пародия" сөзі грек тіліндегі parōidia ("бурлеск ән немесе өлең") сөзінен, ал ол para ("жанында, параллель") – бұл жағдайда ("еліктеу") және ōidē ("ән немесе ода") сөздерінен туындаған. Сондай-ақ, А. Г.: парода – ежелгі грек драмасында хордың кіргеннен кейін айтқан алғашқы одасы туралы да қараңыз. Мессалар контекстінде "пародия" сөзінің қазіргі заманғы анықтамасындағыдай, әзіл немесе мазақпен ешқандай қатысы жоқ; кейбір жағдайларда, әдепсіз халық әндері мессалардың құрамына енгенімен, көбінесе мотеттер сияқты литургиялық емес қасиетті музыка пародиялық мессалардың негізін құрады.
Тарих
Пародия немесе имитациялық месса Ренессанс дәуірінде өте танымал модель болды: Палестринаның өзі 50-ге жуық мысалдар жазды, ал 16 ғасырдың бірінші жартысында бұл стиль басым түріне айналды. Трент соборы 1562 жылғы 10 қыркүйекте жариялаған құжатында діни емес материалдарды пайдалануға тыйым салды, «қасиетсіз ештеңе араласпасын, ән айтуда немесе орган тартуда ұятты немесе таза емес нәрселер шіркеуден қуылсын». Ұсынылған реформалар ең мұқият Италияда орындалды; Францияда талғамның өзгеруі кеңес мүшелерінің көптеген тілектерін орындады, ал Германияда олар көбінесе назарсыз қалды. Пародия техникаларына түпнұсқа шығармадан дауыстарды қосу немесе алып тастау, жаңа материалдың фрагменттерін қосу немесе массаның әр бөлігінің басында тек фрагменттерді пайдалану жатады. 1613 жылы итальяндық музыка теоретигі Пьетро Сероне өзінің 22 томдық «El melopeo y maestro» еңбегінде пародиялық месса жазуға қатысты бірнеше жалпы нұсқаулар берді: мессаның негізгі бөліктерінің әрқайсысы бастапқы көзден басталуы керек; Kyrie-дің ішкі бөлімінде екіншілік мотив қолданылуы керек; және кейбір бөлімдер, мысалы, екінші және үшінші Agnus Dei, үлгіге байланысты болмай, еркін композицияланған болуы керек. Ол сондай-ақ модельден мүмкіндігінше көп қосалқы музыкалық идеяларды пайдалануды ұсынды. Пародиялық мессалардың ерте мысалдарына Жоскен де Пренің «Missa Mater Patris», «Missa Malheur me bat» және «Missa Fortuna desperata», сондай-ақ Антуан Брумельдің «Missa de Dringhs» кіреді. Де Пренің «Missa Mater Patris» құрылымдық cantus firmus-ты қамтымайтындықтан, алғашқы нағыз пародиялық месса болып саналады. 16 ғасырдың ортасына қарай композицияланған массалардың көп бөлігі пародия техникасын қолданды.