Кіріспе

Электрондық ақша

Цифрлық алтын валютасы (немесе DGC) – алтынның массалық бірліктеріне негізделген электрондық ақшаның (немесе цифрлық валютаның) бір түрі. Бұл, 1873-1933 жылдар аралығында сұраныс бойынша алтынға айырбастауға болатын АҚШ-тың қағаз алтын сертификаты сияқты, өкілдік ақшаның бір түрі. Мұндай валютаның стандартты есептік бірлігі грамм немесе троялық унция алтынмен байланысты, бірақ кейде алтын динары сияқты басқа бірліктер де қолданылады. DGC-лер бөлінбеген немесе бөлінген алтын сақтау арқылы алтынмен қамтамасыз етіледі. Цифрлық алтын валюталарын бірнеше компания шығарады, олардың әрқайсысы пайдаланушыларға алтын құнымен тең бірліктермен бір-біріне төлеуге мүмкіндік беретін жүйе ұсынады. Бұл бәсекелес провайдерлер тәуелсіз валюта шығарады. Зимбабве Ұлттық банкі де алтынмен қамтамасыз етілген ZiG цифрлық токенін шығарып отыр, оған заңды төлем құралы мәртебесі де берілді.

Жалпыға ортақ валюта

ДКК жақтастары бұл жүйе валюта бағамдарының ауытқуына және саяси ықпалға тәуелсіз, шынайы жаһандық және шекарасыз әлемдік валюта жүйесін ұсынады деп санайды. Алтын, күміс, платина және палладийдың әрқайсысы ISO 4217 стандарты бойынша мойындалған халықаралық валюта кодтарына ие.

Активтерді қорғау

Фракциялық резервтік банктен өзгеше, DGC клиенттердің қаражатының 100% алтын, күміс және/немесе платина түрінде сақталады, оларды цифрлық сертификаттар арқылы алмастыруға болады. DGC жүйелерін қолдаушылар депозиттер инфляцияға, девальвацияға және фиат валюталарына тән басқа да экономикалық тәуекелдерден қорғалған деп санайды. Бұл тәуекелдерге елдердің немесе аумақтардың ақша-кредит саясаты жатады, оның қағаз ақшаның құнына зиян келтіретіні жақтаушылар тарапынан айтылады.

Алтынға инвестиция салу

бағалы металдарды сатып алуға, сақтауға және сатуға қолданылуы мүмкін, бірақ өзін «инвестиция» деп жарнамаламайды, себебі бұл күтілетін кіріс түсетінін білдіреді.

Ұлттық валютаны айырбастау

Кейбір провайдерлер DGC-ді клиенттерге тікелей сатпайды. Мұндай DGC-лер үшін электрондық валютаны цифрлық валюта айырбастаушы арқылы сатып алу және сату қажет. Валюта айырбастаушылар ұлттық валютамен төлемді әртүрлі тәсілдермен қабылдайды, оның ішінде банк тікелей аударуы, тікелей депозит, чек, ақша жөнелтімдері арқылы. Кейбір айырбастаушылар өз клиенттеріне DGC-ді оңай жұмсалатын ұлттық валютаға айналдыруды жеңілдету үшін алдын ала төленген дебеттік карталарды сатады және қаржыландырады. DGC-лер үкіметтер шығармайтындықтан жеке валюта ретінде танылады.

Қайталана алмайтын операциялар

Кредиттік карта индустриясынан өзгеше, цифрлық алтын валютасын шығарушылардың көбінесе төлемдерді даулауға немесе қайтаруға мүмкіндігі жоқ. Сондықтан, заңды қателік, рұқсатсыз қолдану немесе сатушының тауарды жеткізбеуі сияқты жағдайларда да транзакцияларды кері қайтару қиын, тіпті мүмкін емес. Бұл цифрлық алтын валютасын қолма-қол ақшамен жасалған төлемдерге ұқсатады, ал PayPal арқылы жасалатын аударымдар, мысалы, кредиттік картамен жасалған төлемдерге жақынрақ болуы мүмкін. Бұл жүйенің артықшылығы – төлемдерге қатысты дау-дамайдың азаюына байланысты цифрлық валюта жүйесінің операциялық шығындарының едәуір төмендеуі. Сонымен қатар, бұл цифрлық алтын валютасының транзакцияларын дереу жүзеге асыруға мүмкіндік береді, нәтижесінде қаражат алушыға бірден қолжетімді болады. Кредиттік карталар, чектер, ACH және басқа да кері қайтарылатын төлем тәсілдерінен айырмашылығы, әдетте олардың жүзеге асуына 72 сағаттан астам уақыт қажет болады.

Қауіптері

Барлық қаржылық ақпарат құралдарындағыдай, DGC-ні пайдаланумен байланысты бірнеше тәуекел түрлері бар: басқару тәуекелі, саяси тәуекел, деректерді қорғау және алмасу тәуекелі.

Басқару және саяси тәуекелдер

DGC-лер, барлық қаржы институттары мен мемлекеттік бағалы қағаздар сияқты, эмитент мекеменің басқаруы түрінде тәуекел деңгейіне ие. Басқару тәуекелін шектеуге бағытталған бақылаулар "корпоративтік басқару" деп аталады. Қалған DGC провайдерлерінің барлығы өзін-өзі реттеу қағидалары бойынша жұмыс істейді. DGC провайдерлері банк емес, сондықтан олар несие беруге қатыспағандықтан, бөлшек резервпен несие беруге қатысты көптеген банк ережелеріне бағынбайды. Алайда, DGC бір адамнан екінші адамға валюта аудару мүмкіндігін ұсынады, демек, түрлі юрисдикцияларда ақша жіберу ережелеріне жата алады. 2002 жылы құрылған Global Digital Currency Association (GDCA) – онлайн валюта операторлары, айырбастаушылар, саудагерлер және пайдаланушылардың коммерциялық емес қауымдастығы. GDCA – DGC индустриясының өзін-өзі реттеуге жасаған әрекетінің мысалы. Олардың веб-сайтында олардың мақсаты "индустрияның жалпы мүдделерін ілгерілетуге, алаяқтық пен басқа да заңсыз қызметтермен күресуге көмектесу, дауларды төрелік ету және қажет болған жағдайда делдал ретінде әрекет ету" екені айтылған. Бұрынғы DGC провайдерлерінің ішінде Pecunix (тоқтатылды, төменде қараңыз), Liberty Reserve (2013 жылы ақшаны жылысу үшін жабылды) және тағы сегіз мекеме қауымдастыққа мүше болды. Егер сіз мүше болмасаңыз, шағымдану үшін бір грамм алтын төлеу керек, ал шағымдану тізімі толық емес. Олардың домендік аты прокси-серверлер арқылы анонимді түрде тіркелген, whois деректерін қараңыз.

OS-Gold, Стандартты резерв және INTGold

1999 және 2004 жылдар аралығында «Цифрлық алтын валютасы» деп таныстырған бірнеше компаниялар пайда болып, банкротқа ұшырады, мысалы OS Gold, Standard Reserve және INTGold. Бұл компаниялардың бәрі де басшыларының депозиттерді алтын түрінде сақтап тұрудың орнына, басқа мақсаттарға жұмсауы салдарынан құлдырады. Осы оқиғалардың әрқайсысында шот иелері «мекеме» банкротқа ұшырағанда миллиондаған долларлық алтыннан қол үзіп қалды.

e-алтын

e-золото – 1996 жылы құрылған цифрлық алтын валютасы. 2007 жылдың сәуірінде e-золотоға қарсы сот ісі қозғалды, онда 18 АҚШ кодексінің § 1960 бабын (Лицензиясыз ақша жіберу қызметін тыйым салу) бұзу туралы айтылды. E-золото 2007 жылдың сәуірінде өзіне тағылған § 1960 бабы бойынша айыптауларға бір жылдан астам қарсылық көрсетті. 2008 жылдың шілдесінде, сот шешімінен кейін, ол шешім Қазынашылық департаментінің «ақша жөнелтуші» анықтамасын кеңейтуін заңмен бекітті. Содан кейін e-золото ақша жөнелтуші бизнесін жүргізуге қатысты заңдар мен ережелерге сәйкестікке қол жеткізу үшін қажетті шараларды егжей-тегжейлі сипаттаған сот келісіміне келді. E-золото сот келісімінің барлық талаптарын орындағанымен, кінәлі деп танылғандықтан ақша жөнелту лицензиясын ала алмады. Клиенттерге құнды қайтару лицензиясыз ақша жөнелту болып есептелетін болғандықтан, 2010 жылы АҚШ үкіметімен келісім жасалды. Осы келісім бойынша e-золото шоттарының иелері өз шоттарының «ақшалай құнын» талап етуге құқылы болды, олардың жалпы құны 90 миллион АҚШ долларынан асты.

1 мдк

1MDC физикалық алтынмен емес, электрондық алтынмен қамтамасыз етілген цифрлық валюта болды. 2007 жылдың 27 сәуірінде АҚШ соты 1MDC шығарған цифрлық алтын валютасын қамтамасыз ету үшін пайдаланған электрондық алтын шоттарын тоқтатуға немесе бұғаттауға бұйырды. Жыл аяқтамас бұрын 1MDC сайтына қол жеткізу мүмкін болмай қалды.

Электрондық алтын

E Bullion – 2008 жылы пайда болып, кейіннен тоқтатылған цифрлық алтын валютасы еді. 2008 жылдың тамызында E Bullion компаниясының иесі және бас директоры Джеймс Файед лицензиясыз ақша операцияларын жүргізу және бизнес серігін өлтіру айыптарымен АҚШ Федералдық күзетке алынды. Одан кейін көп ұзамай сайт қолжетімсіз болды. Осы айыптаулар нәтижесінде 2010 жылдың қаңтарына дейін АҚШ үкіметі e Bullion-ның барлық активтерін тәркілеп, компанияның толық жабылуына әкеп соқты. 2011 жылдың маусымында Калифорниядағы сот қазылар алқасы Файедті кісі өлтіргені үшін кінәлі деп танып, өлім жазасына кесті.

Пекуникс

Pecunix – алтынға негізделген цифрлық валюта (немесе электрондық валюта) болатын, онда шоттардағы қаражат GAU (алтын грамдары) есебімен тіркелді. Pecunix компаниясын 2002 жылы Саймон "Сидд" Дэвис құрды және ол Панамада тіркелген. Барлық алтын қоймасы бастапқыда Швейцарияның Цюрих қаласындағы Mat Securitas Express AG компаниясында сақталған, бірақ 2008 жылы Pecunix директорлары алтынды белгісіз жерге көшірді. 2012 жылы DGC Magazine журналына берген сұхбатында Дэвис мырза Voucher Safe бағдарламалық қамтамасы мен цифрлық валюталарды алмасуға арналған P2P желісін әзірлеуді сипаттады. 2014 жылдың басында Pecunix өзінің Pecunix Payments жүйесін ашық кодты Voucher Safe жүйесімен және PX Gold-пен алмастыратынын хабарлады. 2014 жылдың соңына қарай барлық заңды цифрлық валюта айырбастаушылары Pecunix-пен жұмысты тоқтатты. 2015 жылдың басында Pecunix веб-сайтындағы кіру мүмкіндігін өшірді, осылайша барлық пайдаланушылардың шоттарына қол жеткізуіне бөгет жасады. Pecunix веб-сайтындағы мәлімдемеде бұл "жаңа басқару және қайта құруға байланысты" уақытша өзгеріс екені айтылды, бірақ қол жетімділік ешқашан қалпына келтірілмеді. P2P купондық төлем жүйесі 2015 жылдың тамызында толыққанды жұмыс істеуге кірісті, бірақ PX Gold жобасы іске аспады. Шот иелері қаражатын қайтарып алмады.

Деректердің қауіпсіздігі

Цифрлық алтын жүйелері шоттың меншік туралы ақпаратты электрондық сақтау және беруге толыққанды тәуелді. Сондықтан, цифрлық валюта шотының қауіпсіздігі эмитенттің қауіпсіздігімен қатар шот иесінің компьютерінің қауіпсіздігіне де байланысты. Цифрлық алтын эмитенттері өз жүйелерін қорғау үшін деректерді қорғау мамандарын жұмысқа алады, бірақ орташа есеп жүргізушінің компьютері түрлі зиянды бағдарламалардан (трояндық аттар, құрттар және вирустар) жеткіліксіз қорғалған, олар пайдаланушының DGC шотына кіру үшін қолданылатын ақпаратты ұстап алуға пайдаланылуы мүмкін. Сондықтан, цифрлық валюта жүйелеріне жасалатын ең көп таралған шабуылдар зиянды спам, фишинг және басқа да әдістер арқылы шот иелерінің компьютерлеріне бағытталған. Эмитенттер бұл мәселеге әртүрлі тәсілдер қолданды. E-gold негізінен барлық жауапкершілікті пайдаланушыға жүктейді және әлсіз және зиянды бағдарламалардың тыңдауына өте осал пайдаланушы аты мен парольді аутентификациялау жүйесін қолданады. (Бұл онлайн банктер қолданатын ең көп таралған аутентификация әдісі болғанымен де.) Пайдаланушылардың қауіпсіздігіне қатысты "біздің проблемамыз емес" деген көзқарас e-gold-тың қоғамдық беделіне кері әсер етті, себебі бірнеше e-gold шоттары бұзылып, шабуылшылардың тонауына ұшырады. E-Bullion шот иелеріне әрбір кіру кезінде құпия сөзді өзгертетін "Cryptocard" қауіпсіздік токенін ұсынады, бірақ осы токен үшін шот иелерінен 99,50 АҚШ доллары алынады. E-Bullion клиенттерге Cryptocard-ты міндетті түрде пайдалануды талап етпейді, сондықтан оны алмауды таңдаған шот иелері e-gold клиенттері сияқты қауіпсіздік мәселелеріне тап болуы мүмкін. Pecunix бірегей айналмалы кілт жүйесін құрастырды, ол пайдаланушыдан оны сатып алуды талап етпей, қауіпсіздік токенінің көптеген артықшылықтарын ұсынады. Pecunix сонымен қатар шотқа кіру үшін PGP қолтаңбаларын қолдауды ұсынады, бұл, мүмкін, барлық аутентификация әдістерінің ең сенімдісі.

Валюталық тәуекел

Цифрлық алтын валютасы – бұл сақтаудағы немесе депозиtteгі алтын металдың тікелей бейнесі ретінде, өкілдік ақшаның бір түрі. Бұл эмитентке байланысты. Көптеген эмитенттерде алтын депозиtte сақталады, яғни эмитент цифрлық валюта міндеттемелерін физикалық металлмен өтейді. Ұлттық валюталардың өзара бағамының ауытқуы сияқты, DGC-нің бағамы да ұлттық валюталарға қатысты ауытқиды, бұл белгілі бір валютадағы алтын бағасында көрінеді. Бұл кез келген шот иесі үшін валюталық тәуекел тудырады, дәл сол сияқты шетелдік валютадағы банк шотындағы қаражаттың құны да ауытқуы мүмкін. Кейбір DGC иелері күнделікті ақша операциялары үшін цифрлық валютаны пайдаланады, тіпті олардың табысы мен шығыстарының көп бөлігі өз елдерінің ұлттық валютасында есептелгенімен. Ұлттық валютаға қатысты алтын бағасының өзгеруі жаңа пайдаланушылар үшін шатасу мен қиындықтар тудыруы мүмкін, себебі олардың DGC шотының құны өздерінің ана тіліндегі валютаға қатысты ауытқып тұрады. Алтынның ұлттық валютаға қатысты құнының өзгеруінен туындаған валюталық тәуекелден өзгеше, алтынның (демек, DGC-нің) сатып алу қабілеті басқа тауарларға, заттар мен қызметтерге қатысты ауытқуымен өлшенеді. Тарихи тұрғыдан алғанда, алтын инфляция немесе экономикалық қиындықтар кезінде сенімді баспана болғандықтан, нарықтағы жағымсыз көңіл-күй кезінде алтынның сатып алу қабілеті артады. Бірақ, осы спекуляциялық әсерге байланысты, сатып алу қабілеті төмендеген жағдайлар да болды. Мысалы, 2007–2008 жылдары алтын бағасының құбылмалылығы мұнай бағасының өсуімен тығыз байланысты болды.

Мәдени сілтемелер

Ж. Нил Шульманның "Түнмен қатар" романында бірнеше түрлі бәсекелес DGC кездеседі. Нил Стивенсонның "Криптономикон" романы күшті криптографиямен байланысты алтынға негізделген цифрлық валюта идеясын қолданады. Роберт П. Мерфидің "Минерва" романында DGC-лер маңызды рөлде көрінеді. Кеннет У. Ройс жазған "Молон Лабе!" романы DGC-ге өте ұқсас алтынға негізделген цифрлық есептеу жүйесін көрсетеді. Тобиас Хиллдің "Криптограф" романы Soft Gold деп аталатын DGC-ге арналған. Карл Кайлердің "Азаттыққа жол" романы алтын ақша және цифрлық алтын валютасы туралы айтады.