Кіріспе

Доминикандық діни қызметкер және кардинал (1904–1995)

Ив Мари Жозеф Конгар (iv maʁi ʒɔzɛf kɔ̃ɡaʁ; 13 сәуір 1904 – 22 маусым 1995) – француз доминикандық монах, діни қызметкер және теолог. Ол Екінші Ватикандық собордағы ықпалымен және жеке адамдар мен шіркеу өміріне қатысты Киелі Рухқа теологиялық қызығушылықты қайта жаңғыртуымен ең көп танылды. 1994 жылы католик шіркеуінің кардиналы болып тағайындалды.

Ерте өмір

Конгар 1904 жылы Францияның солтүстік-шығысындағы Седан қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Жорж Конгар банк директоры болған. Конгардың туған қаласы Бірінші дүниежүзілік соғыстың көп бөлігінде немістер тарапынан оккупацияланды, ал оның әкесі немістердің Литваға депортациялаған адамдарының қатарында болды. Анасы Люси Конгар (қыздығы Десой, Ив өмірі бойы "Тере" деп атаған) ынталандыруымен Конгар оккупацияны кең көлемде суреттермен көркемделген күнделіктер сериясында жазды, олар кейін жарияланды. Олар соғыс туралы баланың көзқарасынан ерекше тарихи түсінік береді. Жергілікті дін қызметкері Дэниел Лаллементтің қолдауымен Конгар діни семинарияға түсті. 1921 жылы Парижге көшіп келген ол философиядан Жак Маританды, ал доминикан теологы Реджинальд Гарригу Лагранжды рухани жетекші ретінде білді.

Діни қызметкер және әскери тұтқын

Бір жыл міндетті әскери қызметтен кейін (1924–1925), Конгар Рейнландта өткізді, 1925 жылы ол Амиендегі Доминикан орденіне қосылды, онда ол діни атау ретінде Мари Жозефті қабылдады. 1926–1931 жылдар аралығында Доминикан теологтында (сол кезде Бельгияның Каин-ла-Томбе қаласында орналасқан) теологиялық зерттеулерін аяқтаған кезде, Конгар 1930 жылдың 25 шілдесінде Париждегі нунций Луиджи Маглионеден дін қызметкері болып кияланды. 1931 жылы Конгар Le Saulchoir университетінде шіркеудің бірлігі туралы докторлық диссертациясын қорғады. Конгар 1931 жылдан 1939 жылға дейін Le Saulchoir факультетінің мүшесі болды, 1937 жылы институтпен бірге Каин-ла-Томбеден Париждің жанындағы Этиольге көшті. 1932 жылы ол теологияның негізгі пәндерінен профессор ретінде оқытушылық қызметін бастады, экклезиология бойынша курс жүргізді. Конгарға доминикандық Амброаз Гардейль мен Мари Доминик Чену, Иоганн Адам Мёхлердің жазбалары, сондай-ақ протестант және шығыс православиелік теологтармен экуменикалық байланыстары әсер етті. Конгар шіркеудің миссиясына ол және Чену "барокколық теология" деп атаған нәрсе кедергі келтіреді деген қорытындыға келді. 1937 жылы Конгар католиктік экклезиологиядағы тарихи тақырыптарға арналған Unam Sanctam сериясын құрды. Бұл кітаптар экуменизмнің теологиялық негізін қалау үшін "көздерге оралуды" талап етті, ал серия ақырында 77 томдық болып жетті. Ол көптеген ғылыми және көпшілік журналдарға жазды және көптеген кітаптар жариялады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Конгар француз армиясына лейтенант шенімен капеллан болып шақырылды. Ол 1940–1945 жылдары тұтқындалды, немістердің Colditz және Любек Oflag-ындағы соғыс тұтқыны болды, қашып құтылуға бірнеше рет тырысқаннан кейін. Кейін ол француз Құрметті легионының рыцары (шевалье) атанып, Croix de Guerre орденімен марапатталды. Сонымен қатар, ол көптеген қашу әрекеттері үшін Médaille des Évadés медалін алды. Конгар экуменикалық қозғалыстың ерте жақтасы болды, ол шығыс православие шіркеуінен және протестанттық христиандықтан шыққан идеяларға ашық болуға шақырды. Ол "коллегиалды" папалық концепциясын қолдады және Рим Куриясын, ультрамонтанизмді, Ватиканнан байқаған дін қызметкерлерінің сән-салтанатын сынады. Сондай-ақ, ол шіркеудегі діндар емес адамдардың рөлін де жақтады. Конгар ондаған жылдар бойы "Жас христиан жұмысшыларының" негізін қалаушы Жозеф Кардинмен тығыз жұмыс істеді. 1947–1956 жылдары Конгардың даулы жазбалары Ватикан тарапынан шектелді. Оның ең маңызды кітаптарының бірі – "Шіркеудегі нағыз және жалған реформа" (1950) және оның барлық аудармалары 1952 жылы Римде тыйым салынды. Конгар 1954 жылдан кейін, Папа Пий XII понтификаты кезінде, Францияда Жак Лоу бастаған жұмысшы діни қызметкер қозғалысын қолдаған мақала жариялағаннан кейін, оқытудан немесе жариялаудан бас тартты. Кейіннен ол Иерусалимде, Римде, Кембриджде және Страсбургте кішігірім лауазымдарға тағайындалды. Ақырында, 1956 жылы Страсбург архиепископы Жан-Жулиан Вебер Конгарға Францияға оралуға көмектесті. 1960 жылы Папа Иоанн XXIII Конгарды Екінші Ватикан кеңесінің теологиялық дайындық комиссиясына мүшелікке шақырғанда оның беделі қайта жаңғырды. Конгар дайындық схемаларына көп әсер етпесе де, кеңес алға жылжыған сайын оның тәжірибесі танылды және кейбіреулер оны ІІ Ватиканға ең көп әсер еткен адам деп санайды. Ол кеңестік мәтіндерді жазған бірнеше комитеттің мүшесі болды, ал оның тәжірибесі туралы күнделігінде егжей-тегжейлі жазды. Күнделік 1960 жылдың ортасынан 1965 жылдың желтоқсанына дейін созылды. Оның тілегі бойынша, оның күнделігі 2000 жылға дейін жарияланбады, ал 2002 жылы Mon Journal du Concile I II, présenté et annoté par Éric Mahieu (екі томдық) деп жарияланды. 2012 жылы ағылшын тіліндегі бір томдық аудармасы жарық көрді. Конгар сондай-ақ Киелі Офиспен қиындыққа тап болған жылдары "Journal d'un théologien 1946 1956, édité et presenté par Étienne Fouilloux" атты күнделікті жазды. 2015 жылы ағылшын тіліндегі аудармасы жарық көрді; бұрын испан тіліндегі аудармасы бар. Конгар кеңестен кейін "көптеген мәселелерге қатысты кеңес толық емес болып қалды. Ол әлі аяқталмаған жұмысты бастады, ол коллегиялдық, діндарлардың рөлі, миссионерлік және тіпті экуменизм мәселесі болуы мүмкін". Конгардың еңбегі Киелі Рухтың теологиясына көбірек назар аударды, ал оның Киелі Рух туралы үш томдық еңбегі классикалық болып саналады. Сондай-ақ, ол 1969–1985 жылдары Халықаралық теологиялық комиссияның мүшесі болды. Конгар лекция оқып, жазуын жалғастырды, Мәриям, Евхаристия, дін қызметі және Киелі Рух сияқты кең ауқымды тақырыптарда еңбектер жариялады, сондай-ақ оның күнделіктері. Оның еңбектеріне "Дәстүрдің мәні" және "Тоғыз жүз жылдан кейін" кіретін шығыс-батыс схизмасына арналған еңбектері кіреді. 1963 жылы Конгарға "нерв жүйесінің тараған ауруы" деген диагноз қойылды, бұл оның дене мүшелерінің әлсіздігіне және сезімталдығына әкелді. 1985 жылы диагнозы оның қозғалысын және жазу қабілетін нашарлатқан, ғылыми зерттеулерін қиын қылған склероздың бір түріне өзгертілді. 1986 жылдан бастап ол Париждің әскери госпиталінде тұрды.

Кардинал және өлім

1994 жылғы қарашада ол Рим папасы Иоанн Павел II тарапынан кардинал-диакон болып тағайындалды, келесі жылдың 22 маусымындағы өліміне аз уақыт бұрын. Оның денесі Монпарнас зиратына жерленді.

БАҚ-тағы бейнелеу

Ив Конгар – «Ұлы соғыстың 14 күнделігі» сериалының 14 басты кейіпкерінің бірі. Оны актер Антуан де Прекель сомдайды. Ол 2003 жылғы «Бірінші дүниежүзілік соғыс» деректі фильмінің 2-бөлімі «Қыран астында» 37 минуттан 39 минутқа дейін көрсетіледі.