Темоак, Морелос штаты: Тарихы мен қазіргі жағдайы

Кіріспе

Темоак – Мексиканың Морелос штатындағы қала. Бұл қала айналасындағы муниципалитеттің әкімшілік орталығы болып табылады және осы муниципалитетпен бір атады. Темоак атауы науатль тілінен келген, онда "темога" (төмен түсу), "атль" (су), "ко" (жер-орналасқандық көрсеткіші) деген сөздерден тұрады, мағынасы – "су төмен түсетін жер". Муниципалитеттің шекаралары: солтүстікте – Yecapixtla және Zacualpan de Amilpas муниципалитеттері, оңтүстікте – Jonacatepec және Jantetelco, батыста – Ciudad Ayala, ал шығысында – Пуэбла штатымен шектеседі. 2015 жылғы халық санауы бойынша муниципалитетте 15 844 адам тұрады.

Тарих

Испан дәуірінен бұрын, қазіргі Темоак муниципалитеті орналасқан аймақ Текскоко Акольуаларына бағынышты болды, кейіннен Мехика, Акольуа және Тепанекалар құрған Үштік одаққа қарасты. Колониялық кезеңде аймақта бірнеше қант фермалары салынды. 1600 жыл шамасында Тлакотепек қаласында құрылған Эль-Трапиче-де-Чикомосело, Иса қоғамы сатып алған жерлердің бірі болды, ол тек 69 жылдың ішінде 82 ферманың иесі атанды. Қамыстың өңделуінен түскен пайдаға қарамастан, 1732 жылы Сан-Педро мен Паблоның Бас мектебі трапичелерді (қант тазалау зауыттарын) бұзып, бидай өндірісіне көшті. Муниципалдық әкімшілік ғимараты 19-шы және 20-шы ғасырдың басында Темоак балалары үшін бастауыш мектеп ретінде пайдаланылды. 1973 жылдың 18 қазанында Амальсингода Эмилиано Сапата атындағы педагогикалық училище құрылды. Мектеп жас мұғалімдерге құндылықтарды сіңіруге тырысып келеді, бірақ құрылғаннан бері қаржы тапшылығы, зорлық-зомбылық және қанаушылық мәселелеріне тап болды. Закуальпан-де-Амильпас және айналасындағы қауымдастықтар арасындағы келіспеушіліктер 1977 жылдың 17 наурызында Темоакты муниципалитет етіп бекітуге әкелді. 2018 жылдың 1 шілдесінде өткен сайлауда Жасыл партиясы (PVEM) үміткері Валентин Лавин Ромеро Президент болып сайланды. 2018 жылдың 13 қыркүйегінде оның бірнеше туыстары қаза тапты. Темоак қылмыс пен зорлық-зомбылыққа толы, сондықтан 2018 жылы Темоак және көршілес муниципалитеттердің тұрғындары есірткі сатушыларының қаупінен қорғану үшін заңсыз өзін-өзі қорғау ұйымдарын құрды. Амальсинголық белсенді және радиожурналист Самир Флорес 2019 жылдың 20 ақпанында Хуэксада (Якапиштла) салынып жатқан жылу электр стансасына қарсы шыққандықтан өлтірілді. 22 миллиард песолық (16 миллиард АҚШ доллары) электр стансасы бойынша өткізілген референдумда Морелос, Пуэбла және Тлаксала штаттарының сайлаушыларының 59,1% қолдап, 40,1% қарсы дауыс берді, бірақ Темоактағы дауыс беру зорлық-зомбылық салдарынан тоқтатылды. 2020 жылдың 27 сәуірінде Мексикадағы COVID-19 пандемиясынан Морелос штатында 209 жағдай және 28 өлім тіркелді. Мектептер мен көптеген кәсіпорындар наурыздың ортасынан маусымның 1-іне дейін жабылды. DIF штатының кеңсесі 26 мамырда Темоакты қоса алғанда, сегіз муниципалитеттегі осал топтарға азық-түлік пен су жіберді. 2 шілдеде Темоакта 32 инфекция және сегіз өлім тіркелді, штаттың қайта ашылуы кем дегенде 13 маусымға кейінге шегерілді. 31 тамызда Темоакта 13 жағдай, 6 жазылған және 4 өлім тіркелді. 2020 жылдың 27 желтоқсанында 27 жағдай тіркелді.

In pre Hispanic times, the region where the Municipality of Temoac is located today was tributary to the Acolhuas of Texcoco, later to the Triple Alliance formed by the Mexicas, Acolhuas andTepanecas. Later in the colonial period, several sugar estates were built in the region. El Trapiche de Chicomocelo, established around the year 1600 in the town of Tlacotepec, was part of the acquisitions made by the Society of Jesus, a religious who in just 69 years owned 82 haciendas. In spite of the benefits that the exploitation of the cane generated, the trapiches (refineries) were demolished by the Maximum School of San Pedro and Pablo in 1732 and switched to wheat production. The municipal government building served as an elementary school for the children of Temoac in the 19th and early 20th centuries. The rural normal school Emiliano Zapata was created in Amalcingo on October 18, 1973. While the school has always tried to promote values to young teachers, since its beginning, the school has been plagued by underfinancing, hazing, and violence. Differences between Zacualpan de Amilpas and surrounding communities led to the establishment of Temoac as a municipality on March 17, 1977. Valentín Lavín Romero, the candidate of PVEM (Green Party) was elected Presidente Municipal (mayor) in the election of July 1, 2018. Several of his family members were murdered on September 13, 2018. Temoac has been plagued with crime and violence; citizens of Temoac and neighboring municipalities in 2018 established extra legal self defense organizations due to threats from drug dealers. Samir Flores, an activist and radio announcer from Amalcingo who opposed the construction of the thermoelectric plant in Huexca, Yecapixtla was murdered on February 20, 2019, only three days prior to the proposed referendum on the project. The referendum on the $22 billion peso (US$16 billion) plant was approved 59.1% in favor to 40.1% opposed by voters in Morelos, Puebla, and Tlaxcala, although the voting in Temoac was canceled due to violence. The state of Morelos reported 209 cases and 28 deaths due to the COVID 19 pandemic in Mexico, as of April 27, 2020. Schools and many businesses were closed from mid March until June 1. The state office of DIF sent food and water to vulnerable groups of people in eight municipalities including Temoac on May 26. On July 2, Temoac reported 32 infections and eight deaths from the virus; the reopening of the state was pushed back until at least June 13. Temoac reported 13 cases, six recuperations, and four deaths from the virus as of August 31. Twenty seven cases were reported on December 27, 2020.