Кіріспе

Фитц Хью-Кертис синдромы – жамбас аймағының қабыну ауруының (ЖҚАА) сирек кездесетін асқынуы, бауыр капсуласының қабынуына және оң жақ жоғарғы бөлігіндегі (ЖЖБ) ауырсынудың клиникалық көрінісіне алып келеді.

Тарих

Фиц Хью–Кертис синдромы немесе перигепатитті алғаш рет 1920 жылы Карлос Стажано сипаттады, ол гонококк инфекциясынан зардап шеккен науқастарда бауыр капсуласы мен іш қабырғасы арасындағы жабысуларды анықтады. Бұл синдромды 1930 жылдары одан әрі зерттеген Томас Фитц Хью, кіші және Артур Хейл Кертис есімдерімен аталады. Олар оң жақ жоғарғы бөлікте (RUQ) іш ауыруымен келген әйел науқастарда классикалық "скрипка ішегінің жабысуларын" байқады. Фитц Хью мен Кертис өт қуысы патологиясы күдікті RUQ клиникалық синдромы бар науқастарда лапаротомия кезінде осы жабысуларды жиі кездестірді; бірақ бұл науқастарда іш патологиясы табылған жоқ, бірақ көбінесе гонококк түтікшелерінің қалдық өзгерістері анықталды.

Патофизиология

Фитц Хью–Куртис синдромы көбінесе әйелдерде кездеседі, бірақ еркектерде сирек байқалуы мүмкін. Бұл Хламидия трахоматисі (Хламидия) немесе Нейсерия гонорея (Гонорея) қоздырған таздық қабыну ауруының (ТАҚА) асқынуы болып табылады, алайда Bacteroides, Gardnerella, E. coli және Streptococcus сияқты басқа бактериялар да кейде Фитц Хью–Куртис синдромын тудыруы мүмкін. Фитц Хью–Куртис синдромы бастапқыда гонореяға байланысты ТАҚА асқынуы ретінде зерттелді, бірақ қазіргі зерттеулер Хламидияның ең көп кездесетін себепші патоген екенін көрсетті. ТАҚА-мен ауырған науқастардың 5–15%-ында Фитц Хью–Куртис синдромы кездеседі. ТАҚА-ның патогендері фалопий түтіктер арқылы өрбу арқылы, лимфа жүйесі арқылы немесе гематогендік жолмен тарайды. Қабыну бауырды қоршап тұрған жұқа дәнекер тінді қабықша – Глиссон қабықшасында жаралы тіндердің қалыптасуына әкеледі. Осы қабыну мен жаралар нәтижесінде RUQ аймағындағы ерекше ауырсыну пайда болады.

Презентация

Негізгі симптомдар мен белгілеріне оң жақ жоғарғы құрсақтағы ауырсынудың кенеттен басталуы жатады, ол тыныс алу, жөтел немесе күлкімен күшейеді және оң иыққа берілетін ауырсынумен қатар жүруі мүмкін. Әдетте, оң жақ жоғарғы құрсақты бассаңдағанда және бауырды қорғайтын төменгі қабырғаларды соққанда да сезімталдық байқалады. Науқастар сонымен қатар қызба, жалпы әлсіздік, арқа, кіші кеңеу ауыруы, диспаруния, қынаптан шығатын бөлінділер және диссурия туралы шағымдануы мүмкін. Науқастардың көпшілігі бала тудыру жасындағы әйелдер. Фиц Хью-Куртис синдромының дамуына бірнеше қауіп факторлары бар, оларға көптеген жыныстық серіктестер болуы, жұқпалы жыныстық аурулар тарихы, кіндік безінің қабынуы тарихы, жатыр ішіндегі құрылғыны қолдану, қынапты шаю және 25 жасқа дейін болуы жатады.

Дифференциалдық диагностика

Фитц Хью-Куртис синдромының белгілері мен көріністері көптеген басқа құрсақ және жамбас аймағының ауруларымен ұқсас келеді. Сондықтан, дәрігерлерге симптомдарды нақты анықтау үшін толыққанды анамнез алу және дене күйін тексеру қажет. Фитц Хью-Куртис синдромының симптомдарына холецистит, апендицит, гепатит, жүктілік, пиелонефрит, бүйрек тасының қоздыруы, пневмония, өкпелік эмболия және плеврит сияқты плевриттің басқа да себептері жатады.

Диагностика және жұмыс

Фитц Хью-Куртис синдромын анықтау үшін алғашқы қадам жүктілік тестісі арқылы жүктілікті немесе жатыр сыртындағы жүктілікті жоққа шығару болып табылады. Бұл, қажет болған жағдайда, тератогендердің алдын алу үшін антибиотиктерді тағайындауға көмектеседі. Кеуде, құрсақ және жамбас аймағындағы басқа патологияларды жоққа шығару үшін рентгенографиялық зерттеулер жиі қажет болады. Өкпе патологиясын жоққа шығару және ішек перфорациясы болған жағдайда, диафрагма астындағы ауаның болуын анықтау үшін кеуде және құрсақ рентгені жасалуы мүмкін. RUQ аймағындағы аурудың себептерін анықтау үшін, мысалы, холелитиаз, холецистит және құрсақ/жамбас абсцестерін жоққа шығару үшін құрсақ және жамбас аймағының ультрадыбысы маңызды. Клиникалық күдік жоғары болған жағдайда компьютерлік томография (КТ) сканері жасалуы тиіс. Фитц Хью-Куртис синдромында КТ сканері қабыну салдарынан бауыр капсуласына қан ағынының артуын көрсетуі мүмкін. Бұл пациенттерге бастапқы тексерудің бір бөлігі ретінде бауыр функциясының тесттері (БФТ) жүргізіледі, себебі Фитц Хью-Куртис синдромы бауырға тікелей зақым келтірмейді, сондықтан БФТ көрсеткіштері қалыпты немесе сәл ғана жоғары болуы мүмкін. Басқа алаңдатарлық патологияларды жоққа шығарғаннан және күдік жоғары болған жағдайда, Фитц Хью-Куртис синдромын анықтау үшін жатыр мойнынан алынған сынамада нуклеин қышқылының күшеюі (NAAT) арқылы жыныстық жолмен берілетін инфекциялар (Хламидия және Гонорея) тексеріледі. Қажет болған жағдайда, зәр жолынан, тік ішек пен жұтқыншақтан да сынамалар алынуы мүмкін. Фитц Хью-Куртис синдромын диагностикалаудың алтын стандарты – лапароскопия, ол бауыр капсуласының таңбалануы мен қабынуымен қатар, ерекше "сиыр жіптері сияқты жабысуларды" тікелей көрсетеді (бірақ бұл сирек қажет). Барлық басқа тесттердің нәтижесі анықталмаған және клиникалық күдік жоғары болған жағдайларда 57 kDa хламидиялық жылу шок ақуызына антиденелерді тексеру жүргізілуі мүмкін.

Емдеу

Фитц Хью-Куртис синдромын емдеудің негізгі тәсілі – қоздырғыш организмге бағытталған антибиотиктер. CDC емдеуді бастау үшін төменгі шекті ұсынады, себебі емделмеген жағдайда бедеулік және жатыр сыртындағы жүктілік қаупі жоғары. Антибиотикпен емдеу ең көп кездесетін патогендерді, соның ішінде хламидия, гонорея, басқа да грам-теріс бактериялар мен анаэробтарды қамтуы керек. Қазіргі нұсқаулар хламидия мен гонореяның көп бөлігін құрайтындықтан цефтриаксон мен азитромицин қолдануды ұсынады. Күрделі шанақастық қабыну (ПИД) жағдайында цефтриаксон, доксициклин және метронидазолдың комбинациясы қолданылады. Егер ауырсыну басылмайтын болса, жабысуларды жою үшін лапароскопия жасау қарастырылуы мүмкін.

Болжам

Фиц Хью-Куртис синдромы емделген кезде емделушілердің басым көпшілігінде симптомдар толыққанды түрде жойылады, демек, болжамы өте жақсы. Бұл аурудың асқынуларына сүйексіздік, жабысулар салдарынан кіші ішек өткірлігінің бұзылуы, созылмалы кіші кезең ауруы, қайталамалы сальпингит және жатыр сыртындағы жүктілік жатады.