Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Әйелдің репродуктивтік жүйесінен шамадан тыс қан кету
Excessive bleeding of the female reproductive system
Gynecologic hemorrhage represents excessive bleeding of the female reproductive system. Such bleeding could be visible or external, namely bleeding from the vagina, or it could be internal into the pelvic cavity or form a hematoma. Normal menstruation is not considered a gynecologic hemorrhage, as it is not excessive. Hemorrhage associated with a pregnant state or during delivery is an obstetrical hemorrhage.
Гинекологиялық қан кету – әйелдің репродуктивтік жүйесінен шамадан тыс қан кетуді білдіреді. Мұндай қан кету көзге көрінетін немесе сыртқы, яғни қынаптан қан кету түрінде болуы мүмкін, сондай-ақ жамбас қуысының ішкі қуысына қан кету немесе гематома пайда болуы да мүмкін. Қалыпты менструация шамадан тыс болмағандықтан, гинекологиялық қан кету деп есептелмейді. Жүктілік кезінде немесе босану барысындағы қан кету – акушерлік қан кету болып табылады.
Excessive bleeding of the female reproductive system
Gynecologic hemorrhage represents excessive bleeding of the female reproductive system. Such bleeding could be visible or external, namely bleeding from the vagina, or it could be internal into the pelvic cavity or form a hematoma. Normal menstruation is not considered a gynecologic hemorrhage, as it is not excessive. Hemorrhage associated with a pregnant state or during delivery is an obstetrical hemorrhage.
Түрлері
Метроррагия (метро = жатыр, ррхагия = қанның шамадан тыс ағуы) – етеккір циклы арасындағы, әсіресе күтілетін етеккірдің арасында болатын жатыр қан кетуі. Коиттен кейінгі қан кету – жыныстық қатынастан кейін болатын қын қан кетуі.
Metrorrhagia (metro = womb, rrhagia = excessive flow) is uterine bleeding at irregular intervals, particularly between the expected menstrual periods. Postcoital bleeding is vaginal bleeding after sexual intercourse.
Гормоналды
Ановуляция гинекологиялық қан кетудің жиі кездесетін себебі болып табылады. Эстрогеннің әсерінен эндометрий (жатырдың кілегей қабығы) стимуляцияланады және соңында бұл қабық қабыну арқылы түсіріледі (эстрогендік тежелу қан кетуі). Ановуляция бөлімі оның көптеген мүмкін себептерін талқылайды. Ұзаққа созылған ановуляция эндометрий гиперплазиясына алып келуі және эндометрий қатерлі ісігінің дамуына жағдай жасауы мүмкін.
Anovulation is a common cause of gynecological hemorrhage. Under the influence of estrogen the endometrium (uterine lining) is stimulated and eventually such lining will be shed off (estrogen breakthrough bleeding). The anovulation chapter discusses its multiple possible causes. Longstanding anovulation can also lead to endometrial hyperplasia and facilitate the development of endometrial cancer.
Неоплазма
Жатырдың қатерлі ісігі әрқашан алаңдату тудырады, әсіресе менопаузадан кейін қан кету пайда болғанда. Басқа қатерлі ісік түрлеріне жатыр мойнының қатерлі ісігі жатады; осы жағдайда қан кету кейде жыныстық қатынастан кейін пайда болуы мүмкін. Қын немесе фаллопий түтіктерінің қатерлі ісігі қан кетудің сирек себептері болып табылады. Жатырдың миомасы – жиі кездесетін, қанықпаған жағдай, ол жатыр қуысына әсер еткен кезде қан кетуге алып келуі мүмкін. Жатырдың кілегей қабығының полиптері қан кетудің жиі себебі, бірақ мұндай қан кету көбінесе аз болады.
Cancer of the uterus is always a concern, specifically when the bleeding occurs after menopause. Other types of cancer include cervical cancer; bleeding in that case can sometimes be triggered by postcoital bleeding. Cancers of the vagina or fallopian tubes are rare causes of hemorrhage. Uterine fibroids represent a common, benign condition that may lead to bleeding, specifically if the lesion affects the uterine cavity. Polyps of the uterine lining are a common cause of bleeding, but such bleeding tends to be light.
Травмалық
Зорлау және жыныстық шабуыл жарақаттануға және гинекологиялық қан кетуге алып келуі мүмкін. Төменгі іш қуысының жарақаттары ішкі немесе сыртқы қан кетуге себеп болуы мүмкін.
Sexual assault and rape can lead to injury and gynecological hemorrhage. Accidents to the lower abdomen may lead to internal or external bleeding.
Қан кетудің бұзылуы
Қан ұю бұзылысы бар әйелдерде қан кету тым көп болуы мүмкін. Гематологиялық тексеру себебін анықтауға көмектеседі.
Women with a bleeding disorder may be prone to more excessive bleeding. A hematologic work up should discover the cause.
Басқа
Кейде жұмыртқалық киста жарылып, ішкі қан кетуге себеп болуы мүмкін. Бұл овуляция кезінде немесе эндометриоз салдарынан туындауы мүмкін. Егер жүктілік тестінің нәтижесі оң болса, жүктілікке байланысты қан кетуді (босандық қан кетуді) қарастырыңыз, соның ішінде түсік және жатыр сыртындағы жүктілікті де.
On occasion an ovarian cyst can rupture and give rise to internal hemorrhage. This may occur during ovulation or as a result of endometriosis. If the pregnancy test is positive, consider pregnancy related bleeding (see obstetrical hemorrhage), including miscarriage and ectopic pregnancy.
Қолдау
Анемия дәрежесін бағалау үшін толық қан есебі. Жасүйек безіндегі зақымдануларды, жатын қуысының қабынуын (ПИД) жоққа шығару үшін УЗИ.
Complete blood count to assess degree of anemia. Ultrasonography to rule out uterine lesions, PID.
Ақырғы
Жұқтыру тестісі әлі постменопаузаға енбегендер үшін міндетті. Пап-мазқа үлгі алу үшін спекулуммен тексеру. Гистология үшін үлгі алу және абортпен байланысты қан кетуді тоқтату үшін кеңейту және кюреткалау. Колпоскопия.
Pregnancy test for those who are not yet post menopausal mandatory. Speculum examination to take samples for pap smear. Dilation and curettage to get samples for histology and also control the bleeding if associated with abortion. Colposcopy.
Анықтама
Етеккір әдетте ай сайын болады, 3–7 күнге созылады және 80 мл-ге дейін қанды қамтиды. Жүкті емес әйелде осы нормадан артық қан кету гинекологиялық қан кету болып саналады. Сонымен қатар, жүктіліктің ерте кезеңіндегі қан кету кейде гинекологиялық қан кету ретінде қарастырылады, атап айтқанда, түсік немесе жатырдан тыс жүктіліктен болатын қан кету, бірақ ол шын мәнінде акушерлік қан кету болып табылады. Дегенмен, тәжірибе жүзінде жүктіліктің ерте кезеңіндегі қан кету көбінесе гинекологиялық қан кету сияқты қарастырылады.
Menstruation occurs typically monthly, lasts 3–7 days, and involves up to 80 ml blood. Bleeding in excess of this norm in a nonpregnant woman constitutes gynecologic hemorrhage. In addition, early pregnancy bleeding has sometimes been included as gynecologic hemorrhage, namely bleeding from a miscarriage or an ectopic pregnancy, while it actually represents obstetrical bleeding. However, from a practical view, early pregnancy bleeding is usually handled like a gynecological hemorrhage.
Бірінші көмек
Гинекологиялық қан кетуді дәрігер мүмкіндігінше жылдам бағалауы керек. Қан кету мөлшері мен мерзімі қан кету оқиғасының шұғыл жағдай екенін анықтайды.
Gynecologic hemorrhage needs to be evaluated as soon as possible by a physician. The amount and duration of bleeding will dictate whether a bleeding event is an emergency event.
Емдеу
Емдеу диагнозға байланысты болады және гормоналды терапия, тамырға сұйықтық құю, қан құю және/немесе жарылу және кюретаж процедураларын қамтуы мүмкін. Ішкі қан кетуге лапароскопия немесе ішкі операция қажет, ал сирек және өте ауыр жағдайларда гистерэктомия жасалады.
Treatment depends on diagnosis and may include hormonal therapy, iv fluids, blood transfusion, and/or a dilation and curettage. Internal bleeding requires laparoscopy or abdominal surgery, in rare and extreme cases a hysterectomy is performed.