Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жатыр, түтікшелер, жұмыртқалықтар немесе кіші кезеңнің ішкі бетінің қабынуы.
Infection of uterus, fallopian tubes, ovaries or the inner surface of pelvis
Ауруды қын мен жатыр мойнынан таралатын бактериялар қоздырады. Көбінесе бірнеше түрлі бактериялар қатысады. Қауіп факторлары, әдетте, жыныстық жолмен жұғатын инфекцияларға ұқсас және көптеген жыныстық серіктестермен қарым-қатынас жасау және есірткі қолданумен байланысты. Хламидия инфекциясының қаупі бар әйелдерді тексеру және одан кейін емдеу кіші кезең қабынуының (ПИД) қаупін азайтады. Жеңіл немесе орташа симптомдары барларға антибиотик кефтриаксонды бір рет инъекциялаумен қатар, екі апта бойы доксициклин және мүмкін метронидазолды ауыз арқылы қабылдау ұсынылады. 2008 жылы әлем бойынша шамамен 106 миллион хламидиоз және 106 миллион гонорея жағдайы тіркелді. АҚШ-та жыл сайын шамамен 1 миллион адам кіші кезең қабынуына (ПИД) шалдығады. 1970 жылдары "Далкон қалқаны" деп аталатын жатыр ішіндегі спираль (ЖІҚ) кіші кезең қабынуының (ПИД) көбеюіне себеп болды. Басқа асқынуларға эндометрит, түтікше қабынуы, тубоовариальді абсцесс, кіші кезең перитониті, периаппендицит және перигепатит жатады. Кейде инфекция қын қуысына таралып, қабынуға және бауырдың сыртқы бетінде сырқатты тіндердің пайда болуына әкелуі мүмкін (Фитц-Хью-Кертис синдромы).
The disease is caused by bacteria that spread from the vagina and cervix. Often, multiple different bacteria are involved. Risk factors are generally similar to those of sexually transmitted infections and include a high number of sexual partners and drug use. Screening women at risk for chlamydial infection followed by treatment decreases the risk of PID. In those with mild or moderate symptoms, a single injection of the antibiotic ceftriaxone along with two weeks of doxycycline and possibly metronidazole by mouth is recommended. Globally, about 106 million cases of chlamydia and 106 million cases of gonorrhea occurred in 2008. In the United States, PID is estimated to affect about one million people each year. A type of intrauterine device (IUD) known as the Dalkon shield led to increased rates of PID in the 1970s. Other complications include endometritis, salpingitis, tubo ovarian abscess, pelvic peritonitis, periappendicitis, and perihepatitis. Occasionally, the infection can spread to the peritoneum causing inflammation and the formation of scar tissue on the external surface of the liver (Fitz Hugh–Curtis syndrome).
Себеп
Хламидия трахоматисі және гонококк (Нейссерия гонореясы) ПИД-тың (ішкі жыныс мүшелерінің қабынуы) жиі кездесетін себептері болып табылады. Дегенмен, ПИД басқа емделмеген инфекциялардың салдарынан да туындауы мүмкін, мысалы, бактериялық вагиноз. Деректер ПИД көбінесе бірнеше микроорганизмдердің (полимикробты) әсерінен дамитынын көрсетеді. Әйел репродуктивтік жолының ішкі мүшелері мен тіндерінің анатомиялық құрылымы, патогендерге қыннан жамбас қуысына, түтікшелердің саңылауы арқылы өрлеуге мүмкіндік береді. Бактериялық вагинозбен байланысты қындағы табиғи микробиотаның бұзылуы ПИД-қа шалдығу қаупін арттырады.
Chlamydia trachomatis and Neisseria gonorrhoeae are common causes of PID. However,
PID can also be caused by other untreated infections, like bacterial vaginosis. Data suggest that PID is often polymicrobial. The anatomical structure of the internal organs and tissues of the female reproductive tract provides a pathway for pathogens to ascend from the vagina to the pelvic cavity through the infundibulum. The disturbance of the naturally occurring vaginal microbiota associated with bacterial vaginosis increases the risk of PID.
Диагностика
Жамбас қуысын тексергенде жатыр мойнының қозғалысы, жатырдың немесе қосымшалардың (аднексаль) ауыртпалығы сезіледі. Лапароскопия Фитц Хью-Куртис перигепатитіне тән "скрипка ішегі" тәрізді жабысуларды, сондай-ақ басқа да іріңдіктерді (абсцесстерді) көруге мүмкіндік береді. Лапароскопиялық зерттеуде бұрынғы ІЖС (ішкі жыныс мүшелерінің қабынуы) анықталған науқастардың үштен екісі ІЖС-і бар екенін білмеген, бірақ белгісіз ІЖС та қауқапты зиян келтіруі мүмкін. Лапароскопиялық анықтама түтік ауруын диагностикалауға көмектеседі; ІЖС болжанып жүрген науқастарда 65 пайыздан 90 пайызға дейін оң болжамдық көрсеткіш бар. Гинекологиялық ультрадыбыс кескінінде тубоовариалды кешен көрінуі мүмкін, ол нашар шекараланған, ісінген және кеңейген кіші кезең құрылымдарымен сипатталады, бірақ іріңдік (абсцесс) қалыптаспайды.
Upon a pelvic examination, cervical motion, uterine, or adnexal tenderness will be experienced. Laparoscopy can visualize "violin string" adhesions, characteristic of Fitz Hugh–Curtis perihepatitis and other abscesses that may be present. Two thirds of patients with laparoscopic evidence of previous PID were not aware they had PID, but even asymptomatic PID can cause serious harm. Laparoscopic identification is helpful in diagnosing tubal disease; a 65 percent to 90 percent positive predictive value exists in patients with presumed PID. Upon gynecologic ultrasound, a potential finding is tubo ovarian complex, which is edematous and dilated pelvic structures as evidenced by vague margins, but without abscess formation.
Дифференциалдық диагностика
Басқа да көптеген себептер ұқсас белгілерді тудыруы мүмкін, соның ішінде апендицит, жатырдан тыс жүктілік, қан кету немесе жарылған жұмыртқалық кисталар, жұмыртқалық бұрылысы, эндометриоз және гастроэнтерит, перитонит және бактериялық вагиноз. Жіті жамбас қабыну ауруы жақында жыныстық қатынас болмаған немесе спираль (ЖКС) қолданбаған кезде сирек кездеседі. Жатырдан тыс жүктілікті жоққа шығару үшін жоғары сезімтал жүктілік тестісі жасалады. Кулдоцентез гемоперитонеумды (жарылған жатырдан тыс жүктілік немесе қанды киста) жамбас сепсисінен (салпинг, жамбас абсцесінің жарылуы немесе қосымшаның жарылуы) ажыратады. Лапароскопия жамбас қабыну ауруын диагностикалау үшін жиі қолданылмайды, себебі ол кеңінен қолжетімді емес. Сонымен қатар, ол жатын түтікшелерінің жеңіл қабынуын анықтай алмайды және эндометритті де анықтай алмайды. Дегенмен, диагноз нақты болмаса немесе 48 сағаттан кейін антибиотиктерге жауап болмаса, лапароскопия жасалады. Жамбас қабыну ауруын диагностикалау үшін ешбір тест жеткілікті сезімталдық пен ерекшелікке ие емес. АҚШ-та жүргізілген ірі көп орталықты зерттеуде жатыр мойнының қозғалғандағы сезімталдығын ең төменгі клиникалық критерий ретінде қарастырғанда, CDC диагностикалық критерийлерінің сезімталдығы 83 пайыздан 95 пайызға дейін артатыны анықталды. Алайда, тіпті түзетілген 2002 жылғы CDC критерийлері де subclinical (симптомы жоқ) ауруы бар әйелдерді анықтай алмайды.
A number of other causes may produce similar symptoms including appendicitis, ectopic pregnancy, hemorrhagic or ruptured ovarian cysts, ovarian torsion, and endometriosis and gastroenteritis, peritonitis, and bacterial vaginosis among others. Acute pelvic inflammatory disease is highly unlikely when recent intercourse has not taken place or an IUD is not being used. A sensitive serum pregnancy test is typically obtained to rule out ectopic pregnancy. Culdocentesis will differentiate hemoperitoneum (ruptured ectopic pregnancy or hemorrhagic cyst) from pelvic sepsis (salpingitis, ruptured pelvic abscess, or ruptured appendix). Laparoscopy is infrequently used to diagnose pelvic inflammatory disease since it is not readily available. Moreover, it might not detect subtle inflammation of the fallopian tubes, and it fails to detect endometritis. Nevertheless, laparoscopy is conducted if the diagnosis is not certain or if the person has not responded to antibiotic therapy after 48 hours. No single test has adequate sensitivity and specificity to diagnose pelvic inflammatory disease. A large multisite U. S. study found that cervical motion tenderness as a minimum clinical criterion increases the sensitivity of the CDC diagnostic criteria from 83 percent to 95 percent. However, even the modified 2002 CDC criteria do not identify women with subclinical disease.
Алдын алу
Жыныстық жолмен берілетін инфекциялардың алдын алу үшін үнемі тексеруден өту ұсынылады. Кіші кезең қабынуына (PID) шалдығу қаупін төмендету үшін мынадай шаралар қолданылуы мүмкін:
Regular testing for sexually transmitted infections is encouraged for prevention. The risk of contracting pelvic inflammatory disease can be reduced by the following:
Презервативтер сияқты тосқауыл әдістерін пайдалану; толық тізім үшін адамның жыныстық мінез-құлқы туралы ақпаратты қараңыз. Емделмеген ЖЖБИ-дің (ЖҚТБ) алдын алу үшін латекс презервативтерді қолдану. Егер сізде кіші кезең қабынуының (PID) белгілері байқалса, дереу медициналық көмекке жүгіну.
Using barrier methods such as condoms; see human sexual behaviour for other listings. Using latex condoms to prevent STIs that may go untreated. Seeking medical attention if you are experiencing symptoms of PID.
Емдеу
Емдеу жиі инфекцияның расталуын күтпей басталады, себебі емдеуді кешіктіру салдарынан туындауы мүмкін ауыр асқынулар бар. Емдеу инфекция тудырғышқа байланысты және көбінесе антибиотиктерді қолдануды қамтиды, бірақ жатырдың қабыну ауруын (ЖҚА) емдеуде қандай антибиотиктер режимі тиімдірек және қауіпсіз екеніне қатысты нақты дәлелдер жоқ. Егер екі-үш күн ішінде жақсару болмаса, пациентке қосымша медициналық көмек алу ұсынылады. Егер басқа да асқынулар туындаса, ауруханаға жатқызу қажет болуы мүмкін. Жыныстық серіктестерді мүмкін болатын жұқпалы сексуалды ауруларға (ЖСА) қарсы емдеу емдеуге және алдын алуға көмектеседі. Жеңіл және орташа ауырлықтағы ЖҚА-сы бар әйелдер үшін парентеральді және ауыз арқылы қабылданатын емдер тиімді болып көрінеді. Олардың қысқа немесе ұзақ мерзімді нәтижесіне, антибиотиктер стационарда немесе амбулаториялық жағдайда берілгенінің маңызы жоқ. Типтік режимдер: цефокситин немесе цефотетан плюс доксициклин, клиндамицин плюс гентамицин. Балама парентеральді режим – ампициллин/сульбактам плюс доксициклин. Эритромицинге негіделген препараттарды да қолдануға болады. Бір зерттеу азитромициннің доксициклиннен жоғары тиімділігін көрсеткен. Репродуктивті жүйенің зақымдануын болдырмау үшін емдеудің толыққанды сауықтыруға жеткізілуі өте маңызды. ЖҚА-сы бар цисгендер әйелдердің шамамен 20 пайызы сүексіздікке шалдығады. Бұл ЖҚА-ның бір немесе бірнеше эпизодтарынан туындаған тыртық тінінің қалыптасуынан болуы мүмкін және құбырлардың бітелуіне әкелуі мүмкін. Бұл екеуі де жүкті болу мүмкіндігін азайтады, ал 1 пайызында жатыр сыртындағы жүктілік пайда болады.
Treatment is often started without confirmation of infection because of the serious complications that may result from delayed treatment. Treatment depends on the infectious agent and generally involves the use of antibiotic therapy although there is no clear evidence of which antibiotic regimen is more effective and safe in the management of PID. If there is no improvement within two to three days, the patient is typically advised to seek further medical attention. Hospitalization sometimes becomes necessary if there are other complications. Treating sexual partners for possible STIs can help in treatment and prevention. For women with PID of mild to moderate severity, parenteral and oral therapies appear to be effective. It does not matter to their short or long term outcome whether antibiotics are administered to them as inpatients or outpatients. Typical regimens include cefoxitin or cefotetan plus doxycycline, and clindamycin plus gentamicin. An alternative parenteral regimen is ampicillin/sulbactam plus doxycycline. Erythromycin based medications can also be used. A single study suggests superiority of azithromycin over doxycycline. Treatment resulting in cure is very important in the prevention of damage to the reproductive system. Around 20 percent of cis gendered women with PID develop infertility. This can be caused by the formation of scar tissue due to one or more episodes of PID, and can lead to tubal blockage. Both of these increase the risk of the inability to get pregnant, and 1% results in an ectopic pregnancy.