Кіріспе

Бәдірде бактериялардың шамадан тыс өсуі

БВ – бұл бәдірде табиғи түрде болатын бактериялардың теңгерімсіздігінен туындайды. Қауіп факторларына дұшпалдау, жаңа немесе көптеген жыныстық серіктестер, антибиотиктерді қолдану және ішкі жатыр құрылғысын пайдалану жатады. Диагноз симптомдарға сүйеніп қойылады, сондай-ақ бәдірлік шырыштың тексеруі арқылы, қалыптыдан жоғары бәдірлік pH және бактериялардың көп мөлшері анықталуы мүмкін. Әдетте емдеу клиндамицин немесе метронидазол сияқты антибиотиктермен жүзеге асырылады. Пробиотиктер мен антибиотиктердің жүктілік нәтижелеріне әсері әлі анық емес. БВ – репродуктивті жастағы әйелдерде ең көп кездесетін бәдір инфекциясы. Кез келген уақытта зардап шегетін әйелдердің үлесі 5%-дан 70%-ға дейін құрайды. Бұл көрсеткіш бір ел ішіндегі этникалық топтар арасында айқын айырмашылықтарды көрсетеді.

Белгілері мен симптомдары

БВ жұқтырған әйелдердің шамамен 50% симптомдарсыз болуы мүмкін, бірақ көбейген және әдетте балық иісіне ұқсайтын қынап сөлі жатады. Алайда, кейбір мамандар мұны жиі дұрыс емес диагноз деп есептейді.

Асқынулар

Бұрын бактериялық вагиноз тек зиянды инфекция деп есептелсе де, емделмеген жағдайда жыныстық жолмен берілетін инфекцияларға, соның ішінде ВИЧ-қа және жүктілік кезіндегі асқынуларға осалдықты арттыруы мүмкін. ВИЧ жұқтырған және бактериялық вагиноз (БВ) бар әйелдер, БВ жоқ әйелдерге қарағанда, жыныстық серіктеріне ВИЧ жұқтыру ықтималдығы жоғары. Жүкті әйелдерде хориоамнионит, түсік, мерзімінен бұрын тууы, мембрананың мерзімінен бұрын жарылуы және босанғаннан кейінгі эндометрит қаупі артады. БВ – бұл вагинальдық микробиотаның тепе-теңдігінің бұзылуы, лактобацилдердің санының төмендеуімен сипатталады. Инфекция бірнеше бактерияны қамтиды, бірақ көп жағдайда Gardnerella vaginalis бактериясы биофильм құру арқылы инфекцияны бастайды, бұл Prevotella және Bacteroides сияқты басқа мүмкіндік бактерияларының өркендеуіне жағдай жасайды. БВ дамуының негізгі факторларының бірі – дұрыс емес гигиеналық процедуралар (душ қабылдау), ол вагинальдық микробиотаны өзгертеді және әйелдерді БВ-ға бейімдейді. АҚШ Денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер департаменті және басқа да медициналық ұйымдар дұрыс емес гигиеналық процедуралардан (душ қабылдаудан) қатаң бас тартуға кеңес береді, себебі оның басқа да зиянды әсерлері бар. Жыныстық қатынасқа түспеген адамдарда да бактериялық вагиноз дамуы мүмкін. 2006 жылдың ақпанында American Journal of Obstetrics and Gynecology журналында жарияланған зерттеу, психоәлеуметтік стресс пен бактериялық вагиноз арасындағы байланыстың, басқа да қауіп факторлары ескерілген жағдайда да сақталатынын көрсетті. Ноноксинол 9 спермицидінің қолданылуы бактериялық вагиноз даму қаупіне әсер етпейді.

Граммдық бояу

Граммдық бояумен алынған вагинальды мазды, Хай/Исон критерийлері немесе Нюгент критерийлері бойынша қарастыруға болады. Хай/Исон критерийлері былай анықталады:

Скрининг

Жүктілік кезінде скрининг жүргізу 2020 жылдан бастап АҚШ-та ұсынылмайды, себебі "АҚШ-тың алдын алу қызметтері жөніндегі тәжірибелік топ жүкті әйелдерде мерзімінен бұрын босану қаупі жоғары болған жағдайда бактериялық вагинозды анықтаудың пайдасы мен зиянының арақатынасын бағалау үшін қазіргі дәлелдер жеткіліксіз деген қорытындыға келді".

Алдын алу

Қауіпті азайту үшін ұсынылатын кейбір шаралар: дұшманды қолданбау, жыныстық қатынастан аулақ болу немесе жыныстық серіктестердің санын шектеу. Бір шолуда пробиотиктердің қайталанудың алдын алуға көмектесуі мүмкін деген қорытынды жасалды. Алғашқы мәліметтер еркек серіктестерге антибиотикпен емдеу еркектердің зәр-жыныс жолдарының қалыпты микробиотасын қалпына келтіріп, инфекцияның қайталануын болдырмауы мүмкін екенін көрсетті. Дегенмен, 2016 жылғы Кохрейн шолуы бактериялық вагинозбен ауыратын әйелдердің жыныстық серіктерін емдеудің симптомдарға, клиникалық нәтижелерге немесе қайталану деңгейіне әсер етпейтіндігін көрсеткен жоғары сапалы дәлелдерді тапты. Сондай-ақ, мұндай емдеу жыныстық серіктестерде жағымсыз әсерлердің көбеюіне әкелуі мүмкін. Бірақ, антибиотиктердің бірінші курсынан кейін адамдардың 10-15% жақсармайды, ал қайталану деңгейі 80%-ға дейін жетеді. Емдеуге дейін/кейін жыныстық қатынас жасау қайталану жиілігін арттырады, ал естрогені бар контрацептивтер қайталануды азайтады. Егер жүкті әйелге, жүктіліктің 22 аптасына дейін, бактериялық вагиноз симптомдары болса, клиндамицин тағайындалғанда, 37 аптадан бұрын босану қаупі төмендейді. Тағы да қолданылуы мүмкін антибиотиктер: макролидтер, линкозамидтер, нитроимидазолдар және пенициллиндер.

Пробиотиктер

2009 жылғы Кокрейн шолуы бактериялық вагинозды емдеу үшін пробиотиктердің қолданылуына қатысты әлсіз, бірақ жеткіліксіз дәлелдер тапты. 2013 жылғы шолу жүктілік кезінде пробиотиктерді қолдануды қолдайтын бірнеше дәлелдерді анықтады. Бактериялық вагинозға арналған ең тиімді пробиотиктер – вагинаға енгізілетін, лактобациллдің жоғары дозаларын (шамамен 109) қамтитын түрлер. Оларды ауызға қабылдауға қарағанда, вагинаға енгізу артық. LACTIN V – бактериялық вагиноз бен рецидивті зәр жолдары инфекциясын емдеу үшін әзірленген, вагинаға қатысты маңызды Lactobacillus crispatus бактериясын қамтитын тірі биофармацевтикалық препарат. Ол антибиотикпен емделгеннен кейін бактериялық вагиноздың қайталануын айтарлықтай азайтуға бастапқы тиімділігін көрсетті. Бір зерттеу көрсеткендей, көксутек пероксидімен (3%) вагинаны шаюға арналған процедуралар шамалы жақсартуға әкелді, бірақ бұл ауызбен қабылданатын метронидазолға қарағанда әлдеқайда аз болды. Борат қышқылының басқа да дәрілермен бірге вагинаға енгізілуі рецидивті бактериялық вагинозды емдеуде көмектесуі мүмкін.

Эпидемиология

BV - репродуктивті жастағы әйелдердегі қынаптың ең көп таралған инфекциясы. Белгілі бір уақытта зардап шегетін әйелдердің үлесі 5%-дан 70%-ға дейін ауыспайды. BV Африканың кейбір аймақтарында ең көп, ал Азия мен Еуропада ең аз кездеседі. АҚШ-та 14-ден 49 жасқа дейінгі әйелдердің шамамен 30%-ы осы инфекцияға шалдыққан. Ел ішіндегі этникалық топтар арасында көрсеткіштер айқын түрде өзгереді.