Екапистла: Тарихы, мәдениеті және қазіргі жағдайы

Кіріспе

2015 жылғы санақ бойынша муниципалитеттің халқы 52 651 адамды құрайды. Қала 2017 жылдың 19 қыркүйегінде болған Пуэбла жер сілкінісінен ауыр зардап шекті, нәтижесінде екі адам қаза болып, шіркеу қирады.

Қала

Қаланың тарихи орталығы Сан-Хуан Баутиста шіркеуі мен бұрынғы монастырлық кешенін қоршап тұр. Оны 1550 жылы құрылған төрт аудан қоршап тұр: Сан-Пабло, Ла-Консепсьон, Санта-Моника және Сан-Эстебан. Қала орталығы монастырь кешені маңында бірнеше арройоспен бөлінген, бірақ олардың көпшілігі содан бері құрғап қалған және/немесе толтырылған. Мексикемека, Тлачичилько, Лос-Рейес, Зауаатлан және Ла-Крус-Верде сияқты бірқатар жаңа аудандар бастапқыда тәуелсіз қауымдастықтар болды, олар қала тарихында кейіннен өскен сайын қосылды. Монастырь кешенінің негізгі қасбеті батысқа қарай орналасқан, ал артқы жағы қаланың басты алаңы мен муниципалды сарайына қарайды. Қала сағаты басты алаңнан көрінеді; сағатты 20-ғасырдың басында әйгілі Еваристо Нава монастырьдің артқы мұнараларының біріне орналастырды. Негізгі алаң кейде Плаза де Трибутасьон деп аталады, себебі ол испандықтарға дейінгі және ерте колониялық кезеңдегі қызметі ретінде, қазіргі шығыс Морелос штатының аймағынан егін және қолөнер бұйымдары сияқты салық жинау орны болған. Алғашқы отаршылдық кезеңінде бұл алаң монастырь кешенінің бір бөлігі болды және ол салық жинау қызметін жалғастырды. Сонымен қатар, дүйсенбі күндері тек ірі қараға арналған апталық базар бар. Алайда, жылдың ең үлкен нарығы қазан айының соңғы бейсенбісінде өтеді. Бұл базардың бастауы испандықтарға дейінгі мерекеде, Якапитацуактың тууына арналған, ол саяхатшыларға жол көрсетуші және саудагерлерді қорғаушы ретінде әрекет еткен құдайға арналған. Жазбалар бұл фестиваль/базар 1330 жылдардан бері белгілі бір түрде сақталып келе жатқанын көрсетеді. Бүгінгі таңда бұл шараның басты ерекшеліктері – Чинело биі, сондай-ақ оркестр мен халық музыкасымен би. Сесинаның шығу тегі Екапиштлада емес, бірақ бұл Мексикадағы оның өндірісімен танымал аймақ. Бұл сиыр еті үлкен жұқа қабаттарға дайындалады, содан кейін кесіліп, тез пісіріледі. Сесинаның ең жақсы көретін түрі маринадталған сиыр еті, бірақ бұрышпен қапталған шошқа еті де жейді. Екапиштла өзін "Сесинаның әлемдік астанасы" деп атайды. Дәстүр бойынша сесинаны Ачичипико қауымының қаймағы және/немесе ірімшігімен жейді. Франсиско Эрик Санчес Завала Морелос Бірінші коалициясынан 2018 жылдың 1 шілдесінде Президент Муниципаль (мэр) болып сайланды. Федералды үкімет 2019 жылдың 23-24 ақпанында Хьюэскада термоэлектр стансасы мен газ құбырын салу туралы шешім қабылдау үшін референдум өткізді. Морелос және Пуэбла мен Тлаксала штаттарының кейбір аймақтарындағы сайлаушыларға 2017 жылдың қыркүйегінде аяқталған, бірақ Куатла өзеніне қосылмаған 22 миллиард песолық (1,6 миллиард АҚШ доллары) стансаны аяқтауды қолдай ма деген сұрақ қойылды. Стансаның жетекші қарсыласы Самир Флорес Соберанес өлтірілді және қоғамдық кеңес кезінде зорлық-зомбылық болды. 55 715 азаматтың 59,5%-ы құрылысқа қолдау білдірді, ал 40,1%-ы қарсы дауыс берді. Қауіпсіздік және қоршаған ортаны қорғау мәселелерінің біразы әлі шешілмеген. Құрылыс 2020 жылдың қыркүйегінде экологиялық проблемаларды шешу үшін тоқтатылғаннан кейін қайта басталды; станса 20 миллиард МХН (939 миллион АҚШ доллары) инвестициясынан кейін 2020 жылдың соңына дейін ашылуы тиіс. Ұлттық гвардия Апаталакода жылу электр стансасына Cuautla өзенінің су ресурстарын пайдалануға қарсы наразылық білдірген наразылықшылардың тобын таратуға қолданылды. Наразылықшылар президент Лопес Обрадордың сайлауалды кампания кезінде жобаға қарсы шығатынын уәде еткенін айтты. 2020 жылдың 27 сәуірінде Мексикадағы COVID-19 пандемиясынан 209 жағдай және 28 өлім тіркелді; Екапиштлада екі жағдай тіркелді. Мектептер мен көптеген кәсіпорындар наурыздың ортасынан маусымның 1-іне дейін жабық болды. 2 маусымда Екапиштлада 55 инфекция және вирустан төрт өлім тіркелді; штаттың қайта ашылуы кем дегенде 13 маусымға дейін кейінге қалдырылды. 11 маусымда атипиялық пневмониядан қайтыс болғандардың саны екі есеге көбейгені туралы хабарланды, және олардың көпшілігі ауруханада тексерілмеген, үйде COVID-19-дан қайтыс болған адамдарға байланысты деп күтілуде. Екапиштлада 31 тамыз күні 113 жағдай, 95 адам аурудан айығып, 17 адам қайтыс болды. 2020 жылдың 27 желтоқсанында бір жүз тоқсан жағдай тіркелді. 2020 жылдың 7 маусымында Colonia Mixtlalcingo-да жасырылған қабірден адам дене мүшелері табылды.

The town's historic center surrounds the church and former monastery complex of San Juan Bautista. Immediately surrounding it are the four neighborhoods established in 1550: San Pablo, La Concepción, Santa Mónica, and San Esteban. The town center around the monastery complex was divided by a number of arroyos, but most of these have since dried and/or have been filled in. A number of newer neighborhoods such as Mexquemeca, Tlachichilco, Los Reyes, Zahuatlán and La Cruz Verde were originally independent communities that were annexed as the town grew later in its history. The main facade of the monastery complex is to the west, with the back of it facing the main plaza and municipal palace of the town. The town clock is visible from the main plaza; the clock was placed on one of the monastery's back towers by Father Evaristo Nava in the early 20th century. The main plaza is sometimes called the Plaza de Tributación, referring to its pre Hispanic and early colonial period function as a place to collect tribute such as crops and handcrafted items from the area which is now eastern Morelos state. During the early colonial period, this plaza was part of the monastery complex and continued its tribute collecting function. There is also a weekly market on Mondays dedicated solely to cattle. However, the largest market of the year occurs the last Thursday of October. This market has its origins in the pre Hispanic festival honoring the birth of Yacapitzauac, a deity which acted as a guide for travelers and protector of merchants. Records indicate that this festival/market has been observed in one form or another since the 1330s. Today, the highlights of this event includes the dance of the Chinelos, and a ballroom dance with features orchestra and popular music. Cecina does not have its origin in Yecapixtla, but it is the area most famous for its production in Mexico. This beef is prepared in large thin sheets of meat, which is then cut and quickly grilled. The favored kind of cecina is a marinated beef, but the pork version coated with chili pepper is consumed also. Yecapixtla calls itself the "World Capital of Cecina." Traditionally, cecina is eaten with cream and/or cheese from the community of Achichipico. Francisco Erik Sanchez Zavala of the Morelos First coalition was elected Presidente Municipal (mayor) on July 1, 2018. The federal government held a referendum on February 23−24, 2019, to decide whether to build a thermoelectric plant and a gas pipeline in Huexca. Voters in Morelos and parts of the states of Puebla and Tlaxcala were asked if they supported the completion of $22 billion peso (U. S.$1.6 billion) plant completed in September 2017 but not put into operation due to lack of connection to the Cuautla River. Samir Flores Soberanes, a leading opponent of the plant was murdered and there were violent protests during the public consultation. 59.5% of the 55,715 citizens voted in favor of construction, and 40.1% voted against. A number of safety and environmental factors have not yet been resolved. Construction was restarted in September 2020 after a halt to deal with environmental problems; the plant is due to open by the end of 2020 after an investment of MXN $20 billion (US$939 million). The National Guard was used to break up a group of demonstrators in Apatlaco who were protesting against the use of water resources from the Cuautla River for the thermoelectric plant. The protesters also argued that President López Obrador had promised to oppose the project during his presidential campaign. The state of Morelos reported 209 cases and 28 deaths due to the COVID 19 pandemic in Mexico as of April 27, 2020; two cases were reported in Yecapixtla. Schools and many businesses were closed from mid March until June 1. On June 2, Yecapixtla reported 55 infections and four deaths from the virus; the reopening of the state was pushed back until at least June 13. It was reported on June 11 that the number of atypical pneumonia deaths has doubled, and it is suspected that many of these are related to individuals who died from COVID 19 at home without being tested for the disease in a hospital. Yecapixtla reported 113 cases, 95 recuperations, and 17 deaths from the virus as of August 31. One hundred ninety cases were reported on December 27, 2020. Human body parts were discovered in a hidden grave in Colonia Mixtlalcingo on June 7, 2020.

Қалалық әкімдігі

Қалалық орталығы ретінде Екапикстла қаласы 192,33 км² аумақты алып жатқан 100-ден астам атаулы елді мекеннің жергілікті басқару органы болып табылады. 39 859 адам тұратын муниципалдық халықтың шамамен 36%-ы қаланың өзінде тұрады. Аймақ Попокатепетль жанартауының етегінде орналасқан. Ең биік нүктелері солтүстікте, ал оңтүстікке, шығысқа және батысқа қарай біртіндеп төмендейді. Басты биіктіктер: Йотеко (2110 м), Бойеро (1824 м) және Мирадор (1882 м). Базальтты қоса алғанда, жанартаулық тау жыныстары кездеседі. Жер бетіндегі сулар Попокатепетльден ағатын өзендер мен кішкентай су арналарынан құралған, олардың көпшілігі Мексика штатынан басталып, Зауатлан және Мекскемка арқылы өтетін Йекапиштла сияқты терең шатқалдарды жасайды. Оның туысқан қаласы – Фарр, Техас штаты. Хуан Моралесте 11 592 адам тұрады. Теңіз деңгейінен биіктігі 1340 метр. Екапикстладан 14,4 км (8,9 миль) қашықтықта орналасқан. Ксочитланның халқы 2235 адамды құрайды. Теңіз деңгейінен биіктігі 1740 метр. Екапикстладан 8,0 км жерде орналасқан. Ачичипикода 1997 адам тұрады. Теңіз деңгейінен биіктігі 1920 метр. Екапикстладан 11,0 км (6,8 миль) қашықтықта орналасқан. Текаецте 1498 адам тұрады. Теңіз деңгейінен биіктігі 1570 метр. Екапикстладан 12,5 км жерде орналасқан. Текскалада 1353 адам тұрады. Теңіз деңгейінен биіктігі 2000 метр. Екапикстладан 13,9 км жерде орналасқан. Екапикстекада 938 адам тұрады. Теңіз деңгейінен биіктігі 1500 метр. Екапикстладан 5,9 км жерде орналасқан. Хуэкскада 912 адам тұрады. Теңіз деңгейінен биіктігі 1420 метр. Екапикстладан 9,5 км жерде орналасқан. Микстлалсингода 635 адам тұрады. Теңіз деңгейінен биіктігі 1405 метр. Екапикстладан 11,1 км жерде орналасқан. Екапикстладағы басқа елді мекендерде 500-ден аз адам тұрады.

Тарихи тұлғалар

Фрай Хорхе де Авила, 1535 жылы Сан-Хуан Баутиста монастырын құрған адам.

Саясат

Якапикстла – Депутаттар палатасының Бесінші федералды округінің құрамына кіреді. Бұл Морелос штатының заң шығарушы жиналысының 4-ші сайлау округінің орталығы. Әкімшілік басқару муниципалдық президент, бір сенімді тұлға, көпшілік дауыспен сайланған бес қалалық кеңес мүшесі және пропорционалдық дауыспен сайланған екі қалалық кеңес мүшесінен тұрады.