Кіріспе

Американдық тарихшы Джереми Белкнап (4 маусым 1744 – 20 маусым 1798) – американдық дін қызметкері және тарихшы. Оның ең маңызды еңбегі – 1784 және 1792 жылдар аралығында үш томдық болып жарық көрген «Нью-Гэмпшир тарихы». Бұл американдық жазған алғашқы қазіргі заманғы тарих, зерттеу, түсіндірмелер және баяндама жасауда жаңағы қатаңдық пен мұқияттықтың үлгісі.

Ерте өмір

Белкнап Массачусетс шығанағының провинциясындағы Бостон қаласында, тері өңдеушінің ұлы болып дүниеге келген. Оның әйелінің інісі – Нью-Англияның зиялы көшбасшыларының бірі Мэтэр Байлс. Белкнапты тарихшы Томас Принс, 18 ғасырдағы Жаңа Англияның тағы бір көрнекті тұлғасы, крещение рәсімінен өткізді. Ол Бостон латын мектебінде және Гарвард колледжінде білім алды, оны 1762 жылы бітірді. 1764 жылы ол Портсмутқа (Нью-Гэмпшир штаты) көшіп, онда "мектеп ашты" және Сэмюэл Хевенмен (1749 жылғы Гарвард колледжінің түлегі) теологияны оқыды. 1767 жылы ол Нью-Гэмпшир штатының Довер қаласындағы Конгрегациялық шіркеуде діни қызметін бастады, онда жиырма жыл қызмет етті. Сол жылы ол үйленді және Доверде үй сатып алды. 1775 жылы Лексингтон шайқасынан кейін Довер ополчениесінің бір бөлігі Бостонды қоршауға көмектесу үшін шақырылды. Белкнап олармен бірге жүріп, қоршауға қатысқан Нью-Гэмпшир әскерлерінің капелланы ретінде келесі қыс бойы қалды.

Нью-Гэмпширдің тарихы

Белкнап өзінің өсіп келе жатқан қауымына қызмет етумен қатар, 1769 жылдан 1787 жылға дейін Нью-Гэмпшир министрлерінің съезінің хатшысы болып қызмет етті. Бұл лауазым оны штаттың барлық аймақтарына сапар жасауға міндеттеді, және ол осы мүмкіндікті Нью-Гэмпшир тарихы туралы жазбаларды жинау үшін пайдаланды. 1772 жылы ол тарихын жазуға кірісті. 1784 жылы «Нью-Гэмпшир тарихының» бірінші томы жарық көрді, бірақ осы еңбекті аяқтау 1792 жылға дейін созылды. Алғашқыда еңбек сәтті болмады, сату көрсеткіштері көңіл көншітпеді, Бостон және айналасындағы аймақтарда Нью-Гэмпширге қарағанда жақсы сатылды. Дегенмен, жылдар өте оның беделі артып, Белкнап қайтыс болғаннан кейін Алексис де Токвиль оны Американың ең көрнекті туған жер тарихшысы деп атады. «Тарих» өзінің саласында жаңа тәсілді ұсынды. Ол жай ғана оқиғаларды баяндаумен шектеліп қоймай, екі маңызды жаңалықты енгізді. Ол фактілерді талдау мен пікірден ажыратуға тырысты, сондай-ақ өзі қараған құжаттардың көзі мен орналасқан жерін көрсету үшін көптеген түсіндірмелер берді.

Тану

1779 жылы Белкнап өзінің "Тарих" еңбегінен өзге, американдық биографиялық сөздік дайындауға кірісті. Бұл жұмыс оны колониялардың ішіндегі көрнекті әдебиетшілермен, саясаткерлермен және дін қызметкерлерімен хаттасуға итермеледі. Ол ақырында 1794 және 1798 жылдары "Американдық өмірбаян" еңбегін екі томдық түрінде жариялады. Осы кезеңде оның еңбегі елдің зиялыларының назарына ілікті. Белкнап 1784 жылы Америка философиялық қоғамына сайланды. 1785 жылы ол Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. Осы байланыс оған Бостонға қайта оралу туралы ұсыныс жасауға себеп болды.

Массачусетс мансабы

Белкнап 1787 жылы Бостонға Федеральді көшедегі шіркеудің пасторы болу үшін көшіп келгенде жаңа қызметке тағайындалды. Ол өмірінің соңына дейін сол жерде қызмет етті. Ол зерттеу, жазу және американдық тарихты ғылыми сала ретінде дамыту ісінде белсенділік танытты. Тарихи дереккөздерді іздеу, сақтау және жариялау жолдарын қарастыра отырып, тарихқа деген ізденісін жалғастырды. 1791 жылдың 24 қаңтарында ол өз үйінде ұқсас қызығушылықтары бар тоғыз досын кездесуге шақырды. Олар осы құжаттарды сақтау үшін қойма құруға көмектесуге келісті. Осы кездесудің нәтижесінде Массачусетс тарихи қоғамы құрылды, ол алғашқы тарихи қоғам болды және көптеген келешек қоғамдар үшін үлгі ретінде қызмет етті. Олар сондай-ақ отбасылық қағаздарын беруге уәде берді. 17 ғасырдағы "Индейлерге елші" атанған Джон Элиоттың, және өзі де дін қызметкерінің төртінші буын өкілі болған Джон Элиот, губернатор Томас Хатчинсонның "Массачусетс шығанағының тарихы" қолжазбасын қосты, оны оның әкесі Эндрю Элиот Революция кезінде губернатор үйі тоналып жатқанда сақтап қалған еді. 1792 жылы Белкнап "Америкада танымал болған тұлғалардың тарихи есебі" атты еңбегін жариялады, ол американдық өмірбаяндық сөздіктердің тұңғыш және танымал қатарының біріншісі болды. Сол жылы ол Гарвард университетінің қадағалаушылар кеңесіне де кірді.

Өлім және мұра

Белкнап Бостонда қайтыс болды және Гранари бейіттеріне жерленді. Кейін оның денесі Массачусетс штатының Кембридж қаласындағы Маунт-Оберн зиратына қайта жерленді. Нью-Гэмпшир штатындағы Белкнап округі оның құрметіне аталған. Ол Нью-Гэмпшир тарихи белгісінде (№ 51) Довердегі Сполдинг тас жолы бойында көрсетілген.