Кіріспе

Нацистік партияның құрылтайшы мүшесі (1900–1981)

Герман Эссер (29 шілде 1900 – 7 ақпан 1981) – Нацистік партияның (НСДАП) ерте мүшесі. Журналист Эссер нацистік «Völkischer Beobachter» газетінің редакторы, үгіт-насихат жетекшісі және Рейхстагтың вице-президенті болды. Партияның басында ол Адольф Гитлердің де-факто орынбасары еді. Гитлердің ерте жақтастарының және достарының бірі ретінде Ваймар Республикасы кезеңінде партияда ықпалды қызметтер атқарды, бірақ нацистік кезеңде ықпалын жоғалтты.

Ерте өмір

Эссер Бавария Корольдігінің Рёхрмуоста дүниеге келді. Мемлекеттік қызметкердің ұлы, ол Кемптендегі гимназияда білім алды. Жасөспірім кезінде ол Бірінші дүниежүзілік соғысқа ерікті болып қатысып, Бавария Корольдік 19-атқыштар полкінің майдан шебінде шайқасты. Демобилизациядан кейін ол Швабиялық фрайкорпқа қосылды және 1919 жылдың мамырында Мюнхен Совет Республикасын басып тастауға қатысты. Эссер ертеде социалист болды, солшыл аймақтық газетке журналист ретінде оқуға түскеннен кейін. 1921 жылдың 15 мамырында ол партиялық газеттің бас редакторы болып тағайындалды, еврейлерге қарсы бағытталған бірнеше плакаттар мен кітаптар шығарды. Эссер өзінің шешендігімен тыңдаушыларын қоздырып, НСДАП қарсы тұрған топтар мен партиялардың саяси жиындарына шабуыл жасауға ынталандырды. Эссердің сөздерін Луи Снайдер «қарапайым, мәдениетсіз, төмен моральдық» деп сипаттады, олар болашақ нацистік саясаттың ядросын құрады: экстремалды ұлтшылдық және антисемитизм. 1921 жылдың 12 тамызында ол партиялық газеттің редакторы қызметінен кетіп, партияның 1923 жылдың қарашасында тыйым салынғанға дейін алғашқы насихат жетекшісі (Propagandaleiter, NSDAP) болды. 1923 жылдың 8-9 қарашасындағы Пивохана төңкерісі кезінде Эссер сөз сөйлеп, партияның «неміс халқына үндеуін» жазды, бірақ Гитлерге ауру екенін айтып, шеруге қатыспады. Төңкеріс сәтсіз аяқталғаннан кейін ол Австрияға қашып кетті. 1924 жылдың қаңтарында Юлиус Штрейхермен бірге Баварияға оралып, үш айға түрмеге қамалды. 1933 жылдың наурыз айында ол Рейхстагқа 24-ші сайлау округінен, Жоғарғы Бавария – Швабиядан сайланды. 1933 жылдың желтоқсанында ол Герман Геринг басқаратын палатаның 2-ші вице-президенті болды, кейіннен Рейхстаг президентінің орынбасары болып тағайындалды, бұл атақты иеленген жалғыз адам. 1933 жылдың мамырында Эссер Пасауға оралып, Остмарк мұражайының ашылуын тойлаған митингке қатысты. Ол 1933 жылы «Дүниежүзілік еврей індеті» атты кітабын жазып, жариялады. 1938 жылдың 9 қарашасындағы «Кристалл түні» қастандығынан кейін ол 1939 жылдың басында, тағы да НСДАП баспасы арқылы қайта жариялады. 1933 жылдың 12 сәуірінде ол Бавария үкіметінде портфелі жоқ министр болып тағайындалды. Ол сонымен қатар Бавария баспасөз бюросының басшысы және Бавария мемлекеттік канцеляриясының басшысы болып тағайындалды. 1934 жылдың 1 наурызында Баварияның рейхстатхальтері (рейх губернаторы) Франц Риттер фон Эпп оны Баварияның экономика министрі етіп тағайындады. Эссер 1981 жылдың 7 ақпанында Баварияның Дитрамцель қаласында 80 жасында қайтыс болды.