Наци партиясының 25 тармақты бағдарламасы: мақсаттары, қағидалары, антисемитизм, Версаль келісіміне қарсылық және қаржы капиталына күрес. Тарихы мен негізгі идеялары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Наци партиясының бағдарламасы
Party program of the Nazi Party
Ұлттық социалистік бағдарлама, сондай-ақ 25 тармақты бағдарлама немесе 25 тармақты жоспар (25 Punkte Programm) – Ұлттық социалистік неміс жұмысшы партиясының (НСДАП) партиялық бағдарламасы. Адольф Гитлер партияның бағдарламасын 1920 жылғы 24 ақпанда Мюнхендегі Хофбраухаус фестивалінде шамамен 2000 адамның алдында жариялады. Бағдарламада: «Партия жетекшілері осы бағдарламада көрсетілген талаптарды орындау үшін, қажет болған жағдайда, өз өмірін құрбан етуге дайын екендігіне ант етеді» деп жазылған және бағдарлама өзгеріссіз сақталады деп жарияланды. Ұлттық социалистік бағдарлама Венадағы ДАП құрылтайында пайда болды, содан кейін инженер-теоретик Рудольф Юнг оны Мюнхенге алып келді. Ол Гитлерді ашық қолдағандықтан және саяси агитациясы үшін Чехословакиядан қуылды. Тарихшы Карл Дитрих Брахер бағдарламаның құрамдас бөліктері «жаңа емес» екенін және «неміс, австриялық және богемиялық антикапиталистік, ұлттық империалистік, антисемиттік қозғалыстардың жақтастары оны құрастыруда пайдаланылды» деген қорытынды жасады. Алайда, партияның негізін қалаушылардың бірі Готтфрид Федердің идеясын құрметтеу үшін «қаржы капиталының шектеулерін бұзуға» шақыру қосылды. Брахер бағдарламаның тармақтарын «ұрандар сияқты безендірілгенін», олардың партияның өркендеген «қарасы» позициясын қысқаша және сенсациялық түрде таратуға мүмкіндік бергенін айтады. Идеологиялық тұрғыдан алғанда, [бағдарлама] «саяси, әлеуметтік, нәсілшіл, ұлттық империалистік арман-тілектердің шатасқан, эклектикалық қоспасы» болды.
The National Socialist Program, also known as the 25 point Program or the 25 point Plan (25 Punkte Programm), was the party program of the National Socialist German Workers' Party (NSDAP, and referred to in English as the Nazi Party). Adolf Hitler announced the party's program on 24 February 1920 before approximately 2,000 people in the Munich Festival of the Hofbräuhaus and within the program was written "The leaders of the Party swear to go straight forward, if necessary to sacrifice their lives in securing fulfilment of the foregoing points" and declared the program unalterable. The National Socialist Program originated at a DAP congress in Vienna, then was taken to Munich, by the civil engineer and theorist Rudolf Jung, who having explicitly supported Hitler had been expelled from Czechoslovakia because of his political agitation. The historian Karl Dietrich Bracher summarizes the program by saying that its components were "hardly new" and that "German, Austrian and Bohemian proponents of anti capitalist, nationalist imperialist, anti Semitic movements were resorted to in its compilation" but that a call to "breaking the shackles of finance capital" was added in deference to the idee fixe of Gottfried Feder, one of the party's founding members and Hitler provided the militancy of the stance against the Treaty of Versailles and the insistence that the points could not be changed and were to be the permanent foundation of the party. Bracher characterizes the points as being "phrased like slogans; they lent themselves to the concise sensational dissemination of the 'anti' position on which the party thrived. Ideologically speaking, [the program] was a wooly, eclectic mixture of political, social, racist, national imperialist wishful thinking "
АҚШ Холокост мемориалдық мұражайының мәліметінше, 25 тармақты бағдарлама «партияның ресми мақсаттары ретінде сақталды, бірақ кейінгі жылдары көптеген тармақтары ескерілмеді».
According to the United States Holocaust Memorial Museum, the 25 point program "remained the party's official statement of goals, though in later years many points were ignored".
Неміс партиясының бағдарламасы
1920 жылы 24 ақпанда Мюнхенде Гитлер NSDAP (Германияның Ұлттық Социалистік Жұмысшылар партиясы, ағылшын тілінде нацистік партия) партиясының 25 тармақты бағдарламасын жариялады, сол кезде нацистер әлі де DAP (Германияның жұмысшылар партиясы) деп аталған болатын. 1920 жылы ақпанда өздерін Германияның Ұлттық Социалистік Жұмысшылар партиясы (НСДАП) деп атағаннан кейін олар Ұлттық Социалистік бағдарламаны сақтап, оны партияның ресми бағдарламасы етіп бекітті. 25 тармақты бағдарлама – Антон Дрекслер, Адольф Гитлер, Готфрид Федер және Дитрих Эккарттың Рудольф Юнгтың австро-богемиялық бағдарламасының неміс тіліне жасаған бейімделуі. Австриялықтардан өзгеше, немістер либералды немесе демократиялық екендерін жарияламады, сондай-ақ саяси реакцияға немесе аристократияға қарсы болған жоқ, бірақ демократиялық институттарды (яғни неміс орталық парламентін) және тек немістерге ғана дауыс беру құқығын жақтады, бұл нацистік үкімет халықтың сайлау құқығын сақтайтынын білдіреді. Австриялық монархист Эрик фон Кюнельт-Леддин 25 тармақты бағдарлама еңбекшілерді қолдайтынын айтты: «Бұл бағдарлама жұмыспен қамту құқығын қорғады, пайданы бөлісу институтын, соғыс пайдасын тәркілеуді, пайдақорлар мен қарапайымдарды қудалауды, трасттарды мемлекеттендіруді, универмагтарды коммуналдандыруды, егде жастағы зейнетақы жүйесін кеңейтуді, барлық топтарға арналған ұлттық білім беру бағдарламасын құруды, бала еңбегін тыйым салуды және инвестициялық капиталдың үстемдігін тоқтатуды талап етті». Ал тарихшы Уильям Брустейн аталған бағдарламалық тармақтар мен партияның негізін қалаушы Дрекслердің мәлімдемелері нацистік партияның (НСДАП) жұмысшы табының саяси партиясы ретінде пайда болғанын көрсетеді деп санайды. 1920 жылдардағы аграрлық дағдарыстар Гитлерді 1928 жылғы мамыр сайлауында шаруалардың дауысын алу мақсатында 17-тармақтың «нағыз» мағынасын (жер реформасы, мемлекеттік қажеттілік үшін жерді заңды түрде иемдену, жер құнына салынатын салықты жою және жер спекуляциясын тыйым салу) түсіндіруге итермеледі. Гитлер Ұлттық Социалистік бағдарламаның 17-тармағындағы қарама-қайшылықтарды жасырып, «тегін иемдену тек заңдық мүмкіндіктерді құруға қатысты, қажет болған жағдайда заңсыз жолмен сатып алынған немесе ұлттық игілікке қатысты басқарылмаған жерді иемденуге. Бұл негізінен еврейлердің жер спекуляциялық компанияларына қарсы бағытталған» десті. 1920 жылдары НСДАП-тың басқа мүшелері идеологиялық тұрақтылықты сақтау үшін Ұлттық Социалистік бағдарламаны өзгертуге немесе алмастыруға тырысты. 1923 жылы экономист Готфрид Федер кейбір бастапқы саясатты сақтап, жаңа саясатты енгізу үшін 39 тармақты бағдарлама ұсынды. Гитлер 1925 жылдан кейін бұл мәселелерді талқыламау арқылы бағдарламалық өзгерістердің барлық әрекеттерін тоқтатты, өйткені Ұлттық Социалистік бағдарлама «өзгеріссіз» болды. Тарихшы Карл Дитрих Брахер Гитлер үшін бұл бағдарлама «халықты жұмылдыру және манипуляциялау үшін тиімді, ықпалды үгіт құралы ғана болды. Ол билікке келгеннен кейін, ол тек безендіруге айналды: «өзгеріссіз», бірақ ұлттандыру және иемдену, жер реформасы және «қаржы капиталының шектеулерін бұзу» талаптары іске асырылмады. Дегенмен, ол болашақ диктатордың риторикалық және драмалық қабілеттерін көрсетуге мүмкіндік берген арқау және псевдотеория ретінде өзінің рөлін орындады».
In Munich, on 24 February 1920, Hitler publicly proclaimed the 25 point Program of the NSDAP (National Socialist German Workers' Party, referred to in English as the Nazi Party), when the Nazis were still known as the DAP (German Workers' Party). They retained the National Socialist Program upon renaming themselves as the National Socialist German Workers Party (NSDAP) in February 1920 and it remained the Party's official program. The 25 point Program was a German adaptation — by Anton Drexler, Adolf Hitler, Gottfried Feder and Dietrich Eckart — of Rudolf Jung's Austro–Bohemian program. Unlike the Austrians, the Germans did not claim to be either liberal or democratic and opposed neither political reaction nor the aristocracy, yet advocated democratic institutions (i. e. the German central parliament) and voting rights solely for Germans — implying that a Nazi government would retain popular suffrage. The Austrian monarchist Erik von Kuehnelt Leddihn proposed that the 25 point Program was pro labour: "[T]he program championed the right to employment, and called for the institution of profit sharing, confiscation of war profits, prosecution of usurers and profiteers, nationalization of trusts, communalization of department stores, extension of the old age pension system, creation of a national education program of all classes, prohibition of child labour, and an end to the dominance of investment capital". Whereas historian William Brustein proposes that said program points and party founder Drexler's statements indicate that the Nazi Party (NSDAP) originated as a working class political party. In the course of pursuing public office, the agrarian failures of the 1920s prompted Hitler to explain further the "true" meaning of Point 17 (land reform, legal land expropriation for public utility, abolishment of the land value tax and proscription of land speculation), in the hope of winning the farmers' votes in the May 1928 elections. Hitler disguised the implicit contradictions of Point 17 of the National Socialist Program by explaining that "gratuitous expropriation concerns only the creation of legal opportunities, to expropriate, if necessary, land which has been illegally acquired or is not administered from the viewpoint of the national welfare. This is directed primarily against the Jewish land speculation companies". Throughout the 1920s, other members of the NSDAP, seeking ideologic consistency, sought either to change or to replace the National Socialist Program. In 1923, the economist Gottfried Feder proposed a 39 point program retaining some original policies and introducing new policies. Hitler suppressed every instance of programmatic change by refusing to broach the matters after 1925, because the National Socialist Program was “inviolable”, hence immutable. Historian Karl Dietrich Bracher writes that to Hitler, the program was "little more than an effective, persuasive propaganda weapon for mobilizing and manipulating the masses. Once it had brought him to power, it became pure decoration: 'unalterable,' yet unrealized in its demands for nationalization and expropriation, land reform and 'breaking the shackles of finance capital.' Yet it nonetheless fulfilled its role as backdrop and pseudo theory, against which the future dictator could unfold his rhetorical and dramatic talents."