Кіріспе

Клатскин ісігі (немесе гилярлы холангиокарцинома) – оң және сол бауыр өт жолдарының қосылысында пайда болатын холангиокарцинома (өт жолдары ағашының қатерлі ісігі). Бұл ауру 1965 жылы 15 жағдайды сипаттап, осы холангиокарцинома түрінің ерекшеліктерін анықтаған Джеральд Клатскиннің есімімен аталады.

Себеп

Холангиокарциноманың себебі анықталмаған. Дегенмен, өт жолдары эпителийінің жедел немесе созылмалы зақымдануына әкелетін бірқатар патологиялық жағдайлар қатерлі өзгеріске ұшырау мүмкіндігін арттыруы мүмкін. Біріншілік склерозданушы холангит – өт жолдары ағаштарының идиопатиялық қабыну жағдайы, ол пациенттердің 40% дейін холангиокарцинома дамуымен байланысты. Холедохальдық кисталар немесе Кароли ауруы сияқты туа біткен өт жолдарының кисталық аурулары да жағдайлардың 25% дейін қатерлі өзгеріске ұшырауымен байланысты. Бұл жағдайлар панкреатобилиарлық аномальді біріктірумен байланысты болып көрінеді және, мүмкін, панкреатикалық секрециялардың өт жолдарына қайта ағуымен байланысты. Клонорхис синенсис және Описторхис вивериниге байланысты Оңтүстік-Шығыс Азияда кең таралған созылмалы өт жолдарының паразиттік инфекциясы да қауіп факторы ретінде анықталды. Өт тастары және холецистэктомия холангиокарциноманың көбеюімен байланысты емес деп есептелсе де, гепатолитиаз және холедохолитиаз қатерлі өзгеріске ұшырау мүмкіндігін арттыруы мүмкін. Бұдан өзге, асбест пен нитрозаминдерге өнеркәсіптік әсер ету, сондай-ақ радиологиялық контраст зат – Торотраст (торий диоксиді) қолдану холангиокарцинома дамуының қауіп факторлары болып саналады.

Диагностика

Ішек ішілік холангиокарцинома және Клацкин ісігі бар науқастардың қан ағынында көмірсутек антигені 19-9 (CA 19–9), карциноэмбриондық антиген (CEA) және CA 125 ісік маркерлерінің деңгейі қалыптан тыс жоғары болады. Әсіресе, қан сарысуындағы CA 19–9 көрсеткіші өте жоғары болуы мүмкін. Ультрадыбыс (және Допплер режимдерін қолдану) көптеген зақымдануларды және бауыр гилумының қатысуын анықтауға мүмкіндік береді, бірақ ошақты зақымдануларды анықтауда КТ немесе МРТ-ға қарағанда азырақ сезімтал. Ультрадыбыс әрқашан өт жолдарының кеңеюін анықтайды, бірақ ісіктің өзін сирек анықтайды. Магниттік-резонанстық холангиопанкреатография (МРХПГ) – бұл басқа процедураларға жақсы, инвазивті емес балама. Бұл техника бауыр паренхимасын көрсетеді және түйінді карциномаларды және инфильтрациялық зақымдануларды анықтауда жоғары дәлдікке ие.

Емдеу

Орын тегіне байланысты, бұл ісіктер дамуының соңғы сатыларында белгілі болады, сондықтан көрінген кезде оларды хирургиялық жолмен алып тастау мүмкін болмайды. Әсіресе ерте сатыдағы ауруда ісікті толық алып тастау ұзақ өмір сүруге үміт береді. Дегенмен, резекцияға жарамды пациенттердің саны аз, және оның үстіне, көптеген науқастарда ісік көрінеу алып тасталғаннан кейін де қайталануы мүмкін. Хирургияның түрі мен резекцияның мөлшері ісіктің орналасуына және таралу деңгейіне байланысты. Кейде ішек бітелуі, сарқырама ерте пайда болып, науқасты көмекке жүгінуге мәжбүр етеді. Көбінесе бауырды резекциялау мүмкін емес, себебі көптеген науқастардың жасы ұлғайған, бірнеше қосымша аурулары бар және олардың денсаулығына қауіп төнеді. Соңғы кезде қайтыс болған донорлардан бауыр трансплантациясы және қосымша емге қызығушылық жаңадан артып келеді. Прогноз күрделі болып қана қоймай, нашар да.

Эпидемиология

АҚШ-та жыл сайын бауыр және өт жолдары карциномының шамамен 15 000 жаңа жағдайы тіркеледі, олардың шамамен 10% Клацкин ісіктері құрайды. Холангиокарцинома барлық қатерлі ісік диагноздарының шамамен 2% -ын құрайды, ал жалпы көрініс жиілігі 1,2/100 000 адамға шаққанда болады. Жалпы жағдайдың үштен екісі 65 жастан асқан науқастарда кездеседі, ал 80 жастан асқан науқастарда шамамен он есе артады. Аурудың таралу көрсеткіші ер және әйел адамдарда шамамен бірдей.