Кіріспе
Азық-түлік өндірісі және ауыл шаруашылығындағы жерді пайдалануға қатысты экономикалық теория – аграрлық экономика, бұл азық-түлік және талшық өнімдерін өндіру мен таратуды оңтайландыру үшін экономикалық теорияны қолданумен айналысатын экономиканың қолданбалы саласы. Ауыл шаруашылығы экономикасы бастапқыда экономиканың жерді пайдаланумен ғана айналысатын бір тармағы ретінде қалыптасты. Оның негізгі мақсаты – топырақ экожүйесін сақтай отырып, егін түлімін максималды деңгейге көтеру болды. 20 ғасыр бойында бұл ғылым кеңейіп, қазіргі таңдағы ауқымы одан да әлдеқайда кеңейді. Бүгінде аграрлық экономика дәстүрлі экономикамен көп жақтан байланысты әртүрлі қолданбалы салаларды қамтиды. Ауыл шаруашылығы экономистері экономика, эконометрия, даму экономикасы және қоршаған орта экономикасы салаларындағы зерттеулерге маңызды үлес қосты. Аграрлық экономика азық-түлік саясатына, ауыл шаруашылығы саясатына және экологиялық саясатка әсер етеді.
Agricultural economics is an applied field of economics concerned with the application of economic theory in optimizing the production and distribution of food and fiber products. Agricultural economics began as a branch of economics that specifically dealt with land usage. It focused on maximizing the crop yield while maintaining a good soil ecosystem. Throughout the 20th century the discipline expanded and the current scope of the discipline is much broader. Agricultural economics today includes a variety of applied areas, having considerable overlap with conventional economics. Agricultural economists have made substantial contributions to research in economics, econometrics, development economics, and environmental economics. Agricultural economics influences food policy, agricultural policy, and environmental policy.
Ауыл шаруашылығының қоршаған ортасы және табиғи ресурстар
Экологиялық экономика саласында ауыл шаруашылығы экономистері үш негізгі бағытта үлес қосты: ауыл шаруашылығы өндірісінен туындаған судың ластануы сияқты экологиялық сыртқы факторларды реттеуге арналған ынталандыруларды әзірлеу, табиғи ресурстар мен экологиялық мүмкіндіктердің нарықтан тыс құнын бағалау (мысалы, әдемі ауылдық пейзаж), сондай-ақ экономикалық қызмет пен экологиялық салдарлар арасындағы күрделі байланыс. Табиғи ресурстарға қатысты, ауыл шаруашылығы экономистері жерді тиімді басқару, топырақ эрозиясын болдырмау, зиянкестерді басқару, биоәртүрлілікті қорғау және мал ауруларының алдын алу үшін сандық құралдарды жасап шығарды.
Тамақ және тұтыну экономикасы
Бір кезде ауыл шаруашылығы экономикасы негізінен шаруашылықтар деңгейіндегі мәселелерге назар аударған болса, соңғы жылдары ауыл шаруашылығы экономистері азық-түлік тұтыну экономикасымен байланысты түрлі тақырыптарды зерттеді. Экономистердің бағалар мен табыстарға бұрыннан берген назарына қоса, осы саладағы зерттеушілер ақпарат пен сапалық сипаттамалардың тұтынушылар мінез-құлқына қалай әсер ететінін зерттеді. Ауыл шаруашылығы экономистері отбасылардың азық-түлік сатып алуы мен оны үйде дайындауы арасындағы таңдауларын, азық-түлік бағаларының қалыптасуын, кедейлік шегінің анықтамасын, тұтынушылардың баға мен табыс өзгерісіне беріп жататын тұрақты жауаптарын, сондай-ақ тұтынушылардың қалауларын түсінуге арналған зерттеулер мен тәжірибелік құралдарды зерттеуге үлес қосты.
Өндірістің экономикасы және шаруашылықты басқару
Ауыл шаруашылығы экономикасы саласындағы зерттеулер ауыл шаруашылығы өнімдерінің азаюын, сондай-ақ фермерлердің шығындарын және олардың ұсынысқа жауап беруін қарастырады. Көптеген зерттеулер экономикалық теорияны шаруашылық деңгейіндегі шешімдерге қолданып келді. Қауіптерді зерттеу және белгісіздік жағдайында шешім қабылдау туралы жұмыстардың нақты қолданысы бар, мысалы, егін сақтандыру саясаты және дамытылып келе жатқан елдердегі фермерлердің технологияны қабылдау туралы шешімдерін түсіну. Бұл тақырыптар су тапшылығы және жаһандық климаттың өзгеруі сияқты жаңа ресурстық және экологиялық проблемаларға байланысты, өсіп келе жатқан әлем халқына жеткілікті азық-түлік өндіру мүмкіндіктерін түсіну үшін маңызды.
Даму экономикасы
Даму экономикасы көбінесе төмен кірісті елдердегі тұрмыс жағдайын жақсартумен және төмен кірісті аймақтардағы экономикалық көрсеткіштерді арттырумен айналысады. Ауыл шаруашылығы жұмыспен қамту және ЖІӨ-дегі үлесі тұрғысынан көптеген дамушы елдердің маңызды бөлігін құрайтындықтан, ауыл шаруашылығы экономистері даму экономикасы саласындағы эмпирикалық зерттеулерде жетекші роль атқарды, ауыл шаруашылығының экономикалық дамудағы, экономикалық өсімдегі және құрылымдық өзгерістердегі рөлін түсінуге үлкен үлес қосты. Көптеген ауыл шаруашылығы экономистерін дамушы елдердің азық-түлік жүйелері, ауыл шаруашылығы мен тамақтану арасындағы байланыс, сондай-ақ ауыл шаруашылығының табиғи орта және басқа да салалармен өзара әрекеттесу тәсілдері қызықтырады.
Кәсіби бірлестіктер
Халықаралық ауыл шаруашылығы экономистерінің қауымдастығы (IAAE) – әлемдік кәсіби қауымдастық, ол өзінің маңызды конференциясын үш жылда бір рет өткізеді. Қауымдастық «Ауыл шаруашылығы экономикасы» журналын жариялайды. Сонымен қатар, Еуропалық ауыл шаруашылығы экономистерінің қауымдастығы (EAAE), Африка ауыл шаруашылығы экономистерінің қауымдастығы (AAAE) және Австралия ауыл шаруашылығы және ресурстар экономикасы қоғамы да бар. Халықаралық деңгейде ауыл шаруашылығы экономикасы саласындағы маңызды жұмыстарды Халықаралық тамақ саясатын зерттеу институты жүзеге асырады. АҚШ-тағы басты кәсіби қауымдастық – Ауыл шаруашылығы және қолданбалы экономика қауымдастығы (AAEA), ол өз жылдық конференциясын өткізеді, сондай-ақ Достасқан әлеуметтік ғылымдар қауымдастығының (ASSA) жылдық мәжілістерін де ұйымдастыруға көмектеседі. AAEA «American Journal of Agricultural Economics» және «Applied Economic Perspectives and Policy» журналдарын жариялайды.
Ауыл шаруашылығы экономикасы саласындағы мансап
Ауыл шаруашылығы және қолданбалы экономика кафедраларының түлектері экономиканың көптеген салаларында жұмыс табады: ауыл шаруашылығын басқару, агробизнес, ауыл шаруашылығы тауарларын сату, білім беру, қаржы секторы, мемлекеттік органдар, табиғи ресурстарды және қоршаған ортаны басқару, жылжымайтын мүлік және қоғаммен байланыс. Ауыл шаруашылығы экономикасында мансап үшін кем дегенде бакалавр дәрежесі қажет, ал осы саладағы ғылыми мансап үшін жоғары білім алу талап етіледі; Аграрлық экономика магистрі мамандығын қараңыз. 2011 жылы Джорджтаунның Білім және жұмыс күші орталығы жүргізген зерттеуде ауыл шаруашылығы экономикасы 171 мамандық ішінде жұмысқа орналасу деңгейі бойынша 8-орынды бөлісті.
see Masters in Agricultural Economics. A 2011 study by the Georgetown Center on Education and the Workforce rated agricultural economics tied for 8th out of 171 fields in terms of employability.