Кіріспе
Бақыланатын клиникалық жағдайда жүректің сыртқы күштерге (стресске) жауап беру қабілетін өлшейтін жүрек стресс-тесті – жүрек-қан тамыр жүйесінің бақыланатын клиникалық ортада сыртқы күштерге (стресске) реакциясын бағалайтын кардиологиялық тексеру. Бұл стресс-реакция физикалық жаттығулар (әдетте жүгіргіш жол) немесе жүрек соғу жиілігін тамыр ішіне фармакологиялық түрде стимуляциялау арқылы туындауы мүмкін. Жүрек күшпен жұмыс істей бастағанда (стресске ұшырағанда) оның жұмысы электрокардиограмма (ЭКГ) аппараты арқылы қадағаланады. Бұл жүректің электрлік ырғағын және жалпы электрофизиологиясын өлшеуге мүмкіндік береді. Дененің пульсі, қан қысымы және кеудедегі ауыру немесе шаршау сияқты белгілер медициналық персоналмен бір уақытта бақыланады. Медициналық персонал процедура барысында пациенттен ауырсыну мен ыңғайсыздық сезімі туралы сұрақтар қояды. Қан қысымындағы өзгерістер, жүрек соғуының жылдамдығы, ЭКГ көрсеткіштеріндегі бұзылыстар немесе физикалық белгілердің нашарлауы коронарлық артерия ауруының белгісі болуы мүмкін. Стресс-тест коронарлық артерия ауруының барлық жағдайларын дәл диагностикалай алмайды және кейде бұл ауру жоқ адамдарда да анықталады. Тест сонымен қатар аритмия сияқты жүрек аномалияларын және жүректегі электр тогының өткізілуіне әсер ететін, мысалы, фасцикулярлық блоктардың түрлі нұсқаларын анықтауға көмектеседі. "Нормальды" стресс-тест болашақта тұрақсыз коронарлық плаканың жарылып, артерияны бітеп, жүрек шабуына (инфарктіге) әкелмейтініне кепілдік бермейді. Барлық медициналық диагностикалық процедуралар сияқты, алынған деректер тек белгілі бір уақытқа қатысты. Стресс-тестілеудің коронарлық артерия ауруын анықтаудың сенімді әдісі ретінде қабылдануының басты себебі – стресс-тестілеу көбінесе қатты тарылған артерияларды ғана анықтайды (~70% немесе одан да көп).
A cardiac stress test is a cardiological examination that evaluates the cardiovascular system's response to external stress within a controlled clinical setting. This stress response can be induced through physical exercise (usually a treadmill) or intravenous pharmacological stimulation of heart rate. As the heart works progressively harder (stressed) it is monitored using an electrocardiogram (ECG) monitor. This measures the heart's electrical rhythms and broader electrophysiology. Pulse rate, blood pressure and symptoms such as chest discomfort or fatigue are simultaneously monitored by attending clinical staff. Clinical staff will question the patient throughout the procedure asking questions that relate to pain and perceived discomfort. Abnormalities in blood pressure, heart rate, ECG or worsening physical symptoms could be indicative of coronary artery disease. Stress testing does not accurately diagnose all cases of coronary artery disease, and can often indicate that it exists in people who do not have the condition. The test can also detect heart abnormalities such as arrythmias, and conditions affecting electrical conduction within the heart such as various types of fascicular blocks. A "normal" stress test does not offer any substantial reassurance that a future unstable coronary plaque will not rupture and block an artery, inducing a heart attack. As with all medical diagnostic procedures, data is only from a moment in time. A primary reason stress testing is not perceived as a robust method of CAD detection is that stress testing generally only detects arteries that are severely narrowed (~70% or more).
Стресс-тестілеу және эхокардиография
Ауырлық сынағы эхокардиографиямен бірге жүргізілуі мүмкін. Эхокардиография жаттығудан бұрын және кейін жүргізіледі, осылайша жүрек құрылымындағы өзгерістерді салыстыруға болады. Ауырлық сынағына дейін тынығудағы эхокардиограмма жасалады. Алынған ультрадыбыстық суреттер, әдетте трансторацикалық эхокардиограмма деп аталатын, толық беттік эхокардиограмма кезінде алынған суреттерге ұқсас. Пациентке физикалық жаттығу арқылы немесе химиялық заттардың (көбінесе добутамин) әсерімен стресс түгізіледі. Мақсатты жүрек соғу жиілігіне жеткеннен кейін, «стресс» эхокардиограммасы түсіріледі. Екі эхокардиограмма суреті салыстырылып, жүрек қабырғаларының қозғалысындағы кез келген аномалия анықталады. Бұл кедергілі коронарлық артерия ауруын анықтау үшін қолданылады.
Жүрек- өкпе жаттығулары стресс-тестілеуі
Сонымен қатар, тыныс газдарын (мысалы, оттегімен қанығуын, максималды оттегі тұтынуын) өлшеу кезінде бұл тест көбінесе кардиопульмональды жаттығу тестісі деп аталады. Кардиопульмональды жаттығу тестісін тағайындаудың негізгі себептері: демқынның жетіспеуін бағалау, жүрек трансплантациясына дайындық, жүрек жеткіліксіздігімен ауыратын науқастардың жағдайын болжау және тәуекелді бағалау. Бұл тест спорт ғылымында да кеңінен қолданылады, спортшылардың максималды оттегі тұтынуын, V̇O2 max өлшеу үшін пайдалы. 2016 жылы Американдық Жүрек Қауымдастығы кардиореспираторлық жарамдылықты, V̇O2 max ретінде сандық өлшеммен анықталып, кардиопульмональды жаттығу тестісі кезінде өлшенетін, клиникалық маңызды көрсеткіш ретінде қарастыру және клиникалық практиканың ажырамас бөлігі ретінде жүйелі түрде бағалау қажеттігін көрсететін ресми ғылыми мәлімдеме жариялады. CPX тестісі жүгіргіш жол немесе велосипедтік эргометрде жүргізіледі. Жаңа бастағандарда V̇O2 max велосипедтік эргометрді пайдаланғанда, жүгіргіш жолға қарағанда 10%-ға дейін 20% төмен болуы мүмкін.
Инъекциялық ядролық маркерлерді қолдану арқылы стресс-тестілеу
Ядролық стресс-тест қан ағынына енгізілген радиоизотоптарды бейнелеу үшін гамма-камераны қолданады. Ең белгілі мысалы – миокардтың перфузиялық бейнелеуі. Әдетте, тест барысында радиофармацевтик (Tc 99 sestamibi, Myoview немесе таллий хлориді 201) инъекциялануы мүмкін. Радиофармацевтиктің дұрыс таралуын қамтамасыз ету үшін белгілі бір уақыт күтілген соң, қан ағынының суретін түсіру үшін гамма-камерамен сканерлер жасалады. Пациенттің коронарлық артерияларының жағдайын бағалау үшін жаттығудан бұрын және кейін жасалған сканерлер қарастырылады. Ядролық стресс-тест жүрек бұлшықетіндегі радиоизотоптың салыстырмалы мөлшерін көрсете отырып, қан ағыны төмендеген аймақтарды дәлірек анықтауға көмектеседі. Тест кезіндегі физикалық жүктеме және жүрекке ықтимал зақымдану, тыныш күйде ЭКГ аномалиялары бар немесе қозғалыс қабілеті шектеулі пациенттерде мәселе тудыруы мүмкін. Вазодилататорлар, мысалы дипиридамол немесе аденозин, немесе добутамин сияқты оң хронотроптық агенттер арқылы фармакологиялық стимуляция қолданылуы мүмкін. Тест жүргізуші персоналға жүрек радиологы, ядролық медицина дәрігері, ядролық медицина технологы, кардиология технологы, кардиолог және/немесе медбике кіруі мүмкін. Бұл процедура кезінде алынатын сәулеленудің әдеттегі дозасы 9,4-тен 40,7 миллизивертке дейін құрайды.
Осы процедураның ұсынылатын пайдалылығы
Американдық Жүрек Қауымдастығы темекі шегу, жүрек тамырларының тарылуының отбасылық анамнезі, гипертония, диабет және жоғары холестерин сияқты тәуекел факторларына сәйкес жүрек ишемиялық ауруының орташа тәуекелі бар пациенттер үшін ЭКГ жүгіру тестін бірінші таңдау ретінде ұсынады. 2013 жылы «Тестілеу және оқыту стандартында» AHA ЭКГ жүгіру тестісі кезінде жоғары жиілікті QRS талдауының жүрек ишемиялық ауруын анықтау үшін пайдалы тесттік көрсеткіштері бар екенін көрсетті. Перфузиялық стресс-тест (99mTc белгіленген сестамибимен) таңдалған пациенттерге, әсіресе бейкүндегі электрокардиограммасы бұрыс нәтиже көрсеткендерге қолайлы. Интракоронариялық ультрадыбыс немесе ангиограмма толыққанды ақпарат бере алады, бірақ инвазивті болып табылады және жүрек катетеризациялау процедураларымен байланысты асқынулар қаупін күйеді.
Диагностикалық мәні
Американдық кардиология колледжі мен Американдық жүрек қауымдастығы ұсынған стресс-тестілеудің жалпы тәсілі жүрек денсаулығын бағалаудың бірнеше әдістерін қамтиды. Бұл әдістер жүрекке қатысты жағдайларды диагностикалау және басқару үшін қажетті ақпаратты ұсынады. Екі негізгі стресс-тест – ЭКГ/электрофизиологиялық өлшемдерді пайдаланатын жүгіру тестісі және ядролық тестілеу, олардың әрқайсысының өзіндік сезімталдық және ерекшелік көрсеткіштері бар. Брюс протоколының модификацияланған нұсқасын қолдана отырып жүргізілетін жүгіру тестісінің сезімталдығы шамамен 73-90%, ал ерекшелігі шамамен 50-74% құрайды. Сезімталдық – бұл тестінің дұрыс анықтаған жағдайға шалдыққан адамдардың пайызын, ал ерекшелік – жағдайға шалдықпаған адамдардың дұрыс анықталған пайызын көрсетеді. Ядролық стресс-тестінің сезімталдығы 81% және ерекшелігі 85-95% аралығында болады. Пациенттің тестілеуден кейінгі ауруға шалу ықтималдығын анықтау үшін стресс-тестінің нәтижесін интерпретациялау кезінде пациенттің тестілеуге дейінгі ықтималдығын тесттің сезімталдығымен және ерекшелігімен біріктіру қажет. Бұл әдіс алғаш рет 1970 жылдары Даймонд пен Форрестер есімді ғалымдар тарапынан ұсынылған, ол пациенттің тестілеуден кейінгі ауруға шалу ықтималдығын бағалауға мүмкіндік береді. Стресс-тесттер жүрек проблемаларының маңыздылығы мен сипатын бағалауда шектеулі мүмкіндіктерге ие, сондықтан оларды жүрек ауруларын кешенді басқарудағы басқа диагностикалық тәсілдерге жол ашатын бастапқы бағалау ретінде қарастыру керек. АҚШ-тың Ауруларды бақылау және алдын алу орталығының (CDC) мәліметтеріне сәйкес, жүрекше артериялық ауруының ең көп кездесетін бастапқы көрінісі – миокард инфарктісі (жүрек шабуылы). Американдық жүрек қауымдастығының мәліметінше, адамдардың айтарлықтай бөлігі, шамамен 65% ерлер және 47% әйелдер жүрек ауруының алғашқы белгісі ретінде жүрек шабуылына немесе кенеттен жүрек тоқтауына ұшырайды. Осы оқиғаларға дейін жүргізілген стресс-тесттер көптеген жағдайларда инфарктті болжау үшін жеткілікті мәнге ие болмауы мүмкін.
Тарих
1960 жылдан бері қолданылып келе жатқан жүрек стресс-тестілеуінің тарихы күдіктелген коронарлық артерия ауруы бар пациенттерді диагностикалық және прогностикалық тұрғыдан бағалауға қатысты. Ол индукцияланған миокардтық ишемияны нашар нәтижелердің белгісі ретінде бағалауға дамыды. Уақыт өте келе өлім-жітім тәуекеліне әсер ететін факторлар өзгерді, себебі стенокардия белгілері азайды, диабет және семіздік сияқты жағдайлардың таралуы артты, сондай-ақ стресс-тест кезінде жүктемеге шыдамайтын пациенттер үшін фармакологиялық тестілеудің қолданылуы көбейді.