Кіріспе

Американдық саясаткер (1862–1929)
американдық педагог және пастор Оскар Уайлдер Андервуд (6 мамыр 1862 – 25 қаңтар 1929) – Алабама штатынан шыққан американдық заңгер және саясаткер, сондай-ақ 1912 және 1924 жылдары АҚШ президенттігіне үміткер болған. Ол АҚШ Сенатының алғашқы ресми тағайындалған жетекшісі және Сенатта да, АҚШ Өкілдер палатасында да Демократиялық партияның жетекшісі қызметін атқарған жалғыз адам. Кентукки штатының Луисвилл қаласында дүниеге келген Андервуд Вирджиния университетін бітіргеннен кейін Миннесота штатында заңгерлік қызметін бастады. 1884 жылы ол заңгерлік тәжірибесін Бирмингемге (Алабама штаты) көшірді және 1894 жылы Өкілдер палатасына сайланды. Андервуд 1911 жылдан 1915 жылға дейін Палатаның көпшілік көшбасшысы болды және президент Вудро Вильсонның прогрессивтік бағдарламасын және тарифтерді төмендетуді ынталы түрде қолдады. Ол 1913 жылғы «Жарғы заңына» да қолдау көрсетті, ол «Андервуд тарифтері» деп те белгілі, ол тариф ставкалары мен федералды табыс салығын төмендетті. 1914 жылы Сенатқа сайланды және 1920 жылдан 1923 жылға дейін Сенаттағы азшылық көшбасшысы болды. Ол федералдық тыйым салуға қарсы болды, мемлекеттік және жергілікті органдар алкогольді реттеуі керек деп мәлімдеді. Андервуд 1912 жылғы Демократиялық ұлттық конвентте президенттікке үміткер болды, бірақ конвент қырық алты дауыс бергеннен кейін Вудро Вильсонды таңдады. Ол вице-президенттікке ұсынылғаннан бас тартты, оның орнына Томас Р. Маршалл тағайындалды. Андервуд 1924 жылы қайтадан президенттікке үміткер болды және 1924 жылғы Демократиялық ұлттық конвентке Ку-Клукс-Кланның белгілі консервативті қарсыласы ретінде келді. Сол кездегі Оңтүстіктегі Кланға қарсы белгілі саясаткерлердің бірі Андервуд және оның жақтастары Демократиялық партияның Кланды айыптау туралы резолюциясын қабылдауға жақын болды. Конвенттегі 101-ші президенттік дауыс беру кезінде ол қолдауға ие болды, бірақ демократтар Джон В. Дэвисті келісімді кандидат ретінде ұсынды. Андервуд 1926 жылы қайта сайланудан бас тартты және Вирджиния штатының Фэрфакс округіндегі Вудлоун плантациясына зейнетке шықты, онда 1929 жылы қайтыс болды.

Ерте және отбасылық өмірі

Андервуд 1862 жылғы 6 мамырда Кентукки штатының Луисвилл қаласында заңгер және плантатор Юджин Андервуд пен оның екінші әйелі Фредерика Вирджиния Уайлдердің үш ұлының үлкені ретінде дүниеге келді. Юджин Андервудтың бірінші әйелінен 1857 жылы қайтыс болғанға дейін үш ұлы болған. Оның әкесінің әкесі, Джозеф Р. Андервуд, Кентукки штатынан АҚШ өкілі және сенаторы болып қызмет еткен, сондай-ақ Кентукки Жоғарғы сотында жұмыс істеген. Оның анасының әкесі, мақта саудагері Ябез Смит, бір кезде Вирджиния штатының Петерсбург қаласының мэрі болған. 1865 жылы Андервудтар отбасы Миннесота штатының Сент-Пол қаласына көшіп, климаттың Оскардың созылмалы бронхитіне, сондай-ақ анасының денсаулығына жағымды әсер етеді деп үміттенді. Он жылдан кейін отбасы Луисвиллге қайта оралды, онда Оскар 1879 жылы эксклюзивті жеке мектеп – Rugby University School-ды бітірді. Содан кейін ол Шарлоттсвиллдегі Вирджиния университетіне түсті, онда Джефферсон қоғамының президенті болды және пікірсайыстарда өте жақсы нәтижелер көрсетті. 1920 жылға дейін (мүмкін құрметті түрде) Нью-Йорктегі Колумбия колледжінен заң докторы дәрежесін алды. 1913 және 1914 жылдары Вирджиния университетінің түлектер қауымдастығының президенті болды. Оскар Андервуд екі рет үйленді, алғаш рет 1885 жылғы 8 қазанда Шарлоттсвиллде доктор Томас Юджин Массидің қызы Евгения Массиге үйленді. Олардың 1900 жылы қайтыс болған Евгенияның өлімінен бұрын екі ұлы болды: Джон Льюис Андервуд (1888–1973) және Оскар Уайлдер Андервуд кіші (1890–1962). Андервуд 1904 жылғы 10 қыркүйекте Берта Вудвордқа (1870–1948) қайта үйленді, ол Вудворд темір компаниясының ветераны, Джозеф Херши Вудворд (1843–1917) пен оның әйелі Марта Барттың (екеуі де болашақта Батыс Вирджиния штатының Огайо округінде болған) қызы болды және одан аман қалды.

Мансап

Мектепті бітіргеннен кейін Андервуд заңгерлік мансабын бастау үшін Миннесотаға қайтып келді. Бірақ, оның үлкен жартылай бауыры Уильям көп ұзамай оны Алабама штатының Бирмингем қаласында жақсырақ мүмкіндіктер күтіп тұрғанына көндірді. Ол 1884 жылдың қыркүйегінде сол жерге көшіп, он жыл бойы, оның ішінде Джеймс Дж. Гарреттпен бірге жұмыс істей отырып, табысты заң практикасын құрды.

Саяси мансап

Алабама 1890 жылғы халық санауынан кейін қосымша орын алды, ал Андервуд 1892 жылы жаңа 9-шы округтің Демократиялық комитетінің төрағасы болды. Екі жыл өткен соң, сайлаушылар оны Демократтар партиясынан АҚШ Өкілдер палатасына сайлады. Бірақ Трумэн Х. Олдрич сол сайлау нәтижесіне шағымданып, Андервудты 1896 жылдың 9 маусымында мерзімі ортасында отставкаға кетуге мәжбүр етті. Дегенмен Андервуд табандылық танытып, тарифтік реформаны жақтады. Ол жыл соңында өткен сайлауда қайта жеңіске жетті, сосын бірнеше рет қайта сайланып, тоғыз мерзімге (1897 жылдан 1915 жылға дейін) қызмет етті. Андервуд 1900 жылдан 1901 жылға дейін Демократиялық фракцияның бірінші жетекшісі болды. Содан кейін 1911 жылдан 1915 жылға дейін Палатаның көпшілік көшбасшысы болды. 1912 жылы ол Демократиялық партиядан президенттікке үміткер болды және оңтүстік делегаттары арасында ұлттық конвенцияда белгілі бір күшке ие болды, бірақ Чамп Кларк пен Вудро Вильсонмен бәсекелесе алмады. Сол жылы Балтимордағы конвенцияда Вильсонның жақтастары Андервудқа вице-президенттікке ұсыныс жасады, бірақ ол одан бас тартты. Сайлаудан кейін Андервуд Вильсонның бірінші мерзіміндегі прогрессивтік реформаларын қолдады, заңдарды басқару және партиялық тәртіпті сақтау үшін Өкілдер палатасының Жолдар және құралдар комитетінің төрағасы лауазымын пайдаланды. Қарсылығында Вильсон оған жұмысқа орналастыру мәселелерінде үлкен бақылау құқығын берді және Андервудтың ұсынысы бойынша Альберт С. Бурлсонды пошта министрі етіп тағайындады. 1913 жылғы Кірістер туралы заң Андервуд тарифтік заңы немесе Андервуд-Симмонс заңы деп те аталады, себебі Андервуд Жолдар және құралдар комитетінің төрағасы ретінде заң жобасын жасау мен басқарудағы рөлі үшін танылды. Ол Панама каналынан американдық порттар арасында жүретін американдық кемелерді босату туралы президенттің шешіміне қарсы дауыс бергенде, Палатаның аз ғана мүшелерімен бірге президентке қарсы шықты, британдық тарап бұл саясаттың Хэй-Паунсефот шартының бұзылуы екенін айтты. Андервуд 1914 және 1920 жылдары АҚШ Сенатына екі рет сайланды және 1915 жылдың 4 наурызынан 1927 жылдың 3 наурызына дейін қызмет етті. 1920 жылдан 1923 жылға дейін Сенаттағы азшылық көшбасшысы болды. Андервуд 1921-1922 жылдары Вашингтонда өткен Әскери-теңіз конференциясына қатысқан төрт американдық делегаттың бірі болды. Ол американдық, британдық, жапондық, француздық және итальяндық теңіз қарулануын шектеу туралы бес держава шартын келісуге көмектесті. Ол федералдық тыйым салуға қарсы болды, оны "штаттардың полициялық мәселелерге қатысты билігін тартып алу әрекеті" деп сипаттады және алкогольді реттеуді жергілікті деңгейде бақылауды жақтады, себебі "ішкілікке тыйым салынған штаттармен салыстырғанда, ішкілікке лицензия беріліп сатылатын немесе жергілікті қоғамдық пікірмен бақыланатын штаттардағы адамдар мен әйелдердің өмірінде күтілетін жақсарулар көбінесе байқалмайды". Андервуд 1924 жылғы Демократиялық ұлттық конвенцияда Ку-клукс-кланға қарсы күштерді басқарды. Ол Кланның ұзақ жылдар бойы қарсыласы болды. 1924 жылы Клан Бирмингемде Демократиялық ұлттық конвенция кезінде парад ұйымдастырғанда, Андервуд оны "мені, Алабама делегациясын және Демократиялық партияны қорқытуға жасалған әрекет" деп атады. Бұл сәтті болмайды. Мен осы ұйымды ұлттық қауіп деп санаймын. Екеуінің бірі ғана тірі қалуға лайық. Мен өз елімді таңдаймын". 1924 жылы Андервуд Оңтүстікте Кланға қарсы тұрған санаулы лауазымды тұлғалардың бірі болды. Ол Кланның өзіне қарсылығының себебін Грузиядағы президенттік праймеризде бұрынғы қазынашы Уильям Гиббс МакАдуға жеңілуімен байланыстырды. 1927 жылы Андервуд халықаралық бейбітшілік комиссиясына тағайындалды. 1928 жылы Андервуд Нью-Йорк штатының губернаторы Ал Смиттен президенттікке қолдау көрсетті.

Кейінгі өмірі

Зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол екінші әйелімен бірге Вирджиния штатының Александрия қаласының жанындағы Джордж Вашингтонмен байланысты тарихи Вудлоун плантациясында тұрды. Сол жерде Андервуд өзінің жалғыз жарияланған кітабын – 20 ғасырда американдық үкіметтің өзгеруін талдаған, 1928 жылы жарық көрген «Партиялық саясаттың құмдары» деген еңбегін жазды. Ол моральды реттеуге бағытталған федералдық заңдарды, комиссиялар арқылы басқаруды және шетелдік істерге АҚШ-тың тым көп араласуын айыптап сынады.

Өлім және мұра

1928–1929 жылдардың қысында Андервуд екі ретге салдануға шалдығып, денсаулығы нашарлады. Ол 1929 жылдың 25 қаңтарында Вудлон плантациясында қайтыс болды. Оның кейбір құжаттары тегін түрде онлайн режимінде қолжетімді. Отбасының бір бөлігі қағаздары оның бітірген оқу орны – Вирджиния университетінде сақтаулы. Болашақ президент Джон Ф. Кеннеди Андервудты өзінің «Батылдық бейнелері» ішіндегі бірі деп атады, өйткені ол Кландай қарсы тұрды. Андервудтың Вашингтондағы бұрынғы үйі, Оскар У. Андервуд үйі, 1976 жылы Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды. Вудлон плантациясы 1970 жылы Тарихи орындардың ұлттық тізіміне енгізілді және 1998 жылы ұлттық ескерткіш мәртебесін алды. 1990 жылы Андервуд Алабама штатының ерлер даңқы залына енгізілді. Netflix желілік сериалы «Карточкалар үйі»нің басты кейіпкері Франк Андервуд, Андервудпен бір тегін бөліседі. Осы атты таңдау себебі, Франк Андервуд қазіргі Демократиялық партиясының Палата басшысы, ал Оскар Андервуд осы лауазықты бірінші болып атқарған.