Кіріспе
Төрт немесе бес саптық қытай мандолинасы Лиуцин (қытайша: 柳琴, пиньинь: liǔqín) – мұражай пішінді денелі үш, төрт немесе бес саптық қытай мандолинасы. Оның дауысының диапазоны пипадан әлдеқайда жоғары, және оркестрлік музыкада да, жеке орындауда да қытай музыкасында ерекше орны бар. Бұл соңғы жылдары қолданылуының жаңаруының нәтижесі, лиуциннің қытай халық операсындағы ырғақ аспабынан оның бірегей дыбыстық және акустикалық қасиеттері үшін жоғары бағаланатын аспапқа дейін мәртебесінің біртіндеп көтерілуіне әкелді. Аспапты ұстау пішіні пипадан төмен, қытай руан және юэцин аспаптары сияқты диагональды түрде болады. Руан сияқты, бірақ пипадан өзгеше, оның ішектері көпірмен көтеріледі және дыбыс тақтасында екі айқын саңылау бар. Соңында, аспап руан мен юэцин сияқты техникамен медиатормен тартылады, ал пипа саусақтармен тартылады. Сондықтан, лиуцин көбінесе руан мен юэцинде тәжірибесі бар музыканттар тартады және ойнайды. Тарихи тұрғыдан алғанда, лиуцин көбінесе сары ағаштан (柳 liǔ сөзбе-сөз "сары ағаш" дегенді білдіреді) жасалған, ал кәсіби музыканттар жоғары сапалы қызыл сандал немесе палисандр ағашынан жасалған нұсқаларды пайдаланған. Заманауи үлгілерде алдыңғы бөлігі тонг ағашынан (桐木) жасалған, ал артқы бөлігі тарихи үлгілерге ұқсас қызыл сандал ағашынан жасалған.
The liuqin (Chinese: , pinyin: liǔqín) is a three, four or five stringed Chinese mandolin with a pear shaped body. The range of its voice is much higher than the pipa, and it has its own special place in Chinese music, whether in orchestral music or in solo pieces. This has been the result of a modernization in its usage in recent years, leading to a gradual elevation in status of the liuqin from an accompaniment instrument in folk Chinese opera, to an instrument well appreciated for its unique tonal and acoustic qualities. The position of the instrument is lower than the pipa, being held diagonally like the Chinese ruan and yueqin. Like the ruan and unlike the pipa its strings are elevated by a bridge and the soundboard has two prominent soundholes. Finally, the instrument is played with a pick with similar technique to both ruan and yueqin, whereas the pipa is played with the fingers. Therefore, the liuqin is most commonly played and doubled by those with ruan and yueqin experience. Historically, the liuqin was commonly made of willow wood (柳 liǔ literally meaning "willow"), while the professionals used versions constructed with a higher quality red sandalwood or rosewood. In contemporary versions, however, the front board is made of tong wood (桐木) and for the reverse side red sandalwood is used, as comparable to historical types.
Тарих
Лиучинге әр түрлі атаулар берілген, алғашқысы – лиуэйкин (柳葉琴), яғни қамыс жапырағы пішіндес аспап. Бұл – лиучиннің бастапқы атауы, және ол лиуэйкин атауының қысқартылған түрі болып табылады. Лиучинге қатысты тағы бір атау – ту пипа (土琵琶), сөзбе-сөз аударғанда «тазаланбаған пипа», себебі лиучиннің бұрын айтылған кіші мөлшері және пипаға ұқсастығы осыған себеп болды. Тарихы бойы лиучин екі (бір жарым октава диапазоны бар) және төрт тартылған түрлерде кездескен. Дегенмен, қазіргі төрт тартылған нұсқаның алғашқы прототипі Цинь әулеті кезінде пайда болып, танымал болды. Бұл нұсқа екі тартылған, және бұрын айтылғандай, дәстүрлі операларда ғана сүйемелдеу үшін қолданылды. Екі тартылған лиучин Цинь әулетінен бастап 20-шы ғасырдың соңына дейін көптеген династиялық Қытай кезеңдерінде қолданыста болды. 1970-ші жылдардағы дәстүрлі қытай музыкасының жаңаруымен, төрт тартылған лиучин музыкалық диапазонын кеңейту мақсатында жаңадан жасалды, ал аспаптың корпусы оны ойнаушыға ыңғайлы болуы үшін үлкейтілді.