Кіріспе

Статистикалық силогизм (немесе пропорционалдық силогизм немесе тікелей қорытынды) — дедуктивті емес силогизм. Ол индуктивті ойлау арқылы, көбінесе дұрыс болатын жалпыламадан нақты жағдайға қатысты дәлел келтіреді.

Кіріспе

Статистикалық силогизмдер "көптеген", "жиі", "ешқашан дерлік", "сирек" сияқты анықтама сөздерін қолдануы мүмкін, немесе олардың бірі немесе екі сыныптамасы статистикалық жалпылау болып табылуы мүмкін. Мысалы:

Адамдардың көбі 26 дюймнен биік
Гарет – адам
Демек, Гарет 26 дюймнен биік

Бірінші сыныптама (басты сыныптама) – жалпылау, ал аргумент осы жалпылаудан қорытынды жасауға бағытталған. Дедуктивті силогизмге қарағанда, сыныптамалар қорытындыны қатаң түрде білдірмейді, керісінше логикалық тұрғыдан қолдайды немесе растайды: сыныптамалар дұрыс болса да, қорытынды бұрыс болуы мүмкін, бірақ бұл ықтимал емес. Жалпы пішіні:

F-тің X үлесі G болып табылады
I – F
I – G

Жоғарыдағы абстрактілі пішінде F – "анықтама класы", G – "атрибут класы", ал I – жеке объект. Алдыңғы мысалда "26 дюймнен биік заттар" – атрибут класы, ал "адамдар" – анықтама класы. Көптеген басқа силогизм түрлерінен айырмашылығы, статистикалық силогизм индуктивті, сондықтан осы аргументті бағалау кезінде оның күштілігі немесе әлсіздігін, сондай-ақ индукцияның басқа ережелерін (дедукцияға қарамастан) ескеру маңызды. Жоғарыдағы мысалда, егер адамдардың 99% 26 дюймнен биік болса, онда қорытындының дұрыс болу ықтималдығы 99% құрайды. Статистикалық силогизмдерде екі "дикто-оңайлатушы" қателік кездесуі мүмкін. Олар – "көшпелі қателік" және "кері көшпелі қателік". Бұрыс жалпылау қателіктері де жалпылауды қолданатын кез келген аргументтік сыныптамаға әсер етуі мүмкін. Статистикалық силогизмді нақты жағдайларда қолданудағы мәселе – анықтама класы мәселесі: егер белгілі бір I жағдайы көптеген анықтама кластарының F мүшесі болса, онда G атрибутының үлесі айтарлықтай өзгеше болуы мүмкін, сондықтан статистикалық силогизмді қолдану кезінде қай класты таңдау керектігін қалай анықтауға болады? Генри Э. Кибург, Jr. статистикалық силогизмнің маңыздылығын баса көрсетті, барлық ықтималдық мәлімдемелерін тікелей қорытындыға келтіруге болатынын айтты. Мысалы, ұшаққа қону кезінде, біздің сенімділігіміз (бірақ нақтылық емес) қауіпсіз қонуға біздің біліміміз негізделген, өйткені ұшулардың басым көпшілігі қауіпсіз қонады. Статистикада сенімділік интервалдарын кеңінен қолдану жиі статистикалық силогизмді қолдану арқылы негізделген, мысалы: "Егер бұл процедура бірнеше үлгіде қайталанса, есептелген сенімділік интервалы (әрбір үлгі үшін әртүрлі болады) уақыттың 90% -ында нақты популяциялық параметрін қамтиды". Көптеген үлгілерде болатын оқиғадан нақты үлгіде болуы тиіс сенімділікке шығару үшін статистикалық силогизм қажет. Дональд Уильямс статистикалық силогизм ықтималдықтан гөрі көбірек екенін айтады.

Тарих

Логика мен риторикаға қатысты ежелгі жазушылар "көбінесе болатын нәрселерден" дәлелдерді қолдады. Мысалы, Аристотель: "Адамдар белгілі бір жағдайда не болады немесе болмайды, не туындайды немесе туындамайды деп білетін нәрселер, көбінесе солай болады, мысалы, қызғанатын адамдар зұлым, ал сүйіктілер мейірімді болады", - деп жазады. Ежелгі яһуди құқығының Талмуды күмәнді жағдайларды шешу үшін "көпшілік пікірді қабылдау" қағидасын пайдаланды. 20-шы ғасырда клиникалық сынақтар дәрінің қанша ауруды емдейтінін анықтау үшін жүргізілді, соның нәтижесінде дәріді ауруға шалдыккан жеке науқасқа сенімді түрде қолдануға болады.