Кіріспе
Экономикалық және саяси термин. "Тамшылап төгілу экономикасы" – бай адамдар мен ірі корпорацияларды қамтитын экономикалық спектрдің жоғарғы жағына пропорционалды емес үстемдік ететін экономикалық саясатты білдіреді. Бұл саясаттың негізінде осы топтың жұмсаған қаражаты экономикалық өсім арқылы кембағалдарға "тамшылап төгіледі" деген идея жатыр. Бұл термин көбінесе ұсыныс жағындағы экономиканы сынға тартатындар үкіметтің салық салу және шығыс саясатын атау үшін қолданады, бұл саясат қасақана немесе қасақана емес, табыс теңсіздігін күшейтеді; сондай-ақ, неолиберализмге қатысты сынды білдіру үшін де қолданылады. Дегенмен, бұл термин біртұтас экономикалық теорияны көрсете алмайды. Осындай сын-ескертпелер кем дегенде 19 ғасырдан бері бар, бірақ "тамшылап төгілу экономикасы" термині АҚШ-та ұсыныс жағындағы экономика және Рональд Рейганның экономикалық саясатына қатысты кеңінен танымал болды. АҚШ-та сыншылар "тамшылап төгілу экономикасы" деп атаған негізгі мысалдарға Рейганның салықты қысқартулары, Буштың салықты қысқартулары және 2017 жылғы Салықты қысқарту және жұмыс орындары туралы заң кіреді. Ұлыбританиядағы маңызды мысалдардың бірі – Лиз Трастың 2022 жылғы мини-бюджетіндегі салықты қысқартулары. 2023 жылғы зерттеулер жоғары жақтағы салық жүктемесін азайту мен экономикалық өсу арасында нақты байланыс жоқ екенін көрсетті.
the political term
Trickle down economics refers to economic policies that disproportionately favor the upper tier of the economic spectrum, comprising wealthy individuals and large corporations. The policies are based on the idea that spending by this group will "trickle down" to those less fortunate in the form of stronger economic growth. The term has been used broadly by critics of supply side economics to refer to taxing and spending policies by governments that, intentionally or not, result in widening income inequality; it has also been used in critical references to neoliberalism. However, the term does not represent any cohesive economic theory. Similar criticisms have existed since at least the 19th century, though the term "trickle down economics" was popularized in the U. S. in reference to supply side economics and the economic policies of Ronald Reagan. Major examples of what critics have called "trickle down economics" in the U. S. include the Reagan tax cuts, the Bush tax cuts, and the Tax Cuts and Jobs Act of 2017. Major UK examples include Liz Truss's mini budget tax cuts of 2022. As of 2023, studies have not shown that there is a demonstrable link between reducing tax burdens on the upper end and economic growth.
Рейган жылдары
Рональд Рейган 1980 жылы президенттік науқанына ұсыныс жағындағы экономиканы қолдайтын платформамен кірісті. 1980 жылы президенттікке үміткерлік кезінде Джордж Буш Рейганның экономикалық тәсілін "қарғыс экономикасы" деп сынай бастады. Рейган сайланғаннан кейін "төменге тарату" ("trickle down") термині "Атлантик Маунтли" журналында 1981 жылдың желтоқсанында жарияланған "Дэвид Стокманның білімі" атты мақалада, Басқару және Бюджет бюросының директоры Дэвид Стокманмен жасалған сұхбаттан кейін кеңінен таралды. Сұхбатта Стокман ұсыныс жағындағы экономиканы қатаң сынап, журналист Уильям Грейдерге Кемп-Рот салықты қысқартуының жоғары табысқа ие топтарға арналған салықты қысқартуды заңға енгізуді жеңілдетудің бір жолы екенін айтты: "Төменге таратуды" сату қиын, сондықтан ұсыныс жағындағы формула – бұл шынымен "төменге тарату" саясатын қабылдаудың жалғыз жолы. Ұсыныс жағындағы экономика – бұл "төменге тарату" теориясы. |Дэвид Стокман| "Атлантик Маунтли"
It's kind of hard to sell 'trickle down,' so the supply side formula was the only way to get a tax policy that was really 'trickle down.' Supply side is 'trickle down' theory.|David Stockman|The Atlantic
Political opponents of the Reagan administration soon seized on this language in an effort to brand the administration as caring only about the wealthy. In 1982, John Kenneth Galbraith wrote the "trickle down economics" that David Stockman was referring to was previously known under the name "horse and sparrow theory", the idea that feeding a horse a huge amount of oats will result in some of the feed passing through for lucky sparrows to eat. Reagan administration officials including Michael Deaver wanted Stockman to be fired in response to his comments, but he was ultimately kept on in exchange for a private apology.
Рейган әкімшілігінің саяси оппоненттері бұл тілді дереу пайдаланып, әкімшіліктің тек байлар туралы ғана ойлайтынын көрсетуге тырысты. 1982 жылы Джон Кеннет Галбрейт Дэвид Стокманның айтқан "төменге тарату" экономикасы бұрын "ат пен торғай теориясы" деген атпен белгілі болғанын жазды, яғни, атқа көп мөлшерде сұлы берсеңіз, оның бір бөлігі бақытты торғайларға жем болады. Рейган әкімшілігінің өкілдері, соның ішінде Майкл Девер, Стокманның сөздеріне жауап ретінде оны жұмыстан босатуды қалады, бірақ ол жеке кешірім сұрағаннан кейін қызметінде қалды.
It's kind of hard to sell 'trickle down,' so the supply side formula was the only way to get a tax policy that was really 'trickle down.' Supply side is 'trickle down' theory.|David Stockman|The Atlantic
Political opponents of the Reagan administration soon seized on this language in an effort to brand the administration as caring only about the wealthy. In 1982, John Kenneth Galbraith wrote the "trickle down economics" that David Stockman was referring to was previously known under the name "horse and sparrow theory", the idea that feeding a horse a huge amount of oats will result in some of the feed passing through for lucky sparrows to eat. Reagan administration officials including Michael Deaver wanted Stockman to be fired in response to his comments, but he was ultimately kept on in exchange for a private apology.
Кеңейткіш қолдану
"Трикл-даун" термині көбінесе табысқа қатысты қолданылса, кейде технологиялық инновациялардан немесе сауданың өсуінен туындайтын оң сыртқы эффектілер идеясына қатысты қолданылады. Мысалы, Артур Окун және Уильям Баумол бұл терминді инновациялардың пайдасының ағынын көрсету үшін қолданды, ол "үлкен кәсіпкерлер мен өнертапқыштарға" толыққанды тимейді, бірақ көпшілікке таралады. Нобель сыйлығының лауреаты, экономист Пол Ромер бұл терминді тарифтердің өзгеруінен байлыққа тиетін әсерді сипаттау үшін қолданды. Лаффер қисығының практикалық қолданылуына нақты дәлелдердің болмауына қарамастан, оны көбінесе "төменнен ағып түсу" саясатын қолдайтындар келтіреді. АҚШ-та республикалық салық жоспарлары мен саясаты жиі "төменнен ағып түсу экономикасы" деп аталады, оның ішінде Рейганның салықты азайтуы, Буштың салықты азайтуы және 2017 жылғы Салықты азайту және жұмыс орындары туралы заң. Жоғарыда аталған салық реформаларының әрқайсысында салықтар барлық табыс деңгейлері бойынша төмендетілді, бірақ ең үлкен жеңілдіктер ең жоғары табыс алатындарға берілді, алайда Рейган дәуіріндегі салық реформалары кедейлікті азайтуға екі партиялық мақтау алған табыс салығы бойынша жеңілдіктерді де енгізді, нәтижесінде жұмысшылардың жартысы федералды табыс салығын төлемейді. Сол сияқты, 2017 жылғы Салықты азайту және жұмыс орындары туралы заң барлық табыс деңгейлері бойынша салықты төмендетті, бірақ әсіресе байларға көбірек артықшылық берді. 1992 жылғы президенттік сайлауда тәуелсіз кандидат Росс Перо "төменнен ағып түсу экономикасын" "саяси әуежай" деп атады. Сол сайлау кезінде президенттік дебаттардың бірінде Билл Клинтон былай деді: "Сіздердің түсінулеріңізді қалаймын, мемлекеттік қарыз [Америкадағы экономикалық жағдайдың нашарлауының] жалғыз себебі емес. Себебі Америка өз халқына инвестиция жасамады. Себебі біз өспедік. Себебі біз 12 жыл бойы төменнен ағып түсу экономикасын бастан кешірдік. Біз әлемдегі жалақы бойынша бірінші орыннан 12-ші орынға түстік. Бізде төрт жыл бойы жеке секторда жаңа жұмыс орындары ашылмады. Көптеген адамдар 10 жыл бұрынғыдан кем ақшаға ауыр жұмыс істеуде. Салықтық әділеттілік желісі саяси науқан тобы салықтық оазистерді сынағанда байлықтың теңсіздігін көрсету үшін осы терминді қолданды. 2013 жылы Папа Франциск Evangelii Gaudium атты апостолдық нұсқауында "төменнен ағып түсу теориялары" туралы келесідей мәлімдеме жасады (No. 54): "Кейбір адамдар экономикалық өсімді еркін нарық ынталандырады және ол әлемде үлкен әділдік пен теңдікке әкеледі деп санайтын теорияларды қорғауды жалғастыруда. Бұл пікір фактілермен расталмаған, экономикалық билікке ие болғандардың ізгілігіне және қалыптасқан экономикалық жүйенің қасиетті жұмысына деген қарапайым және наив сенімді білдіреді". Жаңа Зеландияда Лейбористік партияның депутаты Дэмиен О'Коннор 2011 жылғы жалпы сайлауға арналған Лейбористік партияның науқандық бейнеролігінде төменнен ағып түсу экономикасын "байлардың кедейлерге зәр шығаруы" деп атады. 2016 жылғы президенттік кандидаттар арасындағы дебатта Хиллари Клинтон Дональд Трампты оның салық жоспарымен "ең экстремалды" төменнен ағып түсу экономикасын қолдауда айыптады, оны оның есімімен ойын қылып "жалған төменнен ағып түсу" деп атады. 2021 жылдың 28 сәуірінде Конгрестің бірлескен отырысында сөйлеген сөзінде АҚШ президенті Джо Байден "төменнен ағып түсу экономикасы ешқашан жұмыс істемегенін" мәлімдеді. Байден төменнен ағып түсуді сынауын жалғастыруда. Колумбия журналының бір мақаласында Ұлыбританияның сәтсіз Enterprise Zone ұсынысын АҚШ-тың кейінгі ұсыныстарымен салыстырып, оларды бай девелоперлерге арналған, олардың тұрғындарға пайда әкелуі үмітімен төменгі реттеушілік және салықтық жүктемелерді көздеген төменнен ағып түсу саясатының түрі ретінде сипаттайды. Нобель сыйлығының лауреаты Пол Кругман төменнен ағып түсу стиліндегі салықты азайту туралы айтылған сөздерге қарамастан, ең жоғары 1% табыс алатындардың тиімді салық ставкасы көп өзгермегенін айтады. Саяси комментатор Роберт Райх The Heritage Foundation, Cato Institute және Club for Growth сияқты мекемелерді ол қате идея деп санайтын нәрсені насихаттауда кінәлайды. Канзас губернаторы және саясаткер Сэм Браунбектің 2018 жылғы салықты азайту пакеті төменнен ағып түсу экономикасына жасалған әрекет ретінде кеңінен танылды. Фридрих Хайектің экономикалық теориясы да төменнен ағып түсу деп сипатталған.
What I want you to understand is the national debt is not the only cause of [declining economic conditions in America]. It is because America has not invested in its people. It is because we have not grown. It is because we've had 12 years of trickle down economics. We've gone from first to twelfth in the world in wages. We've had four years where we’ve produced no private sector jobs. Most people are working harder for less money than they were making 10 years ago. The political campaign group, Tax Justice Network has used the term referring broadly to wealth inequality in its criticisms of tax havens. In 2013, Pope Francis referred to "trickle down theories" in his apostolic exhortation Evangelii Gaudium with the following statement (No. 54):
Some people continue to defend trickle down theories which assume that economic growth, encouraged by a free market, will inevitably succeed in bringing about greater justice and inclusiveness in the world. This opinion, which has never been confirmed by the facts, expresses a crude and naïve trust in the goodness of those wielding economic power and in the sacralized workings of the prevailing economic system. In New Zealand, Damien O'Connor, an MP from the Labour Party, called trickle down economics "the rich pissing on the poor" in the Labour Party campaign launch video for the 2011 general election. In a 2016 presidential candidates debate, Hillary Clinton accused Donald Trump of supporting the "most extreme" version of trickle down economics with his tax plan, calling it "trumped up trickle down" as a pun on his name. In his speech to a joint session of Congress on April 28, 2021, US President Joe Biden stated that "trickle down economics has never worked". Biden has continued to be critical of trickle down. A Columbia journal article comparing a failed UK Enterprise Zone proposal to later US proposals references them as a form of trickle down policy where lower regulatory and tax burdens were aimed at wealthier developers with the hope they would benefit residents. Nobel laureate Paul Krugman states that despite the narrative of trickle down style tax cuts, the effective tax rate of the top 1% of earners has failed to change very much. Political commentator Robert Reich has implicated institutions such as The Heritage Foundation, Cato Institute, and Club for Growth for promoting what he considers to be a discredited idea. Kansas governor and politician Sam Brownback's 2018 tax cut package was widely labelled as an attempt at trickle down economics. Friedrich Hayek's economic theories have also been described as trickle down.