Кіріспе
1919 жылы Герман Гессе жазған кітап, L'Aura атты альбом. «Демиан: Балалық шақтың хикаясы» – Герман Гессенің 1919 жылы алғаш жарық көрген bildungsroman туындысы; 1960 жылы оған пролог қосылды. «Демиан» алғаш рет «Эмил Синклер» псевдонимімен, оқиғаның баяндаушысының атымен жарияланды, бірақ кейін Гессе автор екені белгілі болды; оныншы басылымда оның аты алғаш рет көрсетілді.
the album by L'Aura
Demian: The Story of a Boyhood is a bildungsroman by Hermann Hesse, first published in 1919; a prologue was added in 1960. Demian was first published under the pseudonym "Emil Sinclair", the name of the narrator of the story, but Hesse was later revealed to be the author; the tenth edition was the first to bear his name.
Кейіпкерлер
Эмиль Синклер – романның басты кейіпкері. Синклер өмірінің қазіргі және болашақ бағытын шатастырады және роман бойына үнемі кеңес іздейді. Ол үлкендердің құптауына зәру, ал Писториус, Демиан және Ева сияқты тұлғаларда наставниктер табады. Синклердің анасы мен әкесі – бастапқыда оның қауіпсіздікке талпынуының символы, бірақ кейін қарсы шығатын нәрсеге айналады. Франц Кромер – зорлық-зомбылық көрсеткен адам, оның психологиялық қысымы Синклердің Демианмен танысуына себеп болады. Макс Демиан – Синклердің балалық шағынан бергі досы және наставнигі. Демиан Синклерді өзін-өзі тануға жетелейді және Эмильдің ішкі даусы (daemon) ретінде қарастырылуы мүмкін. Альфонс Бек – Синклер дінге бекітілгеннен кейін оқуға түскен пансионаттағы ең үлкен, "сыншыл және қамқор" бала. Бек Синклерге азды-көпті кеңес береді және оны алкогольдің әсерімен таныстырады. Писториус – ректор, жергілікті шіркеудің органшысы және Синклердің уақытша наставнигі. Писториус Синклерге рухани жағдайын түсіну үшін өзіне үңілуге үйретеді. Фрау Ева – Макс Демианның анасы. Ол Синклер үшін өмірдегі идеалға айналады, алдымен оның ойларында және көріп тұрғандарында, содан кейін тікелей кездесуде.
Юнгиандық ықпал
1909 жылдан бастап, немесе кем дегенде 1914 жылдан бері Гессе неміс зиялыларының ортасында жаңадан дамып келе жатқан психоанализ саласымен танысты. 1910 жылдары Гессе жас кезінен бері мазалап жүрген психологиялық қиындықтарды психотерапия арқылы шешу қажеттігін сезінді. 1916-17 жылдары ол Карл Юнгтың шәкірті Йозеф Лангпен психоанализдік ем қабылдады. Лангпен байланысы және кейін, 1921 жылы Юнгтың өзінен психоанализден өткеннен кейін, Гессе Юнгтің талдауы мен түсіндірулеріне қатты қызығушылық танытты. «Демиан» романы Юнгтің архетиптерімен де, Юнгтің символизмімен де толы. Бұған қоса, психоанализ Гессені жастық шағында бастан өткерген психологиялық проблемаларды анықтауға көмектесті, соның ішінде өзінің сезімталдық инстинкттері мен ата-анасының қатаң моральдық талаптары арасындағы қайшылықтан туындаған ішкі шиеленістерді де. Осындай тақырыптар «Демиан» романында Гессенің Юнгтің философиясын зерттеуіне арналған жартылай автобиографиялық толғаныстар ретінде көрінеді.
Екілікті қабылдау
Негізгі тақырыптардың бірі – қарама-қарсы күштердің бар екендігі және олардың екеуінің де қажеттігі.
Рухани жарық
Роман гностицизм идеясына, әсіресе Абраксас құдайына сіңген, Карл Юнг психологиясының ықпалын көрсетеді. Гессенің сөзіне қарағанда, роман – Юнгтің жекелену процесі, яғни адамның өзінің санасыздығына ашылу жолы туралы әңгіме.
Демиандағы әйелдер
Юнгиандық тұрғыдан қарағанда, "Демиан" романында әйелдер маңызды рөл атқармайды, олар әйелдік символдық бейнелер ретінде ғана қолданылады. Романның басында Синклер әпкелеріне, анасына, тіпті үй қызметшісіне де құрметпен қараса, мектепте Беатрис деп атаған сұлу әйелмен кездеседі. Ал роман соңында, Синклер ересекке айналғанда, Демианның анасы Фрау Еваны таныстырады. Бұл әйелдердің бәрінің де сюжетте маңызды рөлі жоқ, бірақ Гессе оларды Синклердің санасының тереңдігін көрсететін символдық элементтер ретінде пайдаланады.
Абраксас құдайы
Гностикалық құдай Абраксас мәтін бойында барлық жақсылық пен жамандықтың бір-біріне тәуелділігін бейнелейтін символ ретінде қолданылады. Демиан еврейлердің Құдайы Ехобаның тек Құдайдың бір жағы ғана екенін айтады; ол барлық ізгі нәрселерге үстемдік етеді, бірақ әлемнің тағы бір жартысы бар, ал шексіз Құдай осы әлемнің екі жағын да қамтуға тиіс. Абраксас символы жұмыртқадан немесе шардан босап шығып жатқан құс түрінде бейнеленеді.
Комментарийлер
Томас Манн 1947 жылы кітапқа кіріспе жазды.