Джулио Романо: Ренессанс суретшісі мен сәулетшісі

Кіріспе

Италиялық суретші және сәулетші (1499–1546)

Джулио Пиппи (1 қараша 1546 ж. қайтыс болды), Джулио Романо (/US/,/dʒ//uː//l//j//oʊ// //r//ə/'/m//ɑː//n//oʊ/ JOOLyoh rəMAHnoh, ˈdʒuːljo roˈmaːno; ) – итальян суретшісі және сәулетшісі. Ол Рафаэльдің шәкірті болды, ал оның стильдік ерекшеліктері мен жоғары Ренессанс классицизмінен айырмашылығы 16 ғасыр стилінің қалыптасуына ықпал етті. Джулионың суреттері коллекционерлер арасында ұзақ жылдар бойы құнды мүлік саналды; Маркантонио Раймонди жасаған оның суреттерінің қазіргі заманғы гравюралары 16 ғасыр итальян стилін Еуропаға таратуға маңызды үлес қосты.

Өмірбаян

Джулио Пиппи Римде дүниеге келді және мансабын атақты Ренессанс суретшісі Рафаэльдің жас көмекшісі ретінде бастады. Ол Рафаэль студиясының маңызды мүшесі болды. Ватикан лоджияларындағы фрескалардың жобаларын Рафаэльдің нұсқауымен орындады және Ватикандағы Рафаэльдің бөлмелерінде, «Боргодағы өрт» фрескасындағы фигуралар тобын суреттеді. Сонымен қатар, ол Вилла Фарнезина төбесін безендіруге де қатысты. Жасы келгеніне қарамастан, ол шеберге аса қажет болды және 1520 жылы Рафаэль қайтыс болғаннан кейін Константиннің өмірінен жасалған Ватикан фрескаларын, сондай-ақ Рафаэльдің «Мәриямның тәж киюі» және Ватикандағы «Трансфигурация» картиналарын аяқтауға көмектесті. Римде Джулио кардинал Джулиано де Медичи үшін, кейіннен VII Климент үшін Вилла Мадаманы безендірді. Ол салған көпшілікке толы фрескалар шеберінің қарапайымдылығы мен сәнділігінен мүлдем айырмашылықты. Рафаэль қайтыс болғаннан кейін Микеланджело Ватикандағы Рафаэль бөлмелерін аяқтауды өз мойнына алуға тырысты, бірақ Перино дель Вагамен бірге Джулио оны сақтап қалды, себебі олар Рафаэльдің қадағалауымен орындалып жатқан аяқталмаған жұмыстардың көп бөлігіне қатысты суреттерге ие болды. 1522 жылдан бастап ол Мантуя билеушісі Федерико Гонзаганың қамқорлығына ие болды, ол оны сарай суретшісі ретінде қалаған, әсіресе сәулетші ретіндегі шеберлігіне қатты қызығушылық танытқан. Ренессанс дәуірінің тарихшысы Джорджио Вазари (1511–1574) Балдассаре Кастильоне Гонзаганың Джулионы картиналармен қатар Мантуя герцогтығы үшін сәулеттік және инженерлік жобаларды орындау үшін шақырғанын айтады. 1524 жылдың соңында Джулио Мантуяға көшіп өтуге келісіп, өмірінің соңына дейін сол жерде тұрды. Мантуяда оны туған жері бойынша «Джулио Романо» деп атады, өйткені ол жергілікті суретші емес еді. Ол ең танымал туындыларын Мантуяда жасағандықтан, осы есім онымен байланысты болды. 1527 жылы Римді тонаудың апатты салдары оның Римдегі жұмысына әсер етпеді, алайда тонау Римдегі өнерге демеу беруді қатты бұзды және Рафаэльдің шеберханасының қалдықтарын таратып жіберді. Мантуядағы сәулет және фрескалық суреттерінің шедеврі – оның әйгілі иллюзионистік фрескаларымен (1525–1535 жж.) және дизайнында қолданылған аркалар үшін палладиандық мотивтері бар қала маңындағы Палаццо Те. Ол сондай-ақ Мантуядағы герцог сарайын қайта құруға көмектесті, соборды қайта салды және жақын жердегі Сан-Бенедетто шіркеуін жобалады. Джулио Матуяға жақын жердегі Куртатонедегі Санта-Мария-делле-Грацие шіркеуінде Кастильоне қабірінің үстіне орналасқан Мәсіхтің мүсінін жасады. Джулионың басшылығымен және герцогтің қамқорлығымен Мантуяның су тасқынына ұшырауға бейім аймақтары жаңартылды, олардың достығы ешқашан үздірген жоқ. Ол Мантуяда құрған студиясы өнердің танымал мектебіне айналды. Джулионың жылдық табысы 1000 дукаттан асты. Ренессанс дәстүрінде Джулионың көптеген туындылары уақытша болды. Вазаридің айтуынша: text=V императоры Мантуяға келгенде, Романо герцогтің бұйрығымен көптеген әдемі аркалар, комедиялар және басқа да нәрселер жасады, онда оған теңдес болған ешкім жоқ, маскарадтар мен жосст, мейрамдар, турнирлер үшін ешкім оған ұқсамайтын еді, бұл император мен барлық қатысушыларды қатты таң қалдырды. Ол Мантуя қаласы үшін әр түрлі уақытта ғибадатханалар, капеллалар, үйлер, бақтар, қасбеттер жобалады және оларды безендіруді осылай ұнатты, сондықтан ол өзінің еңбегімен бұрын құрғақ, денсаулыққа зиянды және жағымсыз жерлерді құрғақ, сау және жағымды етіп өзгертті. Ол XVI ғасырдың бірінші жартысында Францияға сапар шекті және Франциск I француз сарайына итальяндық стильдің тұжырымдамаларын әкелді. Сондай-ақ, ол Маркантонио Раймонди басып шығарған «I Modi» атты альбомға арналған суреттер жинағына үлес қосқан деген әңгіме бар. Бұл түпнұсқа суреттердің барлығы жойылған, себебі олардың мазмұны енді әлеуметтік тұрғыдан қабылданбады. Джулио Романо Уильям Шекспирдің еңбектерінде есімдерін атаған жалғыз Ренессанс суретшісі. «Қысқы ертегі» пьесасының V актісі, II көрінісінде, пьеса барысында тірілгендей сипатталған королева Гермионаның мүсінін бард «ол сирек кездесетін итальяндық шебер Хулио Романоның» туындысы деп атады. Ол 1546 жылы Мантуяда қайтыс болды. Вазаридің айтуынша, оның ең жақсы шәкірттері Джованни даль Лионе, Рафаэллино даль Колле, Бенедетто Пагни, Фигурино да Фаенца, Джованни Баттиста Бертани және оның інісі Ринальдо, сондай-ақ Фермо Гисони болды.

Giulio Pippi was born in Rome and he began his career there as a young assistant to the renown Renaissance artist, Raphael. He was an important member of Raphael's studio. He worked on the frescos in the Vatican loggias using designs by Raphael and, in Raphael's Stanze in the Vatican, painted a group of figures in the Fire in the Borgo fresco. He also collaborated on the decoration of the ceiling of the Villa Farnesina. Despite his relative youth, increasingly he became indispensable to the master and after the death of Raphael in 1520, he helped complete the Vatican frescoes of the life of Constantine as well as Raphael's Coronation of the Virgin and the Transfiguration in the Vatican. In Rome, Giulio decorated the Villa Madama for Cardinal Giuliano de' Medici, afterward Clement VII. The crowded frescoes he designed lack the stately and serene simplicity of his master. On Raphael's death, Michelangelo attempted to take over completion of the commission for the Raphael Rooms at the Vatican, but along with Perino del Vaga, Giulio was able to keep it, as they had the drawings for much of the uncompleted work that was being executed under the supervision of Raphael. From 1522 he was courted by Federico Gonzaga, ruler of Mantua, who wanted him as court artist, apparently especially attracted by his skill as an architect. The contemporaneous historian of the Renaissance, Giorgio Vasari (1511–1574), tells how Baldassare Castiglione was delegated by Gonzaga to procure Giulio to execute paintings as well as architectural and engineering projects for the duchy of Mantua. In late 1524, Giulio agreed to move to Mantua, where he remained for the rest of his life. In Mantua, rather than his given name, "Giulio Romano" was used to identify him by his geographical origin because he was not a native artist. Mantua is where he executed his most well known work, hence that name became associated with him thereafter. His work in Rome was not affected by the disaster of the Sack of Rome in 1527, however, the sacking hugely disrupted artistic patronage in Rome and eventually would disperse the remains of Raphael's workshop. His masterpiece of architecture and fresco painting in Mantua is the suburban Palazzo Te, with its famous illusionistic frescos (c. 1525–1535) and his use of the Palladian motif for arches used in the design. He also helped rebuild the ducal palace in Mantua, reconstructed the cathedral, and designed the nearby Church of San Benedetto. Giulio sculpted the figure of Christ that is positioned above Castiglione's tomb in the church of Santa Maria delle Grazie, in Curtatone, near Mantua. Sections of Mantua that had been flood prone were refurbished under Giulio's direction and the duke's patronage and friendship never faltered. The studio he established in Mantua became a popular school of art. Giulio's annual income amounted to more than 1000 ducats. In Renaissance tradition, many works by Giulio were only temporary. According to Vasari:

text=When Charles V came to Mantua, Romano, by the duke's order, made many fine arches, scenes for comedies and other things, in which he had no peer, no one being like him for masquerades, and making curious costumes for jousts, feasts, tournaments, which excited great wonder in the emperor and in all present. For the city of Mantua at various times he designed temples, chapels, houses, gardens, facades, and was so fond of decorating them that, by his industry, he rendered dry, healthy and pleasant places previously miry, full of stagnant water, and almost uninhabitable. He traveled to France in the first half of the sixteenth century and brought concepts of the Italian style to the French court of Francis I.

Giulio designed tapestries as well. It also is rumored that he contributed to a collection of drawings upon which an album entitled, I Modi, was engraved by Marcantonio Raimondi. All of those original drawings are said to have been destroyed because the content was no longer considered socially acceptable. Giulio Romano has the distinction of being the only Renaissance artist to be mentioned by William Shakespeare. In Act V, Scene II of The Winter's Tale, the statue of Queen Hermione that was described as coming to life during the play was identified by the bard as having been sculpted by "that rare Italian master, Julio Romano". He died in Mantua in 1546. According to Vasari, his best pupils were Giovanni dal Lione, Raffaellino dal Colle, Benedetto Pagni, Figurino da Faenza, Giovanni Battista Bertani and his brother Rinaldo, and Fermo Guisoni.

Сәулет

Жалпы алғанда, Джулио Романо суретшіге қарағанда сәулетші ретінде көбірек танылды және оның туындылары итальяндық маньеризм архитектурасына зор әсер етті. Ол архитектураны да, сурет салуды да Рафаэльдің сенімді көмекшісі ретінде үйренді, ал Рафаэль 1514 жылы Папалық сәулетші болып тағайындалған еді. Оның ерте туындылары Рафаэльдің стиліне өте жақын. Римнің сыртындағы Вилла Мадама жобасы, болашақ Медичи Папасы Климент VII-ге тапсырылған, Рафаэльдің қазасынан кейін Джулиоға берілді. Бұл туындыда Ренессанс классицизмінің стиліндегі ойын-сауық элементтеріне және жаңашылдыққа бейімділігі көрінеді. Ірі масштабта жоспарланған, ол Римді шабуылдау кезінде тоқтап қалды және аяқталған жоқ. Вилла Ланте аль Джанниколо (1520–21) – Римдегі қала маңындағы кішкентай вилла, онда қаланың әсем панорамасы ашылады. Романо ғимараттың барлық құрылымын жеңілдік пен әсемдікке толы етіп жасады, бұл жотаның орналасу артықшылығын пайдалану және Римнің шағын аумағын еңсеру үшін жасалған. Ордерлер нәзік, негізгі қабатта тоскан немесе дорикалық бағаналар мен пилястрлар жұптап орналасқан, ал жоғарыдағы қабатта өте жапсарған иондық пилястрлар қолданылған, олардың болуы көбінесе түс айырмашылығымен көрсетіледі. Лоджияның кезектесетін ашылулары антаблемент үстіндегі аркалармен биіктелген. Романоның классикалық ордерлердің қағидаларымен ойнауға дайындығы осыдан-ақ көрінеді: дорикалық ордердің тар антаблементінде гутталар бар, бірақ триглифтер жоқ. Иондық капительдердің спиральдары арасындағы терезе жиектерінде қайталанады: «Бұл жердегі канондық ордерлер өздерінің құрылымдық мақсатына тәуелсіз дерлік визуалды түрде қарастырыла бастайды, және бұл босату сәулетшіге жаңа көркемдік мүмкіндіктер ұсынады». Оның Римдегі соңғы құрылысы – Палаццо Маккарани Стати (1522–23 ж. бастау алған) – айқын контрастқа ие, өйткені бұл қала орталығындағы дүкендері бар палаццо, ол зор және әсерлі көрінеді. Кейіннен Мантуядағы ғимараттарында маңызды рөл атқаратын кілт тастардың рустикалық өңдеуі мен үлкен өлшемдері, ешқандай классикалық ордерді қолданбайтын бірінші қабатта осыдан-ақ көрінеді, бірақ екі жоғарғы қабатта пилястрлардағы ордерлер Вилла Ланте стиліндегідей, біртіндеп жапсарған. Мантуядағы оның алғашқы құрылысы архитектурадағы ең танымал туындысы болып қала берді. Палаццо-дель-Те – қала сыртындағы сауық-ойын сарайы, ол шамамен 1524 жылы басталып, он жылдан кейін аяқталды. Осы жерде Джулио ғимараттың мақсатына байланысты өзінің шығармашылық қиялын толыққанды пайдалана алды.

On the whole, Giulio Romano was more influential as an architect than as a painter and his works had an enormous impact on Italian Mannerist architecture. He learned architecture the same way he learned painting, as an increasingly trusted assistant to Raphael, who was appointed the papal architect in 1514 and his early works are very much in Raphael's style. The project for the Villa Madama outside Rome, built by the future Medici Pope Clement VII was given to Giulio on Raphael's death. It already shows his taste for playful surprises within the style of Renaissance classical architecture. Planned on a huge scale, it was incomplete by the Sack of Rome, and never finished. The Villa Lante al Gianicolo (1520–21) was a smaller suburban villa in Rome, with a famous view over the city. Romano made the whole building suggest lightness and elegance to exploit the ridge top position and to overcome the rather small Roman footprint. The orders are delicate, with Tuscan or Doric columns and pilasters in pairs on the main floor, and extremely shallow Ionic pilasters above, whose presence is mainly conveyed by a different colour. Alternate loggia openings are heightened by arches above the entablature. Romano's willingness to play with the conventions of the classical orders is already in evidence; the Doric here has guttae, but no triglyphs, on its narrow entablature. The volutes of the Ionic capitals are repeated in the window surrounds between them: "The canonic orders here begin to be treated visually as independent from their structural purposes, and this liberation offered the architect new expressive possibilities." His last building in Rome, the Palazzo Maccarani Stati (started 1522–23), was a considerable contrast, being a palazzo in the city centre, with shops on the ground floor, and a massive, imposing feel. The rustication and exaggerated size of keystones that were to be so prominent in his later buildings in Mantua, are already present on the ground floor, which dispenses with any classical order, but the two upper floors have increasingly shallow orders in pilasters, somewhat in the manner of the Villa Lante. His first building in Mantua has remained his most famous work in architecture. The Palazzo del Te was a pleasure palace outside the city that was begun around 1524 and completed a decade later. Here Giulio was able, because of the function of the building, to indulge to the full his playful inventiveness.