Кіріспе

Мәскеу Кремліндегі сәулеттік ескерткіш

Фасеттер сарайы (Грановитая палата) – Ресейдің Мәскеу Кремлінде орналасқан ғимарат. Бұл Ресей патшаларының негізгі банкеттік қабылдау залы болған және Мәскеудегі ең көне сақталған дүниелік ғимарат. Кремль соборы алаңында, Хабарлама соборы мен Успенский соборының арасында орналасқан. Қазіргі таңда ол Ресей Федерациясы Президентінің резиденциясындағы ресми салтанатты зал қызметін атқарады, сондықтан кіру тек алдын ала келісілген турлар арқылы ғана мүмкін.

Ғимарат

Тас қақпасының шығыс қасбеті, көлденең қатарлы, өткір қырлы тастармен ерекшеленетін Фасеттер сарайы – ақ әктастан салынған үлкен патша сарайынан қалған жалғыз нысан. Сырттан қарағанда үш қабатты тікбұрышты ғимарат сияқты көрінсе де, шындығында жартылай жертөлесі бар бір қабатты ғимарат. Батыс жағынан ғимарат тікелей Кремльдің орталық ғимаратына жалғасады. Фасеттер сарайының бірінші қабатында бас зал және оған іргелес қасиетті вестибюль орналасқан. Екеуі де әсем фрескалармен және алтынмен жалатылған ою-өрнектермен безендірілген. Қақпалы бас залдың ауданы шамамен 500 м² (5,380 фут²). Күмбез бен қабырғалардың барлығы Ресей мемлекеті мен Орыс православие шіркеуі тарихынан алынған түрлі тақырыптармен фрескамен суреттелген. Бұл зал 16 және 17 ғасырлардағы патшалардың тақ отыру және той-кеш өткізу орны болған, қазір де ресми мемлекеттік қабылдаулар үшін пайдаланылады. Суреттер 1880 жылдары патша Александр III-нің бұйрығымен Палехтен келген икона суретшілерімен қайта жаңартылды. Сарайдың оңтүстік қасбетінде арыстан мүсіндерімен әшекейленген қоршаулары бар Қызыл мұнара орналасқан. Патшалар осы мұнарадан төмен түсіп, таққа отыру рәсімі үшін Успенский соборына бет түзеген. Мұндай шеру соңғы рет 1896 жылы Николай II-нің таққа отыруында болған. 1682 жылғы Стрельцы көтерілісінде Ұлы Петр патшаның бірнеше қарсыластары Стрельцы күзетшілерінің найзаларына мұнарадан лақтырылды. 1930 жылдары Иосиф Сталин бұзған мұнара 1994 жылы үлкен шығынмен қайта салынды.

Тарих

1487 жылы Ұлы князь Иван III екі итальяндық Ренессанс сәулетшісі, Марко Руффо мен Пьетро Солариоға, сол кездегі негізінен ағаштан жасалған Кремльді қиратып кеткен бірнеше өрттен кейін тас сарай салуды тапсырды. Жаңа сарай 1492 жылы аяқталды және патшаның ресми қабылдаулары, тәж кигізу салтанаттары, тойлар мен мемлекеттік рәсімдер үшін ең маңызды орын болды. 1552 жылы Иван Грозный патша Қазан хандығын бағындырғанын үш күн бойы Фацеттер сарайында тойлады. Сол сияқты, Петр I патша 1709 жылы Полтава шайқасында Швецияны жеңгенін және 1721 жылы Ұлы Солтүстік соғысының аяқталғанын атап өту үшін сарайды пайдаланды. 1654 жылы Фацеттер сарайында Земский соборы өткізіліп, нәтижесінде Ресей империясы мен Украинаны біріктірген Переяслав шарты жасалды. Ғасырлар бойы Фацеттер сарайы бірнеше рет ірі өрттерден зардап шекті және тарихында бірнеше рет қайта жаңартылды. Дегенмен, ол тіпті қазіргі уақытта да мемлекеттік қабылдаулар үшін қолданыла береді, соның ішінде 1994 жылы Елизавета II патшаның мемлекеттік сапары да осында өтті. 2012 жылдың маусым айында кең ауқымды реставрациядан кейін Фацеттер сарайы көпшілікке қайта ашылды, бірақ іс жүзінде тек алдын ала келісілген экскурсиялар ғана ұсынылады.