Кіріспе

АҚШ-тың федералды сот жүйесін құру туралы заңы Конституцияны ратификациялау жөніндегі пікірталастар кезінде жеке федералды сот жүйесінің болуы даулы мәселе болды. Антифедералистер сот билігін ұлттық зұлымдық құралы деп сынады. Шындығында, Құқықтар туралы заңға енгізілген он түзетудің бесеуі (төртіншіден сегізіншіге дейін) сот ісіне қатысты мәселелерді қарастырды. Ратификациядан кейін де, күшті сот жүйесіне қарсы болғандар федералды сот жүйесін Жоғарғы Сотпен және, мүмкін, жергілікті адмиралтейство судьяларымен шектеуді ұсынды. Бірақ Конгресс кеңірек өкілеттіктермен федералды соттар жүйесін құруға шешім қабылдады, осылайша әрбір штат ішінде ұлттық заңдарды орындауға арналған құрал жасады. Бұл заң жобасы 1789 жылдың 17 шілдесінде Сенатта 14-6 дауыспен қабылданды, ал кейін Өкілдер палатасы 1789 жылдың шілде және тамыз айларында оны талқылады. Палата 1789 жылдың 17 қыркүйегінде 37-16 дауыспен түзетілген заң жобасын қабылдады. Сенат Палатаның төрт түзетуін алып тастап, қалған қағидаларды 1789 жылдың 19 қыркүйегінде бекітті. Палата Сенаттың заң жобасының соңғы нұсқасын 1789 жылдың 21 қыркүйегінде мақұлдады. АҚШ Президенті Джордж Вашингтон 1789 жылдың 24 қыркүйегінде бұл заңға қол қойды. Жоғарғы Сотқа штаттар арасындағы, немесе штат пен АҚШ арасындағы барлық азаматтық істерді, сондай-ақ елшілер мен басқа дипломатиялық қызметкерлерге қарсы қозғалған барлық сот процестерін қарауға ерекше бірінші инстанциялық құзырет берілді, сондай-ақ штаттың тарап болған барлық басқа да істерді және елші қозғатқан кез келген істерді қарауға бірінші инстанциялық, бірақ ерекше емес құзырет берілді. Сотқа федералды округтік соттардың шешімдері, сондай-ақ АҚШ-тың кез келген заңы немесе келісімін жарамсыз деп таныған штаттық соттардың шешімдері бойынша апелляциялық құзырет берілді; немесе федералды конституцияға, келісімдерге немесе заңдарға қайшы келетін деп саналған штаттық заң немесе тәжірибені жарамды деп тану; немесе федералды конституцияның, келісімдердің немесе заңдардың ережелеріне сүйене отырып, тараптар ұсынған кез келген талапты қабылдамау. Конгресс барлық адамдарға өзін-өзі қорғауға немесе басқа біреу арқылы өкілдік етуге рұқсат берді. Заңда сотқа қатысу үшін өкілге ақы төлеуге тыйым салынбады. Конгресс басқа штаттың азаматтарымен соттасқан адамдарға, талапкердің штатының сотындағы істі федералды округтік сотқа беруге рұқсат берді.

Соттың бақылауы

Сот жүйесі туралы заңның 13-бабында Жоғарғы Сотқа бастапқы құзыреті шегінде міндеттемелерді орындау туралы бұйрықтар шығаруға берілген өкілеттік кейіннен конституцияға қайшы деп жарияланды. Америка құқығының маңызды істерінің бірі саналатын Марбери мен Мэдисон ісінде Жоғарғы Сот мұны конституцияға қайшы деп тапты, себебі ол Конституция рұқсат еткен шектен тыс Жоғарғы Соттың бастапқы юрисдикциясын кеңейтуге тырысқан. Бұл іс алғаш рет соттың Конституцияға сәйкес келетін нәрсені түсіндіре алуы және Конституцияға қайшы келетін кез келген заңды күшсіз деп жариялауға міндетті екенін нақты көрсетті. Осылайша, 1789 жылғы Сот жүйесі туралы заң Жоғарғы Сот тарапынан ішінара күшін жойған Конгрестің алғашқы заңы болды.