Кіріспе

Белгілі бір биіктігі жоқ соққы аспабы

Аспалы тарелка – екі тарелканы біріне-бірі соқпай, тек таяқшамен немесе соққышпен ойналатын кез келген жеке тарелка. Көп қолданылатын аббревиатуралар "sus. cym." немесе "sus. cymb." (нүктесімен немесе нүктесіз). Көптеген барабан жиынтықтарында кем дегенде екі аспалы тарелка болады: соққы тарелкасы және жүріс тарелкасы.

Тарих

Бұл термин қазіргі заманғы оркестрден келген, онда "цимбалдар" термині көбінесе соққылы цимбалдар жұбын білдіреді. Қазіргі заманғы оркестрде пайдаланылған алғашқы аспалы цимбалдар оркестрлік цимбалдар жұбының бірі болды, ол ілгек арқылы қоңыр бөлігі жоғары қаратып (яғни, ішкі қисықтығы төмен қаратып) ілінді. Оларды гонгтың орнына қолдануға болады. Бұл техника кейде әлі де қолданылады, бірақ көбінесе цимбал тұғырына бекітілетін үлкен тесіктері бар арнайы цимбалдармен алмастырылған. Кейде "аспалы цимбал" термині әлі де бастапқы мағынасында, яғни ілгекпен ілінген оркестрлік цимбалдар жұбының біреуін білдіреді, және бұл ескі ноталарда қолданылады, сондай-ақ қазіргі дирижерлердің осылай ойнау тілегі болуы мүмкін. Нақты бір техниканы қолдануға кіріспес бұрын, мұны тексеру өте маңызды.

Техника

Оркестрлік ортада аспалы сыбызғылар көбінесе дөңгеленген кресцендолар немесе шипалар үшін қолданылады. Мұны істеу үшін, перкуссионист сыбызғының сыртқы жиегінде жұмсақ майшамдарды қолданып, әр жағынан бір-бірден соққымен айналдырады. Бұл техниканы сипаттау үшін ең көп қолданылатын терминология – аспалы сыбызғы орамасы. Кейде партитурада сыбызғыны таяқпен соғу немесе үшбұрыш соққысымен сырғалау талап етіледі. Басқа техникаларда контрабас доғасы қолданылып, сыбызғының сыртқы жиегінен баяу сызылады. Бұл техника өте өткір, қорқынышты дыбыс береді, әсіресе кино музыкасында тиімді. Тағы бір сирек қолданылатын техника – аспалы сыбызғыны төңкеріп, тімпани қабығына қою. Тімпанишіге аспалы сыбызғыны айналдыруға, сонымен қатар тімпани педалін жоғары-төмен жылжытып, глиссандо жасауға нұсқау беріледі. Кино композиторы Дэнни Эльфман осы техниканы кеңінен пайдаланды, оны естілуі үшін оркестрде ашық дыбыста орындау қажет. Басқа композиторлар сыбызғыны майшаммен ұзақ, табиғи жолмен ыдыраған дыбыспен жазылған үлгіні немесе жазбаны қолданады. Олар бұл сегментті кері ойнатады, нәтижесінде дыбыс күшейіп, содан кейін күрт тоқтағандай әсер туады. Бұл кино және поп-музыка үшін, тіпті көптеген реалити-шоулардағы көріністерді бөліп көрсету үшін де тиімді қолданылады.

Басқа қолданыстар

Барабан жиынтығында қолданылатын цимбалдардың көбісі, ең кең мағынасында, аспалы цимбалдар болып табылады, негізгі ерекшелігі – хай-хэт цимбалы.