Кіріспе

Барабан жиынтығында, сплэш цимбалдары ең кішкентай акценттік цимбалдар болып табылады. Сплэш цимбалдары мен қытай цимбалдары – эффектілік цимбалдардың негізгі түрлері. Ең көп таралған сплэш цимбалдың диаметрі 10 дюйм, одан кейін 8 дюйм. Көптеген сплэш цимбалдардың мөлшері 6-дан 13 дюймға дейін, бірақ кейбір сплэш цимбалдар 4 дюймдай кішкентай болады. Кейбір өндірушілер 22 дюймға дейін сплэш деп сипатталатын цимбалдарды жасады, бірақ 14 дюйм немесе одан үлкен сплэш цимбалдары көбінесе крэш цимбалдары деп аталады. Сплэш цимбалдарының түрлері: дәстүрлі сплэш цимбалдары, салмағы орташа және иілгені аз немесе жоқ; рок сплэш цимбалдары, ауыр, бірақ көбінесе сәл иілген; қытай сплэш цимбалдары; сальса сплэш цимбалдары; жұқа сплэш цимбалдары; қоңыраулы цимбалдар; және арнайы жинақталған цимбалдар.

Тарих

Түпнұсқа және дәстүрлі шашырату (splash), барабан жиынтығындағы көптеген сыбызғы түрлері сияқты, Джин Крупа Avedis Zildjian компаниясымен бірлесіп ойлап тапты және атады. 1920 және 30-жылдардағы джаз музыкасында кеңінен қолданылған бұл дәстүрлі шашырату цимбалы көп жылдар бойы негізгі музыкада Ринго Старр сияқты барабаншылар қолдана бастағанға дейін көрінбеді. The Police тобында ойнаған Стьюарт Копленд оны қайтадан танымал етті. Азия саяхатында тапқан және Paiste компаниясына әкелген ойыншық цимбалдың арқасында, осы барабан стиліне сәйкес келетін ауыр шашырату цимбалдары жақын арада қолжетімді болды және кеңінен сатыла бастады. Шашырату цимбалдарының дамуының үшінші кезеңі қытай шашырату цимбалдары танымал болған кезде басталды. Олар барабан тартуға жаңа мүмкіндіктер берді, сонымен қатар цимбал тұғырларының (cymbal stacks) дамуына әкелді. Қазір шашырату цимбалдары деп саналатын қоңырау және сальса цимбалдары сияқты бірнеше басқа түрлер де жылдар бойы жетекші барабаншылардың жиынтықтарына және ірі цимбал өндірушілерінің каталогтарына қосылды. Бүгінде кеңейтілген барабан жиынтығының әртүрлілігін шашырату цимбалдарының көптеген түрлері қамтамасыз етеді.

Дәстүрлі

Дәстүрлі сплэш-цимбалдар, алғаш рет Джин Крупа танымал еткен, 8 және 12 дюймдік өлшемде болады, салмағы орташа, иілуі аз немесе жоқ, сондықтан олардың өлшеміне қарағанда қалың жиектері болады. Сплэш-цимбалдың негізгі қызметі – қысқа, көбінесе күрделі ырғақты акцент беру. Өлшемдеріне қарамастан, олар жылдам дыбыс шығарып, тез үнін жоятын үшін салыстырмалы түрде күшпен соғылады. Бұл үшін қажетті күшті қамтамасыз ету мақсатында олардың иілуі аз болады, ал қоңырау жиекпен шамалас қалыңдыққа ие, нәтижесінде дыбыстың толықтығы шектеулі.

Қатты

Рок музыканттары көбінесе 6" және 12" өлшемді, бірақ сәл конус тәрізді пішіні бар, күшті дыбыс беретін спилш-симбалдарды жақсы көреді, олар жоғары дыбыс деңгейінде толыққанды дыбыс шығарады.

Жіңішке

Жұқа шашырату цимбалдары 8" және 12" өлшемдерінде, айқын конус тәрізді пішінмен және дәстүрлі шашырату цимбалдарына қарағанда көбірек құлау дыбысымен жасалады. Олар нәзік және тәжірибесіз барабаншылар үшін қолайсыз, тіпті олар тек үнсіз ойнауға ғана жарамды, және көбінесе B20 қорытпасынан және қымбат әрі кәсіби цимбал серияларында ғана қол жетімді. Ең жұқа және нәзік нұсқасында, жұқа шашырату цимбалы қолмен ойнауға арналған цимбалға толыққанды ұқсас және олардың орнын ауыстыра алады. Кез келген жағдайда, барабан таяқшасымен бір абайсыз соққы цимбалдың жарылуына жеткізеді.

Белл

Қоңырау сымбалдары, 4" 8" немесе кейде одан да үлкен, қоңырауға ұқсас дыбыс беретін өте қалың сымбалдар болып табылады. Paiste компаниясы 13 дюймдік сымбал шығарады. Ең алғашқы қоңырау сымбалдары үлкен сымбалдарды кесу арқылы жасалған, әсіресе шетінен жарылған сымбалдарды пайдалану үшін. Қоңырау сымбалдары пішін жағынан терең, тостаған тәрізді, шіркеу қоңырауына ұқсас пішіннен бастап, дәстүрлі, жақсырақ жалпақ сымбал пішініне дейін және олардың арасындағы түрлерге дейін болады.

Қалқымалы шашырау

Кішкентай сиззл цимбалдары мен сиззл эффектісі бар сплэш цимбалдары, дәстүрлі сплэш цимбалдарына қарағанда тіпті қысқа әрі жұмсақ дыбыс шығарады.

Қою

Шымқыл цимбалы, оның алуан түрлі қолданылуы мен кішкентай мөлшеріне байланысты, көптеген тәсілдермен орнатылады. Ең көп қолданылатындары:

Жеке бум тірегіне. Цимбалдың салмағы аз болғандықтан, қарсы салмақсыз салыстырмалы түрде жеңіл конструкцияда болуы мүмкін. Барабанды немесе басқа үлкен цимбалдарды ұстауға арналған тірекке бекітілген қосымша бумға. Бұл – дәстүрлі әдіс. Қаптаманың немесе тимбалдағы жиегіне бекітілген қосымша бумға. Бұл әсіресе латын ырғақтарын ойнау үшін жиі қолданылады. Үлкен цимбалға тіркеу арқылы. Егер олар бір-бірінің дыбысына әсер етпеуі және зақымдану қаупі болмауы үшін, екі цимбалдың арасына қосымша мата салынуы керек. Екі тіректі пайдаланып, жоғарғы цимбал төменгі цимбалдың қанатты бұрандасын алмастырған тіректің ұзартуына орнатылады. Мұндай тіректер саудада қолжетімді, бірақ көбінесе бір тірекке қосымша құралдарды қосу арқылы жасалады. Шымқыл цимбалдың үстіне басқа цимбалдың қасақана соғылып тұруымен жиынтық құру. Осы техникалардың көптегені, әсіресе жиынтық құру және тіркеу, басқа цимбалдар үшін сирек қолданылады. Жиекті тірегі цимбалдың салмағына байланысты шымқыл цимбалдар үшін ғана қолданылады, бірақ басқа жеңіл эффекттер үшін, әсіресе сыйыр қоңырауы және/немесе ағаш блок үшін, бас барабанның артқы жиегіне немесе басқа барабандарға орнатылатын ұқсас тіректер де кездеседі.

Қою

Цимбалдық үйме – екі немесе одан көп цимбалдың жанасып орнатылуы, нәтижесінде бір цимбалдың бермейтін ерекше дыбысы пайда болады. Бұл эффект бос жабылмаған хай-хэтке ұқсас, немесе жоғарғы цимбал бір үлкен дірілдегіш ретінде қызмет ететін сиззл цимбалының ең жоғары нүктесі деп қарастыруға болады. Нақты эффект орнату бұрандасының тартылу күшіне байланысты, ал кейбір комбинацияларда өте қысқа дыбыстан ұзақ әуеге дейін өзгеруі мүмкін. Бұл техниканы Дэйв Векл, Майк Портной және басқалар ойлап тапты, бастапқыда жоғарғы цимбал ретінде қытай цимбалын қолданды. Портной екі цимбалдың да қоңырау бөлігімен, аралықсыз, максималды жанасу үшін, оларды толығымен басуға жеткіліксіз болатын, жеткілікті түрде әртүрлі пішіндегі цимбалдарды таңдап орнатты. Бұл техника қалыптасқаннан кейін, цимбал жасаушылар арнайы үйме цимбалдары жасап, оларды үймелерде қолдануға арнады. Дегенмен, қытай цимбалын краш цимбалдың немесе басқа цимбалдың үстіне орнатудың ескі әдісі де әлі де танымал. Үйменің шұңқырмен шатастыруға болмайды, онда жоғарғы цимбал төмен, ал төменгі цимбал жоғары қаратылып, цимбалдардың қоңырау бөліктері арасында жанасуды болдырмау үшін аралық төсеме қолданылады.