Кіріспе

4 ғасырдағы әскер, Филипп II мен Александр Македонскийдің генералы, Македонияның регенті Полиперхон (кейде Полисперхон деп жазылады; Πολυπέρχων; шамамен б.з.б. 390-380 жылдары туған – б.з.б. 304 жылдан кейін қайтыс болған, мүмкін 3 ғасырдың басында), Александр Македонский мен Филипп II-ге қызмет еткен және Александрдың генералдары арасындағы билік үшін күресте белсенді рөл атқарған македондық грек генералы.

Ерте мансап

Полиперхон – Эпирдегі Тимфаядан шыққан Симмияның ұлы. Ол Филипп II және Ұлы Александрдың қызметінде болып, Александрдың ұзақ саяхаттарында онымен бірге жүрді. 333 жылы Исс шайқасынан кейін Полиперхонға фаланганың Тимфа батальонының басшылығы тапсырылды және ол 324 жылға дейін осы қызметте болды. Бабылға оралғаннан кейін Полиперхон (басқа да ветерандармен бірге) Кратермен бірге Македонияға жіберілді, бірақ Александр 323 жылы қайтыс болған кезде олар тек Киликияға ғана жетті. Кратер Антипатрдың орнына Македонияның регенті болуға тиіс болған, бірақ денсаулығы нашар еді. Егер Кратер басқаруға қабілетсіз болса, Полиперхон оның орнын басатын еді. Полиперхон мен Кратер Грекияға жол тартты. Кратердің бірінші көмекшісі ретінде Полиперхон Македонияның губернаторы қызметін атқарды және Антипатрға Ламия соғысында гректердің көтерілісін басуға көмектесті. Полиперхон Менонның бұрын жеңілмейтін деп есептелген тессалиялық атты әскерін жеңді. Бірінші Диадохи соғысынан кейін Полиперхон Македонияда қалды, ал Антипатр Кіші Азияға сапар шегіп, бүкіл империя бойынша өзінің регенттігін бекітті.

Регент

319 жылы Антипатр қайтыс болғаннан кейін Полиперхон бүкіл империяның регенті және жоғарғы қолбасшысы болып тағайындалды, бірақ көп ұзамай оның бас лейтенанты болған Антипатрдың ұлы Кассандрмен қақтығысқа түсті. Екеуі азамат соғысына ұшырады, ол Александрдың ізбасарларының барлығы арасында жылдам тарады, Полиперхон Евменмен бірігіп Кассандрға, Антигонға және Птолемейге қарсы күресті. Полиперхон грек қалаларын бақылауға алып, олардың тәуелсіздігін жариялағанмен, 317 жылы Мегалополисте үлкен жеңіліске ұшырады. Бірнеше айдан кейін оның флоты Антигонмен жойылды, ал Кассандр бір жылдан соң Афинаны бақылауға алды. Одан кейін Кассандр Полиперхонды Македониядан қудырып, мүгедек патша Филипп Арридей мен оның әйелі Эвридиканы бақылауына алды. Полиперхон Эпирге қашып, Александрдың анасы Олимпия, жесір Роксана және нәресте ұлы Александр IV-ке қосылды. Ол Олимпиямен және Эпир патшасы Эакидпен одақ құрды, Олимпия Македонияға әскер бастап барды. Ол бастапқыда сәттілікке жетіп, патша Филипптің әскерін жеңіп тұтқынға алды, бірақ көп ұзамай Кассандр Пелопоннес аймағынан оралып, 316 жылы Олимпияны өлтіріп, Роксана мен патша баласын тұтқынға алды.

Антигонмен одақтасу

Полиперхон енді Пелопоннеске қашып кетті, онда ол әлі де бірнеше бекіністерді бақылап, Антигонмен одақтасты, ол бұрынғы одақтастарымен ара қатынасын үзген болатын. Полиперхон Антигонға регенттік билігін тапсырды. Көп ұзамай Полиперхон Пелопоннестің көп бөлігін, оның ішінде Коринф пен Сицион қалаларын басқарды. 311 жылы Антигон мен оның жаулары арасындағы бейбіт келісімге қол қойылғаннан кейін, бала патша Александр мен оның анасының қазасынан соң Полиперхон осы аймақтарды өз өкімінде ұстады. Антигон мен басқалары арасында тағы да соғыс басталғанда, Антигон Александрдың ресми емес ұлы Гераклді Кассандрға қарсы келіссөздер жүргізу үшін Полиперхонға жіберді. Бірақ Полиперхон Антигонмен байланысын үзді және 309 жылы баланы өлтірді.

Кейінгі өмірі

Полиперхонның қайтыс болған күні белгілі емес. Ол 304 жылы соңғы рет тірі екендігі айтылады, бірақ одан кейінгі сілтемелердің жоқтығы Диодордың кейінгі әңгімесінің жоғалғандығымен және басқа авторлардың осы кезеңді жеткілікті егжей-тегжейлі жазбауымен байланысты. Плутархтың «Пирр өмірі» 8.3-те айтылған деректер оның б.з.д. III ғасырының басына дейін тірі болғанын көрсетеді. Полиперхонның Александр есімді ұлы болды, ол Диадохи соғыстарына қатысты, бастапқыда әкесімен, кейін Кассандрмен бірігіп.