Кіріспе

Тайландтағы теравада буддалық ғибадатханасы

Тайгер ғибадатханасы, немесе Ват Фа Луанг Та Буа Янасампанно (วัดป่าหลวงตาบัว ญาณสัมปันโน) – Тайландтың батысындағы Канчанабури провинциясының Сай Йок ауданындағы теравада буддалық ғибадатханасы. 1994 жылы орман ғибадатханасы және жабайы жануарлар, оның ішінде жолбарыстар, көбінесе Индокитай жолбарыстары үшін паналау орны ретінде құрылған. "Коммерциялық" ғибадатхана ретінде Тайгер ғибадатханасы кіру үшін ақы алды. Жануарларды қорғау жөніндегі белсенділер ғибадатхананы коммерциялық пайда үшін жолбарыстарға қатыгездікпен қарау және тіпті кейбір жануарларды саудаға шығаруда айыптады.

2016 жылдың мамыр айында Тайландтың жабайы табиғатты қорғау кеңсесі (WCO) жолбарыстарды ұстап, басқа жерге көшіруді бастады, мақсаты – нысанды жабу. Билік қызметкерлері аумақта 137 жолбарыс және 40 жолбарыс бағырын мұздатылған денесін тапты, олардың кейбіреулері бес жылдан астам уақыттан бері өлген.

Жолбарыстар

1999 жылы ғибадатханаға ауыл тұрғындары тауып әкелген алғашқы жолбарыс баласы келді. Бірақ ол көп ұзамай қайтыс болды. Кейіннен ғибадатханаға бірнеше жолбарыс балалары сыйға берілді. 2016 жылдың қаңтарына дейін ғибадатханада тұтқындалған жолбарыстардың саны 150-ден асты. Ғибадатханаға алғаш әкелінген сегіз жолбарыс құтқарылған жануарлар еді, және қазірге дейін олардың ДНК деректері толық емес, сондықтан жолбарыстардың тегі толық белгісіз болғандықтан бұл деректер жұртқа қолжетімді емес. Дегенмен, олардың Бенгал жолбарысы Мекті қоспағанда, Индокитай жолбарыстары екені болжануда. Сонымен қатар, олардың кейбіреулері жақында ғана ашылған Малай жолбарыстары немесе олардың будандасқан түрлері болуы мүмкін.

Мәселелер, есептер және даулар

Сыншылар Тайгер ғибадатханасын қылмыстық ұйым деп айыптады. 2008 жылы Care for the Wild International атты үкіметтік емес ұйым, Тайгер ғибадатханасы Лаостағы бір нысан арқылы заңсыз жануарлар саудасына қатысып, тиісті лицензиясыз жолбарыстарды өсіреді деп мәлімдеді. Wildlife Friends of Thailand ұйымының негізін қалаушы Эдвин Викке сәйкес, ғибадатхананың қызметі CITES халықаралық келісімін бұзады. Бұл келісімге Тайланд қол қойған және ол жолбарыс сияқты қорғалатын жабайы жануарларды коммерциялық мақсатта өсіруге тыйым салады. Бұрынғы барлық әрекеттер, Ват-Фа-Луанг-Та-Буа-Янасампаннодан жолбарыстарды алып кетуге бағытталған, оның ішінде 2015 жылдың мамырында жасалған әрекет те сәтсіз аяқталды. Вик мұның себебін ғибадатхана мен оның абысы Фра Висуттисаратеннің ықпалымен байланыстырады. Хатта бас директор Тайгер ғибадатханасына қарсы шаралар қабылдауға шақырылды: 12 жолбарысты Лаосқа әкелу және экспорттау, аккредиттелген жолбарыс өсіру бағдарламаларымен байланыс болмауы, сондай-ақ жолбарыстардың генетикалық тексеруден өтіп, олардың тегі мен жолбарыстарды сақтау бағдарламаларына қосқан үлесін анықтау қажеттігі айтылды. Қорытындысында ғибадатханада жолбарыстарды тиісті деңгейде басқаруға қажетті жабдықтар, біліктер, аккредиттелген зоопарктармен байланыс және тіпті ниет те жоқ екені көрсетілді. Олардың мақсаты тек пайда табу. 2006 жылдың желтоқсанында ABC News үш күн бойы ғибадатханада болды, бірақ жануарларды есірткімен улауға немесе жаман қарым-қатынас жасауға ешқандай дәлел таппады. Сұхбат берген тай және батыс қызметкерлері жануарларға жақсы қаралатынын мәлімдеді. Монастырдың абысы, соңында жолбарыстарды өсіріп, жабайы табиғатқа жіберуді жоспарлап отырғанын айтты. 2014 жылы Care for the Wild International халықаралық жолбарыс күнімен сәйкес келетін жаһандық науқанда "жолбарыс селфилерін" тоқтатуға шақырды. Қайырымдылық ұйымының бас директоры Филип Мансбридж: "Адамдар біздің асыра тірлікке тырысатынымызды немесе олардың көңілін көтеруге кедергі келтіретінімізді ойлайды деп білемін. Бірақ шындығында, сіз үшін бір ғана сурет – сол жануар үшін өмір бойына созылатын азапты білдіреді" деді. Ұйымның бағалауынша, жылына 60-қа жуық оқиға (әртүрлі ауырлық деңгейінде) тіркеледі, онда тұтқын жолбарыстар туристерге немесе еріктілерге шабуыл жасайды. 2015 жылдың 2 ақпанында орман шаруашылығы қызметкерлері ғибадатхананы тексеруді бастады. Алғашында қарсылыққа ұшырағаннан кейін, олар келесі күні сот ордерімен, полиция және әскермен оралды. Олар қорғалатын жабайы құстарды тәркілеп, ғибадатхана аумағындағы жолбарыстарды ұстады. "Жабайы табиғат қылмыстарын тоқтату" басқармасының басшысы паркте құстарды өсіруге рұқсат болмағанын мәлімдеді. Жолбарыстардың құжаттары бойынша қосымша тергеу жүргізілгенше ұсталды. 2016 жылдың қаңтар және мамыр айларында австралиялық Cee4life (Conservation and Environmental Education 4 Life) ұйымы тоғыз жылдық тергеулердің нәтижесінде екі есеп жариялады. Cee4life ұйымының бірінші есебінде Тайгер ғибадатханасындағы жолбарыстардың жоғалуына қатысты бейнекамералардың жазбалары мен куәгерлердің мәлімдемелері бар. Екінші есепте жолбарыстың дене мүшелерін сату, сыйға беру және халықаралық тасымалдау туралы мәліметтер келтірілген. National Geographic журналы бұл жердегі буддалық монахтардың храмдағы жолбарыстармен табыс табуға бағытталған өсіру, сату және пайдалану бизнесін жүргізеді деп хабарлады. Келесі мамыр айында тай билігі жануарларды ұстап, нысанды жабуға тырысты. Жолбарыстарды коммерциялық мақсатта немесе басқа мақсатта өсіру CITES конвенциясымен тыйым салынған, ал Тайландта жолбарыстар (жою қаупі төнген) мемлекеттік мүлік саналады. 2016 жылдың мамыр айының соңында полиция және жануарлар дүниесі қызметкерлері Тайгер ғибадатханасындағы барлық тірі жолбарыстарды алып кету операциясын бастады. Операция кезінде 40-тан астам жолбарыс баладасының денелері, сондай-ақ басқа жануарлардың көптеген дене мүшелері мұздатылған күйінде табылды. Ұлттық парктері департаментінің өкілінің сөзіне сәйкес, жолбарыс баладалары шабуылдан аз уақыт бұрын қайтыс болған. Алайда ғибадатхана бірнеше ай бойы жолбарыс туғаны туралы хабарламаған. Бұл жасырын заңсыз өсірудің белгісі ретінде қарастырылды. Сонымен қатар, лицензиясыз ұсталған 12 тірі бұршақ құс тәркіленді. Абаттың хатшысы жолбарыс терісінен жасалған 1000-нан астам амулеттермен, екі толық жолбарыс терісімен және тоғыз немесе он жолбарыс тісімен алаңнан шығуға тыйым салынды. Ол және тағы төрт адам жануарлар дүниесін заңсыз әкету үшін тергеліп жатыр. Шабуыл басталғанда ғибадатханаға кіруге тыйым салынды. 3 маусымда ағылшын тілінде...