Кіріспе
Иво – Нигерияның Осун штатындағы қала. Иво халқы, йоруба патшалығының өзге де халқы сияқты, Иле-Ифеден шыққан деген сенім бар, олар шамамен 11-ғасырда көшіп келген. Бұл туралы Аладэмоми Кенион мен Принц Аделеган Адегбола (2009) жазған. Уәде етілген жердің орналасқан жерін білдіретін, тотықұстар символы бар жалғыз болжамды жер – Иво патшалығы. Бұрын қала Ескі Ойо штатының құрамында болған, кейіннен бөлініп, Нигерияның Осун штатындағы маңызды қалалардың біріне айналды. Қаланың 30-дан астам ежелгі және беделді патшалары бар, олардың барлығы Иво елінің Олувосы, Әмірлік Басшысы, ХРМ Оба Абдулрошид Аканбиге бағынады. Қаланың ауданы 245 км², халқы 191 348 адамды құрайды (орталық қала/жергілікті басқару). 2006 жылғы Нигерияның ұлттық санағы бойынша Осун штатындағы ең көп халқы бар жергілікті басқару осы қала. Иво аймағындағы басқа жергілікті басқару органдары: Айедире ауданы (265,783 км² аумақ, 76 309 халқы), сондай-ақ Ола Олууа ауданы (332,117 км² аумақ, 76 227 халқы). Аудандық әкімшілік орталықтары: Иво (Орталық) – Иво қаласы, Айедире – Иле Огбо, Ола Олууа – Боде Оси. Қазір Ивоның құрамында тағы төрт аудан бар: Иво Шығысы – Оломовеве, Иво Батысы – Агберире, Ола Олууа Оңтүстік-Шығысы – Илемову, Айедире Оңтүстік-Шығысы – Олупонна.
Iwo is a city in Osun State, Nigeria. The Iwo people, like all other people of the Yoruba kingdom, are said to have originated from Ile Ife, where they migrated sometimes in the 11th century according to Alademomi kenyon and Prince Adelegan Adegbola (2009). The only predicted land with the symbol of the parrots (which signifies the location of the promised land) is the Iwo kingdom. The city was formerly part of old Oyo state and was later separated and became one of the major townships in Osun State, Nigeria. It has over 30 ancient and powerful Kings all under the Oluwo of Iwoland, HRM Oba Abdulrosheed Akanbi as the only Consenting Authority and first class paramount ruler in an area of 245 km2 and a population of 191,348 (central city/Local Government) most populous Local Government in Osun State by the 2006 Nigeria National census figures. The other local governments in Iwo from satellite towns are Aiyedire Local Government, 265.783 km2 area and 76,309 by population, as well as Ola Oluwa Local Government, 332.117 km2 area and 76,227 by population. The headquarters of the local governments are Iwo (Central), Iwo; Aiyedire, Ile Ogbo; and Ola Oluwa, Bode Osi. Iwo now has additional four local governments: Iwo East, Olomowewe; Iwo West, Agberire; Ọla Oluwa South East, Ilemowu; Ayedire South East, Oluponna.
Білім
Иво қаласындағы діни білімнің бастауы әуелде христиан миссионерлеріне негізделген. Олардың көп бөлігі баптистер болды, себебі орталық қаладағы әр баптист шіркеуі өз филиалының атын алып, бастауыш мектеп ашты: Айпате баптист күндізгі мектебі, Олукотун баптист күндізгі мектебі, Фесу баптист күндізгі мектебі, Оке Одо баптист күндізгі мектебі. Баптистер сондай-ақ Баптист орта мектебін де құрды, Иводағы жалғыз мекеме, ол Батыс Африка мектептерінің жоғары деңгейлі аттестатын, сондай-ақ қарапайым деңгейлі аттестатты берді. Бұрын Нигерия білім беру жүйесінде қолданылған Баптисттік заманауи мектеп (қазір ескірген), енді Баптисттік грамматикалық мектепке айналды, ол басқа орта мектептер сияқты қарапайым деңгейлі аттестаттарды берді. Бұларға қоса, Африкадағы ең көне мұғалімдер даярлау колледжі – Баптист колледжі де бар. Колледж қазір Боуэн университетінің орнына айналды, ол діни емес баптист университеті және Иво мен айналасындағы үш университеттің бірі. Баптистерден кейін методистер де қала орталығында методисттік бастауыш мектеп, сондай-ақ заманауи мектеп ашты, ол қазір Біріккен методист орта мектебі. Католиктерде заманауи мектеп, қазіргі католик грамматикалық мектебі және әйелдер орта мектебі – Сент-Мари орта мектебі болды, ол қазір аралас білім беретін мектеп. Кейін үкімет христиан миссионерлерімен бірлесіп көптеген бастауыш мектептер, заманауи мектеп, жергілікті билік заманауи мектебі (қазіргі жергілікті билік коммерциялық грамматикалық мектебі), мұғалімдер даярлау колледжі, LATCO ашты, ол 1964 жылы Иво грамматикалық мектебі болып өзгерді. Мұсылман миссионерлері де кейіннен Ансар Уд-Дин бастауыш мектебін, Ансар Уд-Дин заманауи мектебін (қазіргі Ансар Уд-Дин грамматикалық мектебі) және Анвар уль Ислам грамматикалық мектебін құруға қосылды. Нигериядағы алғашқы шариғат соты Ивода құрылды. Иво халқының көп бөлігі 1655 жылдан бері мұсылман болып келеді, осы жылы Йоруба жеріндегі алғашқы мешіт салынды, ол алғашқы ғибадат орны және исламдық білім беру орталығы болды. Ірі орта мектептердің арасында Иво грамматикалық мектебі, Біріккен методист орта мектебі, Баптист орта мектебі, Сент-Мари орта мектебі, Л. Коммерциялық грамматикалық мектебі, Ислахудин грамматикалық мектебі және Анвар уль Ислам грамматикалық мектебі бар. Иво араб және ислам білімімен әйгілі. Қалада көптеген араб мектептері (модраса) бар, және көптеген Иво тұрғындары діни емес мектептермен қатар осы білімді де алады. Танымал модрасалардың қатарында шейх Ахмад Мухалли Адимеджи Ароуреки құрған ислам жастар орталығы (морказ шабааб), 1960 жылдардың басында шейх Абдулбақи Мұхаммед құрған Ислахудин араб мектебі, 1950 жылдары шейх Бадрудин Әл Амин құрған Арамдағы Амин оқу орталығы және Ислам мәдени орталығы (Марказ Абдул Разак Абдул Рахман), Шейх Адам Илори вилласы, Агбово, Иво бар. Бұрынғы Батыс аймақтық үкімет құрған спутник қалаларда көптеген бастауыш мектептер, сондай-ақ Иво мен оның спутник қалаларында Бола Иге ескі Ойо штатының губернаторы болған кезде құрылған көптеген орта мектептер бар. Иводағы жоғары оқу орындары: Боуэн университеті, Волекс политехникалық институты, Баптист мұғалімдер даярлау колледжі (бұрын Иводағы Оке Одода орналасқан, бірақ қазір Боуэн университетінің кампусы ретінде пайдаланылады), Вестленд университеті, Иво қалалық политехникалық институты, Қоғамдық денсаулық сақтау және технология корольдік колледжі, Империя денсаулық сақтау технология колледжі, Аль Умма білім беру колледжі, Федералдық білім беру колледжі, Ауыл шаруашылығы институтының орталығы. Иводағы тағы бір мекеме – Нигерияның шариғат колледжі, ол бұрын Ибадан қаласында болған, кейін Оке Афо, Ивоға көшірілді. Ірі жеке орта мектептердің арасында Ислам үлгісі колледжі, Мұсылман халықаралық мектебі, Агбадже еске алу кешенді колледжі, Айпате баптист мектебі, Вико Хоуп кешенді колледжі, А 1 грамматикалық мектебі, Кроуви мектептері, Регина Мунди қыздар орта мектебі, The wings мектебі, Иннаятулла мұсылман академиясы, ICC үлгі мектебі, Фатима анамыздың академиясы (OLFA) бар.
Технология
Иво – Нигериядағы алғашқы мемлекеттік теледидардың, 1982 жылы құрылған «Реалити Телевизион Қызметінің» (RTS) туған жері. Бұл сонымен қатар «Реалити Радиовизион Қызметтерінің» (RRS) орналасқан жері, ол «odidere fm» немесе 96.3Fm деп те белгілі. Ивода «Боуэн радиосы» 101.9fm және Осун штатының үкіметі тастап кеткен Ори Эру Иво Амындағы ескі радиостанциясы да бар. Сонымен қатар, Ивода «Айекото FM», 88.3fm жаңа радиостанциясы да жұмыс істейді.
Ауыл шаруашылығы
Иво – Осун штатының ауыл шаруашылығын дамыту бағдарламаларының (OSSADEP) және сондай-ақ Селема шаруашылығы, Шабиб агро және тағы да көптеген шаруашылықтарға үй иесі.
Қоғамдық ұйымдар
Iwo-дағы жетекші қоғамдық ұйымдардың қатарында: Iwo Board of Trustees (IBOT), Iwo Action Council (IWAC), Iwo Progressive Union (IPU), Iwoland Development Coalition (IDC), Guildance Community Development Foundation, Charitable Youth for Nation Building Initiative, Iwo Odidere Leo Club. Iwo Action Council (IWAC) – Iwo-дағы барлық ұйымдардың бас ұйымы. IWAC дамуға бағытталған ұйым ретінде көш бастап тұрғанымен белгілі. Iwoland Development Coalition (IDC) 2014 жылдың 29 тамызында Iwo, Aiyedire және Ola Oluwa аудандық әкімдіктерінің дамуын жеделдету мақсатында құрылды. IDC қазіргі таңда Кувейт, Сауд Арабиясы, Катар, Кот-д'Ивуар, Франция, Америка Құрама Штаттары, Ұлыбритания сияқты елдерде өкілдері бар. IDC әлі жас ұйым болғанымен, Aiyedire ауданындағы Akinbami-де денсаулық сақтау орталығын ашуға, Iwo-дағы Ojude Oba жеріндегі құбырды қайта жаңартуға, Iwo, Aiyedire және Ola Oluwa аудандарының мектептерінде экскурсиялар ұйымдастыруға, мұқтаж студенттерге стипендия беруге, Yidi Oba құбырын жөндеуге, өзекті мәселелер бойынша лекциялар өткізуге, жүкті әйелдер мен балаларға қалай күтім жасауға қатысты пайдалы ақпараттар бар 8000-нан астам денсаулық кітаптарын таратуға, әйелдерді қолдау бағдарламасын ұйымдастыруға, жетім және осал балаларға тағамдық көмек көрсетуге, мүмкіндігі шектеулі жандарға көмектесуге, Iwoland тарихын зерттеуге, 0 және 5 жастағы балалардың денсаулығы үшін А дәрумені мен Abendazole тарататын болды, Adeeke және Kajola жолдарындағы шұңқырларды толтырып, Iwo көшесіндегі айналымды тазалап, бояды, медициналық шаралар ұйымдастырды, жергілікті билік мектебіне Iwo Grammar School-дан орындықтарды тасымалдауға және Iwo, Aiyedire және Ola Oluwa аудандарынан таңдалған 6 оқушының (әр ауданнан 2-ден) WAEC емтиханына төлем жасауға көмектесті.
Климат
Iwo тропикалық ылғалды және құрғақ немесе саванналық климатқа ие және теңіз деңгейінен нөл метр биіктікте орналасқан (Aw сыныптамасы). Аймақтағы орташа жылдық температура – градус, бұл Нигерияның ұлттық орташа температурасынан 0,2% жоғары. Iwo орта есеппен жылына 248,57 жауын-шашынды күнді (68,1% уақыт) бастан кешіреді.