Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Прятанеи (πρυτάνεις; жекеше: пρύτανις) – ежелгі Афинаның кеңесінің (буле) атқарушы органы болған.
The prytaneis (πρυτάνεις; sing. : πρύτανις prytanis) were the executives of the boule of ancient Athens.
Шығуы және ұйымдастырылуы
Термин (базилеус немесе тираннос сияқты) грек тіліне дейінгі этимологиядан шыққан болуы мүмкін (мүмкін, этрус тілімен туыс). 508/7 ж.б.д. Клистен Афина үкіметін қайта ұйымдастырғанда, 400 мүшеден тұратын ескі Солон кеңесін 500 мүшеден тұратын жаңа кеңеспен алмастырды. Ескі кеңес төрт ата-текті рудың әрқайсынан 100 мүшеден тұрды. Клистен он жаңа ру құрып, әр рудан 50 адамнан тұратын кеңес жасады. Әр рудың өкілдігі жылдың оннан бір бөлігін кеңестің атқарушы органы ретінде атқаратын болды, сондықтан жыл сайын он топқа prytaneis қызмет ететін, бұл орын жеребе арқылы берілді. Атқарушы лауазымдағы адамдар prytaneis деп аталды, ал олардың лауазым мерзімі prytany (πρυτανία) деп аталды.
The term (like basileus or tyrannos) is probably of Pre Greek etymology (possibly cognate to Etruscan (e)prθni). When Cleisthenes reorganized the Athenian government in 508/7 BCE, he replaced the old Solonian boule, or council, of 400 with a new boule of 500. The old boule consisted of 100 members of each of the four ancestral tribes. Cleisthenes created ten new tribes and made the boule consist of 50 men from each of these tribes. Each tribe's delegation would be an executive of the boule for one tenth of the year, so that ten groups of prytaneis served each year, a position granted by sortition. The executive officers were known as prytaneis and their term of office as a prytany (πρυτανία).
Міндеттер
Прятания кезінде прятанийлер күнделікті қызмет етті. Олар ресми түрде Афинаның толық boule және ecclesia жиналысын шақыратын, бірақ іс жүзінде көптеген кездесулер міндетті болды және деректер көрсеткендей, ықпалды адамдар прятанийлерді қосымша жиналыс шақыруға немесе шақырмауға көндіре алды. Прятанийлер шетелдік мемлекеттерден келген елшілерді қабылдап, мемлекеттің күнделікті істерін жүргізді. Олар толос ішінде, яғни boule үйінің жанында олар үшін салынған дөңгелек ғимаратта, мемлекеттік есебінен тамақтанды. Күн сайын, 24 сағат ішінде, 50 прятанийдің бірі лотерея арқылы таңдалып, бригадир (ἐπιστάτης epistates, "қамқор") болып тағайындалатын. Ол мемлекеттік мөрді, мемлекеттік қазынаның және мұрағаттың кілттерін басқаратын. Факты бойынша, ол Афинаның бас атқарушы лауазымында болды. Ешбір еркекке бұл лауазымды бір ректен артық атқаруға рұқсат етілмеген, сондықтан, шамамен, барлық ересек Афиналықтардың жартысынан астамы оны бір кездері атқарған. Ecclesia немесе boule жиналыстары кезінде, қазіргі бригадир осы жиналыстарға төрағалық ететін. IV ғасырда бұл тәжірибе өзгерді және жиналыстарға төрағалық етуді осы міндет үшін арнайы құрылған лауазым (проедрои) өз мойнына алды.
The prytaneis served every day during their prytany. They formally called to meeting the full boule and the ecclesia of Athens, though in practice many meetings were mandatory and evidence suggests that persuasive individuals could enjoin the prytaneis to call or not to call a supplementary meeting. The prytaneis received ambassadors from foreign states and generally conducted the day to day business of the state. They ate at public expense in the tholos, a circular edifice constructed for them next to the boule house. Each day, for one 24 hour period, one member of the 50 prytaneis was selected by lot to serve as the foreman (ἐπιστάτης epistates, "caretaker"). He administered the state seal and the keys to the state treasuries and archives. He was, in effect, the chief executive officer of Athens. No man was allowed to hold this office more than once, and so probably more than half of all adult male Athenians held it, at one time or another. During meetings of the ecclesia or boule, the current foreman also chaired these meetings. In the Fourth Century, this practice changed and the chairmanship of meetings was taken over by an office specifically created for this task (the πρόεδροι proedroi).
Басқа қалаларда
Пританис титулы басқа да ежелгі грек қалаларында, оның ішінде Родос, Александрия және Кіші Азияның батыс жағалауындағы басқа қалаларда да қолданылған. Бұл атаққа ие лауазымдар көбінесе түрлі кеңестерді басқарумен жауапты болған. Милет қаласында пританистің билігі соншалықты күшті болғандықтан, ол тиранға айнала алды (Аристотель, Саясат V.5, 1305a17).
Prytanis as a title is used in other ancient Greek cities including Rhodes, Alexandria and other cities along the west coast of Asia Minor. Offices that use this title usually have responsibility for presiding over councils of some kind. In the city of Miletus, the prytanis had enough power that he was able to become a tyrannos (Aristotle Politics V.5, 1305a17).