Қайық жазасы: ежелгі Персияның қатыгез әдісі

Кіріспе

Скафизм (грекше σκάφη, яғни "кеме") – ежелгі парсылардың атқару тәсілі ретінде белгілі, сонымен қатар "қайықтар" деп те аталады. Плутарх "Артаксеркс өмірі" атты еңбегінде осылай сипаттаған: құрбанды екі кішкентай қайықтың арасына тығып, бірін екіншісінің үстіне қойып, қол-аяқтары мен басы сыртқа шығып тұрады. Содан кейін оларды тамақтандырып, сүт пен балмен майлап, уақыт өте келе жәндіктер мен зиянды жәндіктердің жеуіне мүмкіндік береді. Плутархтың бұл хабарламасы сенімсіз көзден алынған.

Көркем шығармаларда

Шекспирдің "Қысқы ертегі" романында алаяқ Аутолик қойшыға және оның ұлына Пердитаны патшазадаға ғашық болғандықтан асырап алған әкесі таспен атқылайтынын, ал асырап алған ағасы келесі жазаға тартылатынын айтады: "Оның ұлы бар, оны тірідей терісін сылып алады; содан кейін балмен майлап, құрт ұясының басына қояды; содан кейін ол үш жарым өлгенше тұрсын; содан кейін aqua vitae немесе басқа ыстық инфузиямен қайта тірілтірілсін; содан кейін, шикі күйінде, және ең ыстық күні болжам жариялайды, ол кірпіш қабырғаға қарсы қойылады, күн оған оңтүстікке қарай қарап тұрады, онда ол оны өлімге ұшыраған шыбындармен көреді". Х. Райдер Хаггардтың "Ежелгі Аллан" романында басты кейіпкер Аллан Кватермен өзінің өткен өмірінің бір көрінісін бастан кешіреді, онда ол Шабака есімді египеттік ұлы аңшы болды. Бірде ол "патшалардың патшасы" оны "кемеде өлімге" үкім шығарады, өйткені олар аң аулауға жасаған тікелей шартта жеңіліп қалды. Шабака өзіне не болатынын сұрағанда, оған евнух былай дейді: "Осы, египеттік арыстан өлтіруші. Сенді бір төсекке жатқызып, өзендегі кішкентай қайыққа салады. Ал үстіңнен тағы бір қайық жабады. Сен (күнде) оның ішінде (осы) шөлде отырып, (күнде) тамақ пен сусыннан екі рет дәм татасың. Егер ашкөздігің жоғалса, менің міндетім оны қайта жандандыру, көзіңді пышақ ұшымен тістеп, қайта оянасыңша. Әр тамақтан кейін бетіңді, қолыңды және аяқтарыңды сүт пен балмен жуып, айналаңдағы шыбындар аштан өлмейін, теріңді күннің күйдіруінен сақтаймын. Осылайша, әлсіреп, ақырында ұйықтап қаласың. Соңғы кірген – бақытсыз адам, әйелдер үйінің ауласына адасып кіріп, ондағы әйелдердің кейбіреулерін жалаңаш көрген – он екі күн ғана өмір сүрді, ал сен, соншалықты күшті болғандықтан, он сегіз күнге дейін өмір сүруге үміттенесің". "The Venture Bros." эпизодындағы "The Bellicose Proxy" осы азаптаудың түрлерін қайықтардың орнына ванналар арқылы сипаттайды. "Инстинкт" телесериалының 2-ші маусымының 5-ші бөлімі "Ежелгі тарих" -да осындай азаптаудың құрбаны көрсетілген. "Your Pretty Face is Going to Hell" телесериалының 4-ші маусымындағы "Milk and Honey" эпизодында бұл азаптау (және оған арналған қайықты сатумен айналысатын демон) маңызды орын алады. Блиндбой Боатклубтың "Scaphism" атты әңгімесі осы әдіспен жасалған кісі өлтіруді сипаттайды. "Beef and Dairy Network Podcast" подкастында шапағатшылық Ели Робертстің өзінің қас жауы Джейн Палмға 95-ші эпизодта "Dafydd, Part 2" деген атпен кек алуы ретінде айтылады. "Inside No. 9" телесериалының 8-ші маусымындағы "The Last Weekend" эпизодында бұл азаптау кек алу әдісі ретінде қолданылады.

In Shakespeare's The Winter's Tale, the rogue Autolycus falsely tells the shepherd and his son that because Perdita has fallen in love with the prince, her adoptive father will be stoned, while her adoptive brother will be subjected to the following punishment: "He has a son,—who shall be flayed alive; then 'nointed over with honey, set on the head of a wasp's nest; then stand till he be three quarters and a dram dead; then recovered again with aqua vitae or some other hot infusion; then, raw as he is, and in the hottest day prognostication proclaims, shall he be set against a brick wall, the sun looking with a southward eye upon him,—where he is to behold him with flies blown to death." In H. Rider Haggard's The Ancient Allan the protagonist Allan Quatermain experiences a vision of one of his past lives, in which he was a great Egyptian hunter named Shabaka. At one time he is condemned to "death by the boat" by the "King of kings" because of a hunting bet they had made. When Shabaka asks what is to happen to him, he is told by a eunuch "This, O Egyptian slayer of lions. You will be laid upon a bed in a little boat upon the river and another boat will be placed over you, for these boats are called the Twins, Egyptian, in such a fashion that your head and your hands will project at one end and your feet at the other. There you will be left, comfortable as a baby in its cradle, and twice every day the best of food and drink will be brought to you. Should your appetite fail, moreover, it will be my duty to revive it by pricking your eyes with the point of a knife until it returns. Also after each meal I shall wash your face, your hands and your feet with milk and honey, lest the flies that buzz about them should suffer hunger, and to preserve your skin from burning by the sun. Thus slowly you will grow weaker and at length fall asleep. The last one who went into the boat—he, unlucky man, had by accident wandered into the court of the House of Women and seen some of the ladies there unveiled—only lived for twelve days, but you, being so strong, may hope to last for eighteen." In The Venture Bros. episode "The Bellicose Proxy" a variation of this torture is described with tubs in place of boats. In Instinct, Season 2 Episode 5 "Ancient History", a victim of this torture is shown. In Your Pretty Face is Going to Hell'''s Season 4 episode "Milk and Honey" this torture (and a demon in the business of selling the boats used for it) is prominent. Blindboy Boatclub's short story "Scaphism" describes a murder committed using this method. The Beef and Dairy Network Podcast references scaphism as a vengeance that Eli Roberts would visit upon his nemesis Jane Palm in episode 95, "Dafydd, Part 2". In Inside No. 9'''s Season 8 episode "The Last Weekend", this torture is used as a method of revenge.