Кіріспе

Дигбет – Англияның орталық Бирмингем қаласының бір бөлігі. Ішкі сақиналық жолдың бұзылуынан кейін Дигбет енді Бирмингем қаласының орталық ауданының құрамына кіреді. "Үлкен қала жоспары" аясында Дигбет ауданындағы ескі өнеркәсіптік ғимараттарды пәтерлерге, сауда дүкендеріне, кеңселерге және өнер орталықтарына айналдыру бойынша ірі қайта құру жобасы жүзеге асырылуда. Бұл аудан Бирмингемнің "Шығармашылық ауданы" деп есептеледі.

Тарих

Қазіргі Дигбет жері алғаш рет 7 ғасырда қоныстанған. Тарихи тұрғыдан Рея өзенінің батысындағы жерлер Бирмингем ауданына қарасты. Бұл – Дигбет. Шығыс жағы Астон ауданына қарасты және Деритенд деп аталады. Бирмингемдегі ең көне зайырлы ғимарат – «Ескі Тақ» осы жерде орналасқан. Дигбет пен Деритенд аймағы – Бирмингемдегі өнеркәсіптің алғашқы орталығы болды және тарихи тұрғыдан Уорвикшир шегіндегі қаладағы ең өнеркәсіптік дамыған аймақтардың біріне айналды. Мұның себебі 1767 жылы Генри Брэдфордтың Брэдфорд көшесіндегі жерді сонда сауда орнатуға ниеттенгендерге сыйға бергені болуы мүмкін. Көп ұзамай көше гүлденіп, онда жұмысшыларға қызмет көрсететін жиырмадан астам мейрамхана ашылды. Бүгінде мұнда «Ақ құтан» және «Бегемот» деген екі ғана мейрамхана бар. Дигбеттегі өндіріс көлемі оны ұлттық маңызы бар аймаққа айналдырды. Өнеркәсіп Рея өзенінен және аймақтағы табиғи бұлақтардан сумен қамтамасыз етілгендіктен осы аймаққа тартылды. Дигбетке 18 және 19 ғасырдың басында Гранд Юнион каналы және Дигбет тармақ каналы арқылы кіруге болады. 19 ғасырда Ұлы Батыс темір жолы арқылы Дигбетке темір жол да келді. Басты желі Дигбет арқылы Стаффордширдің көгілдір кірпішінен салынған үлкен темір жол виадугы арқылы және Сноу Хилл станциясына Сноу Хилл туннелі арқылы өтті. Сноу Хиллдегі қозғалыс көбейгенде, Моур-стрит станциясы тығырылды, оны жеңілдету үшін тағы бір аялдама салынды, ал жақын маңдағы базарларға қызмет көрсету үшін қосымша тауарлық қойма салынды. Тауарлық қойма кейін бұзылды, бірақ станция қазірге дейін Лондон Мэрилебонға қатынайтын пойыздар үшін пайдаланылуда. Бордсли станциясына жақын жерде бұл басты виадук толық емес Бордсли виадугымен кездеседі, ол Дигбет каналын кесіп өтеді, бірақ Монтегю көшесінде кенеттен тоқтап қалады. Бұл Бирмингем және Оксфорд қосылыс теміржолын Керзон-стрит станциясына жалғастыру үшін жоспарланған, бірақ құрылыс аяқталғаннан кейін пойыздар Керзон-стрит станциясына қызмет ете алмайтыны анықталды. Сноу Хилл және Нью-Стритке жаңа басты желілер салынғаннан кейін виадук құрылысы тоқтатылды және содан бері пайдаланылмай келеді. Жолдардағы көпірлер алынып тасталды. Жоғарғы бетін бұрынғы Нью-Йорк Хай-Лайнына ұқсас «көтерілген саябаққа» айналдыру жоспарланған, ол қазір саябақ және жаяу жүруге арналған жол болып табылады. Дигбетке қоныс аударған өнеркәсіптердің қатарында 1876 жылы Селли-Окқа көшіп келген Бирмингем аккумулятор және металл компаниясы, сондай-ақ 1896 жылдан 1978 жылға дейін қолданыста болған Бордсли көшесіндегі зауыты бар Тайфун шайы бар. Қазір пайдаланылмайтын зауыттың Дигбет тармақ каналына қосылған өз арнасы бар. Typhoo Tea ғимараты, сондай-ақ S Rose & Co ғимараты деп аталады, төрт қабатты ғимарат, алдыңғы жағы көк кірпішпен (Бордсли көшесі), артқы жағы қызыл кірпішпен салынған. Қазіргі уақытта бос тұр, бұрын қойма ретінде пайдаланылған. Бұл жақын арада аймақтағы Би-Би-Си штаб-пәтері болады. Дигбетте орналасқан тағы бір тамақ өнеркәсібі – Альфред Фредерик Бердтың жұмыртқасыз кондитерлік өнімдер шығаратын кондитерлік компаниясы. Бұл оның әкесі Альфред Бердтің өнертабысы. Зауыт 1902 жылы Девонширдің Хай-стриттегі зауытында құрылды. Деритенд кітапханасы 1940 жылы 16 қарашада жабылды. 2003 жылы конференц-орталық және көрме алаңы ретінде қайта ашылды. Бұл – алғашқы бес тегін Бирмингем кітапханасының әлі күнге дейін сақталған жалғыз ғимараты. Кітапхана ғимараты Хит Милл-Лейнде орналасқан, ол Флудгейт көшесімен бірге өнеркәсіпке дейінгі Дигбеттің ерекшеліктері туралы ақпарат береді. Бір кезде Реа өзені Дигбет арқылы ағып, Хай-стрит пен Флудгейт көшелерін екіге бөлген. Өзен су тасқанда «су бөгеттері» пайдаланылған. Ал Хит Милл-Лейн 16 ғасырдан бері тұрған жүгері ұнтақтау үшін пайдаланылған су диірменінің атымен аталған. Реа өзені қазір көзден жасырылған. Дигбетте табиғи бұлақтар да көп болды, олар өнеркәсіп аймаққа көшіп келгенде біртіндеп салынды. Аймақтағы осы бұлақтар мен құдықтардың болуы көше атауларында көрінеді, мысалы, Уэлл-стрит. Дигбеттің ең танымал ғимараттарының бірі – 85 Дигбеттегі бұрынғы Бонзер және Ко қоймасы 1860 жылы салынған. Ол темір саудагерлері «Бонзер & Ко» фирмасы үшін салынған және Дигбет Хай-стритке қараған қысқа кіреберіс мұнарасынан тұрады. Кішкентай болғандықтан, мұнара көшедегі дүкеннің бет жағындағы мүмкіндігінше аз орын алу үшін, сонымен қатар оны қоршаған кішкентай ғимараттардың бірқалыптылығын бұзу үшін жобаланған. Жергілікті қабатта жартылай шеңберлік арка және бірінші қабатта сегменттік арка бар. Шатырында жеңіл иіс бар. Дигбеттегі басқа да танымал ғимараттардың қатарында 135-6 Дигбетте орналасқан және Джеймс Патчетт (Ombersley) жобалаған, қазір тоқтатылған «The Clothing Mart» бар. 1913 жылы салынған, бұл ғимарат болаттан жасалған, әртүрлі фасадтық материалдардан тұрады. Фасады ақырқы қызыл кірпіштен және қызғылт сары терракоттан тұрады. Бұл ғимарат енді Джордж Мейкпис қолданысқа алмайды және бірнеше рет қожайындары ауысқан, түрлі мақсаттарда пайдаланылған. Оның бастапқы сәулетінің бірнеше аспектілері жоғалды, соның ішінде бірінші қабаттағы темір балкон, үстінде екі темір ұстағыштан ілген қалпақшалы линзалары бар электр шамдары. Бұлардың екі жағында – Медичи кубоктарына ұқсайтын темір және шыны шамдар орналасқан. Қызғылт сары пилястрлар дөңгелек қызғылт гранит тастармен орналасқан кірпіштер мен фронтондық блоктардың үстінде орналасқан, ал парапет жасыл шыны терракоттан жасалған. Осы көліктік тарих Дигбет автобус станциясының (қазір Бирмингем автобус станциясы) құрылысында көрініс тапқан, ол 1929 жылы Midland Red компаниясымен салынған. 19 ғасырдың екінші жартысында, Дигбеттің Фейзели-стрит аймағында итальяндық квартал қалыптаса бастады, көптеген итальяндық иммигранттар осы аймаққа қоныстанды. Алайда, бұл қауымдастық 2-дүниежүзілік соғыста, неміс авиациясының ғимараттарға келтірген зиянынан және Италияның Британияға қарсы жау болғандықтан көптеген итальяндық тұрғындар интернмент лагерлерінде ұсталғандықтан көптеп тарап кетті. Дигбетте екі ескеру аймағы бар: Дигбет, Деритенд және Бордсли Хай-стриттерінің ескеру аймағы және Уорвик Бар ескеру аймағы. Екі ескеру аймағы да бірін-біріне жанында орналасқан. Дигбет, Деритенд және Бордсли Хай-стриттерінің ескеру аймағы 2000 жылдың 31 мамырында белгіленді және 28,68 га (70,86 акр) аумақты қамтиды, Дигбеттің барлық бөлігін қамтиды. Уорвик Бар ескеру аймағы 1987 жылдың 25 маусымында белгіленді және 16,19 га (40,00 акр) аумақты қамтиды. Ол Дигбеттен тысқары, Шығыс жақтан Дигбет тармақ каналы бойымен созылады. Бүгінде Дигбетке Деритенд те кіреді деп есептеледі.

Этимология

Дигбет атауы "қазба жол" деген сөзден туындаған. Алайда, Дигбет алғашқыда аймақтағы су көзіне байланысты "Қаздың шомылу орны" деп аталған деген болжам бар.

Қазіргі күн

XXI ғасырда аймақта тұрғын үй құрылысының қарқынды өсуі және бұрынғы өнеркәсіптік ғимараттардың жаңғыртылуы байқалды. «Бирдс-Кастард» зауыты болған «Custard Factory» кешенінің қайта құрылысы ғасыр басында басталды. Қазіргі таңда «Custard Factory» 400 шағын кәсіпкерге жұмыс орындарын ұсынады, олардың көп бөлігі – технология, цифрлық және шығармашылық саласындағы шағын және орта бизнес (СӨБ). Кешенде сонымен қатар бірнеше барлар мен мейрамханалар, ойын-сауық орталығы, «Мокингбирд» кинотеатры, шаштараз, галерея және көп мақсатты іс-шаралар алаңы – «The Old Library» орналасқан. «Custard Factory»-ден қарсы бетте «National Express» компаниясына тиесілі Бирмингем автобус станциясы бар. 2022 жылдың ақпан айында «Peaky Blinders» телесериалының авторы Стивен Найт, округтің Уорвик Бар аймағында «Digbeth Loc Studios» құрылысын салуды жариялады. Хабарламада, ұзақ жылдар бойы өткізіліп келе жатқан «MasterChef» аспаздық жарысы 2024 жылдан бастап осы студияларда түсірілетіні айтылды. Сондай-ақ, Найт студиялар мен Дигбет аймағы алдағы «Peaky Blinders» фильмінің түсірілім алаңы болады және түсірілім 2023 жылы басталатынын мәлімдеді. «BBC» 2022 жылдың тамызында Бірмингемдегі өкілдіктерін қазіргі «Mailbox» орналасқан жерінен, қолданысқа жарамсыз «Typhoo Tea» фабрикасының кешеніне көшіретінін хабарлады. Дигбетке көшірілетін өнімдердің қатарында «Midlands Today» және «BBC Radio WM» сияқты жергілікті хабар таратулары, сондай-ақ «Newsbeat» және «BBC Asian Network» ұлттық арналары бар. Аймаққа шығармашылық және медиа ұйымдарының көптеп келуі, сонымен қатар жылдам құрылатын дүкендердің, қолөнер сыра мекемелерінің және көше суреттерінің өркендеуі Лондонның Шордич ауданымен салыстыруға себеп болды. «The Sunday Times» газеті 2018 жылы жүргізген сауалнамада Дигбетті «Ұлыбританиядағы ең тартымды аудан» деп таныды. 2024 жылдан бастап «West Midlands Metro» Бірмингемнің шығыс бөлігіне қарай Буль-стрит трамвай аялдамасынан Дигбетке дейін, «HS2 Curzon Street» станциясы және Бирмингем автобус станциясы арқылы кеңейтілуде.

Ирландиялық квартал

Дигбет тарихи тұрғыдан Бирмингемнің ирланд қауымымен тығыз байланысты, және соңғы жылдары оны «ирланд кварталы» деп жиі атауды бастады. Бірмингемге іріктеліп иммиграция 1840 жылдардағы Ирландия ашаршылығынан кейін басталды, көбінесе Роскоммон, Галвей және Мейо графтықтарынан келді. Одан кейін, әсіресе Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін, иммиграцияның тағы да толқындары келді. Инфрақұрылымды қайта жаңарту қажеттілігі және қалалық көліктің дамуы жұмыс орындарының көптеген мүмкіндіктерін ашты. Мидленд Ред және Бирмингем автобус корпорациясының Дублиндегі орталығы Ұлыбританиядағы басқа көлік департаменттерінен гөрі көбірек ирланд жұмысшыларын тартты. Ирландияның әл-ауқаты және ақпарат орталығы 1957 жылы Moat Row көшесінде құрылды, ол қауымға баспана, жұмыс және әлеуметтік өмір туралы ақпарат берді. 1967 жылы Ирландияның даму қауымдастығы Дигбет Хай-стритте Ирландия қоғамдық орталығын құрды, ол ирланд иммигранттары мен ирланд диаспорасы үшін маңызды орынға айналды. Кейін ол жеке меншікке сатылып, «Ирландия орталығы» деп аталды, 2020 жылы жабылып, бұзылды. Соңғы иелері Кингс-Хитте өздері «Жаңа Ирландия орталығы» деп атап кеткен жаңа орын ашты. Бастапқы жоспар бойынша, Ирландия орталығы 2007 жылы ұсынылған ірі қайта құру жобасының – Коннаут скверінің бөлігі ретінде қайта салынуы тиіс болған. Жобаны жүзеге асырған Naus Group компаниясы 2008 жылғы экономикалық дағдарыстың салдарынан қиындыққа тап болды, ал жоспарлар 2014 жылы SevenCapital компаниясына сатылды. Жаңа жоспарлар ұсынылғаннан кейін, 2019 жылы Бирмингем қалалық кеңесі құрылысқа рұқсат берді. Аймақта көптеген ирланд пабтары бар, олардың ішінде Hennessy's, Norton's және Cleary's есімдері белгілі, олар дәстүрлі ирланд музыкасының концерттерін үнемі өткізеді. Сонымен қатар The Spotted Dog, The Big Bull's Head және The Kerryman да бар. Бұрын ирланд қауымына қызмет еткен көптеген басқа да пабтар әлі де жұмыс істеп келеді және кең аудиторияны тартады, соның ішінде The White Swan, The Old Crown және The Anchor. Қалада тұрғанда, танымал ирланд әншісі Люк Келли шотланд халық әншісі Иан Кэмпбеллмен танысты, және олар екеуі The Big Bull's Head және Digbeth Civic Hall (қазіргі Digbeth Institute) клубтарында жұмыс істеген Jug of Punch халық клубында жиі ойнайтын. 1952 жылы Бирмингем қаласының орталығында басталып, 1974 жылы тоқтатылған дәстүрлі Сент-Патрик күні шеруі 1996 жылдан бері Дигбетте өткізіліп келеді, ол 100 000-ға дейін көрерменді тартады, бұл елдегі осы сияқты ең ірі шара және әлемде үшінші орындағы шара.