Кіріспе

Иппен Шоньин (一遍上人) – таза жер буддизмінің Жапониядағы Джи шү (Джи шү) тармағын негіздеген жапондық буддистік саяхатшы уағызшы (хиджири).

Өмір

Иппен Шикоку аралындағы Ийо провинциясындағы (қазіргі Эхиме префектурасы) Хогон джи ғибадатханасында дүниеге келген. Ол бастапқыда Чишин (智真) деп аталған. Алдымен ол Хиэй тауында, Киотода Тендай дәстүрін, содан кейін Кюсюдегі Фукуокадағы Дазайфуда Жодо шу дәстүрін оқыды. Әкесі қайтыс болғаннан кейін 25 жасар Иппен тұрмыстық өмірге оралып, отбасының жауапкершілігін өз мойнына алды. Ол үйленді және отбасы басшысы болды. Кумано қасиетті орындарына саяхат жасағанда, ондағы қами Иппенге ағартушылық Амитабха Буддамен белгіленетінін және Иппен Амитабханың есімін айтудың маңыздылығын уағыздауға өмірін арнауы керектігін білдірді, бұл практика нембуцу деп аталады. Иппен және оның ізбасарлары ел аралап, экстаздық нембуцу биімен уағыз айтып, қарапайым халық арасында кең танылды. Джи-шу дәстүрімен байланысты басқа да практикаларға белгілі уақытта ән айту сессиялары (содан кейін Джи-шу "Уақыт сектасы" деп аталды), нембуцу жазылған қағаздарды тарату және дінге өткендердің тізімін жүргізу кіреді. Иппеннің үнемі саяхаттауға және отбасы мен мүлігінен бас тартуға бейімділігі оған екі лақап ат берді: Саяхатшы қасиетті (遊行上人) және Бас тартудың қасиетті адамы (捨聖). Алайда, ол Дзеннің екі дүниелік еместігінен де күшті әсер алды және тіпті Роши Какушиннен Дзен шебері ретінде Дхарманы алды.

Мұра

Өлер алдында Иппен өзінің барлық жазбаларын өртеп жіберді, "олардың барлығы намуамидабутсу (Амида Буддаға деген сенім) болып кетті" деп айтты, бірақ оның кейбір шәкірттері көшірмелерін сақтап қалды. Денис Хирота осы жазбалардың бір бөлігін 1997 жылы жарық көрген "No Abode: The Record of Ippen" атты кітабында ағылшын тіліне аударды. Иппеннің өлімінен кейін оның көптеген шәкірттері таза жерде қайта туылу үмітімен теңізге секіріп, өз-өзіне қол жұмсаған көрінеді. Мұндай оқиғалар джи-шудың кеңінен таралмауына себеп болуы мүмкін, ал ерте джи-шудың ынтасының күшті болуы да балама діндер тарапынан қабылдануына кедерес келтірген сияқты. 1292 жылы, Иппеннің өлімінен кейін үш жыл өткен соң, оның туған жері Хогон-джи оның шәкірті Сен'амен қайта салынды және Джи сектасының ғибадатханасына айналды.

Өнер

Иппеннің өзі Шандаоның "Ақ жол" аллегориясының суреттеріне ерекше құрметпен қарады, сондықтан оның өмірі көптеген портреттер, мүсіндер және суретпен бейнеленген оқиғалар (эмаки 絵巻) жасалуына себеп болды. "Иппен Хиджири е" (一遍聖絵) Иппеннің шәкірті Шокай (聖戒) редакциялаған, ал 1299 жылғы жазу бойынша суретші Эн'и (円伊) (Канкико джи 歓喜光寺, Киото және Токио ұлттық мұражайы) салған. Жібекке жазылған он екі қол орама Иппеннің Жапония бойынша саяхатын көрсетеді және олар "танымал жерлерді" шынайы бейнелеуімен белгілі, соның ішінде Фудзи тауы (富士), Кумано, Шитенно джи (四天王寺), Зенко джи (善光寺), Еносима (江ノ島), Йошино (吉野), Ицукусима (厳島) және Наруто (鳴門). Кеңістікті бейнелеу Сунь және Юань дәуіріндегі қытай пейзаждарының ықпалын көрсетеді. Иппеннің тағы бір шәкірті Сошун (宗俊) өңдеген, "Иппен Шоньин Энги е" (一遍上人縁起絵) атты екінші типтегі өмірбаяндық қол орама 1304 және 1307 жылдар аралығында салынған. Түпнұсқа қол орамалары қазір сақталмаған, бірақ олар көптеген нұсқаларда көшірілген, соның ішінде Хиого префектурасындағы Синко-дзи (真光寺) кітапханасында да бар. Бұл нұсқалар Иппеннің ең маңызды шәкірті Тааның (他阿, 1237–1319) өмірбаянының қосылуымен ерекшеленеді. Синко-дзи нұсқасында алғашқы төрт қол орама Иппеннің өмірін, ал соңғы алтысы Тааның өмірін және Джи сектасының ілімін көрсетеді. Киотодағы Кинрендзи (金蓮寺) 1307 жылғы Муромачи дәуіріндегі жоғалған туындының көшірмесін сақтайды.

Кредиттер

2, 3, 4, 11, 12-абзастар Жапон архитектурасы және өнері желісінің пайдаланушыларына тиесілі.