Кіріспе

1948 жылы Роберт А. Хайнлайнның "The Black Pits of Luna" атты қысқа әңгімесі – американдық жазушы Роберт А. Хайнлайнның Айға саяхатқа барған скаут және оның жоғалған бауырын табудың ерекше жолы туралы ғылыми-фантастикалық әңгімесі. Бұл әңгіме оның болашақ тарихының бір бөлігі ретінде, алғаш рет 1948 жылғы 10 қаңтардағы "The Saturday Evening Post" журналында жарияланды, кейін "The Green Hills of Earth" (және одан кейін "The Past Through Tomorrow") жинағына енді.

Қысқаша мазмұны

Қысқа әңгіме Дик Логанның көзқарасынан баяндалады, ол әкесімен бірге анасы мен кіші інісі "Бейби Дарлингпен" Айға іссапарға шыққан. Оларды Айдың арт жағындағы Лунаның Қара шұңқырларына баруға шақырады, бірақ келгеннен кейін оларға турдың кішкентай балаларға тым қауіпті екені айтылады. "Балажанды" қанағаттандырмауға ниеттенген ата-аналар, элитаның қызы үшін арнайы тапсырыс берілген шағын ғарыш костюмін пайдалануға рұқсат беру үшін талап қояды. Дик інісіне қарауды тапсырады, бірақ тур барысында ол тез арада Қара шұңқырдың ландшафты мен тарихына ғашық болады. Тур аяқталар тұсында отбасы Бейби Дарлингтың жоғалып кеткенін біледі. Бала іздестіріледі, бірақ ешкім де оны таба алмайды, ол оттегісі бітіп қалу қаупі бар. Дик көмектесуге ерікті болады және інісінің шұңқырларды жасырынбақ ойнауға өте қолайлы орын деп есептейтінін тез түсінеді. Ол інісінің сүйікті жасырынған жерлеріне ұқсас бірнеше жерді іздейді, өзінің кішкентай болғанын ересектерге тым кіші болып келетін жерлерге кіру үшін пайдаланады. Ақырында ол кішкентай жарықта ұйықтап қалған інісін табады. Әңгіме ата-аналардың Айға ешқашан қайта оралмаймыз деп серт беруімен аяқталады, ал Дик өзі қайтып оралуды жоспарлайды.

Жариялану тарихы

"Лунаның қара шұңқыры" алғаш рет 1948 жылғы 10 қаңтарда The Saturday Evening Post журналында жарияланды және Фред Людекенс салған суреттерімен бірге келді. Кейіннен ол "Жердің жасыл төбелері" және одан кейін "Өткен арқылы ертеңге" жинақтарында қайта басылды. Бұл әңгіме көптеген тілге аударылды. Джером Винтердің сөзіне сүйенсек, "Лунаның қара шұңқыры" Хайнлейннің The Saturday Evening Post арқылы кең көрерменге жол табуына көмектескен төрт әңгімеден бірі, ал қалғандары – "Жердің жасыл төбелері" (1947), "Ғарыш жокесі" (1947) және "Қайтып келгеніңе қуаныштымын!" (1947).

Тәндік қабылдау және тақырыптар

2019 жылы жазған "Роберт А. Хайнлайнның жағымды кәсібі" кітабында Фара Мендлесон Дик кейіпкерінің ата-анасына қарағанда жауапкершілігі артық екенін жазды, бұл оның скауттар қатарында болғандықтарының нәтижесі екені айтылады. Уильям Р. Брайс бұл әңгімені "Колледж ғылымын оқыту журналында" жоғары бағалады, ол: "Сюжеті мен оқиғасы біршама жасөсперлік болғанымен, Ай бетінің сипаттамасы өте жақсы" деді. Джордж Слюссер аты-жөні айтылмаған ана кейіпкерін бейнелеуді сынап, Хайнлайнның феминистерден жиі сын естігенін атап өтті, себебі "ол үй шаруасын істейтін әйелдерді қайта-қайта ақымақ етіп көрсетеді".