Халық Ертігі: Ресейдегі революциялық ұйым (1879-1884)

Кіріспе

1879–1884 Ресейлік революциялық саяси ұйым

"Народная воля" – Ресей империясында қызмет еткен, 19 ғасырдың соңындағы революциялық социалистік саяси ұйым. Автократиялық патшалық жүйені құлату мақсатымен үкімет шенеуніктерін өлтіру науқанын жүргізді. Ұйым өзін народниктерден кейінгі халықшыл қозғалыс деп жариялады. Басым көпшілігі тікелей әрекеттің тиімділігіне сенетін жас революциялық социалистік зиялылардан құралған "Народная воля" 1879 жылдың күзінде "Земля и воля" ("Жер мен бостандық") атты бұрынғы революциялық ұйымның талқылауынан туындады. Алдыңғы топтар бұдан бұрын "террор" терминін оңды мағынада қолдана бастаған, ал "Народная воля" өзін терроршыл деп жариялап, қаза тапқан терроршыларды "шейіттер" және "батырлар" деп құрметтеді. Бұл, олардың саяси зорлық-зомбылық қолдануының моральдық негіздемесін насихаттау кампаниясының бір бөлігі болды. Жергілікті, жартылай тәуелсіз ұяшықтардан тұратын, құпия қоғамдық құрылымға және өзін-өзі сайлап алатын Атқару комитетімен үйлестірілген "Народная воля" Ресей империясын тұрақсыздандыру және царизмге қарсы көтеріліс тудыру үшін саяси зорлық-зомбылық әрекеттерін жақтады. Бұл "үкіметке реформа жасау үшін қысым көрсету құралы, шаруалардың кең көлемді көтерілісіне ұшқын беру және режимнің революционерлерге қарсы зорлық-зомбылыққа тікелей жауап" ретінде негізделді. Бұл 1881 жылғы наурызда патша Александр II-нің сәтті өлтірілуімен аяқталды – осы оқиға үшін топ ең көп есте қалады. Топ болашақтағы кішігірім мемлекеттік емес топтардың айрықша белгісіне айналған "құйрықшылдардың басшыларын" өлтіру сияқты идеяларды әзірледі. Олар сонымен қатар дәуірдің дамып келе жатқан технологиялары – мысалы, динамиттың ойлап табылуы – оларға тікелей және нақты соққы беруге, құрбандықтарды азайтуға мүмкіндік береді деп сенді. Ұйымның философиясының көп бөлігі Сергей Нечаев пен "іс арқылы насихаттау" жақтаушысы Карло Пизаканеден шабыт алды. Бұл топ басқа революциялық социалистік және анархистік ұйымдарға, әсіресе Ресейдің Социалистік-революциялық партиясына (СРП) үлгі болды және олардың алдын бағдарлады. Олар социалистік болғанымен және көбінесе марксизммен байланысты болғанымен, олар әдетте оған қарсы болды және анархиялық өзін-өзі басқару идеалын ұстанып қалды.

Narodnaya Volya was a late 19th century revolutionary socialist political organization operating in the Russian Empire, which conducted assassinations of government officials in an attempt to overthrow the autocratic Tsarist system. The organization declared itself to be a populist movement that succeeded the Narodniks. Composed primarily of young revolutionary socialist intellectuals believing in the efficacy of direct action, Narodnaya Volya emerged in Autumn 1879 from the split of an earlier revolutionary organization called Zemlya i Volya ("Land and Liberty"). Predecessor groups had already started using the term "terror" positively and Narodnaya Volya in similar fashion self identified as terrorists and venerated dead terrorists as "martyrs" and "heroes" as part of a propaganda driven campaign to attract attention to their moral justifications for using political violence. Based upon a secret society apparatus of local, semi independent cells co ordinated by a self selecting Executive Committee, Narodnaya Volya espoused acts of political violence in an attempt to destabilize the Russian Empire and spur insurrection against Tsarism, justified "as a means of exerting pressure on the government for reform, as the spark that would ignite a vast peasant uprising, and as the inevitable response to the regime's use of violence against the revolutionaries". This culminated in the successful assassination of Tsar Alexander II in March 1881—the event for which the group is best remembered. The group developed ideas—such as the assassination of the "leaders of oppression"—that were to become the hallmark of future small non state groups, and were convinced that the developing technologies of the age—such as the invention of dynamite—enabled them to strike directly and precisely, minimising casualties. Much of the organization's philosophy was inspired by Sergey Nechayev and "propaganda by the deed"–proponent Carlo Pisacane. The group served as inspiration and forerunner for other revolutionary socialist and anarchist organizations that followed, including in particular the Russian Socialist Revolutionary Party (PSR). Although they were socialist and often associated with Marxism, they generally opposed it in favour of an ideal of anarchic self government.

Популистік негіз

1861 жылы крепостнойлықты жою Ресей империясындағы ауылдағы кедейлікті бірден тоқтатпады. Ресей патшасы мен оның төңірегіндегі ақсүйектер басқарған автократия, сондай-ақ жеңілдік алған мемлекеттік бюрократия елдің экономикасын қатаң бақылауда ұстады және одан табыс көріп отырды. 1870-ші жылдардың басына қарай, орнаған саяси және экономикалық жүйеге қарсылық интеллигенцияның көптеген өкілдері арасында нақты форма ала бастады. Олар Ресейде ескі режимнің белгісі болған экономикалық артта қалу мен саяси қуғын-сүргін орнына қазіргі заманғы және демократиялық қоғам құруға ұмтылды. Ресейдің экономикалық және саяси формасын өзгертуді көздеген бұл радикал зиялылар арасында «халықшылдық» құндылықтары кеңінен таралды. Ресей шаруалары, тарихи ауылдық басқару құрылымына, шаруалар қауымдастығына (община немесе мир) және оның бірлескен меншігіне, сондай-ақ жерді уақыт-уақыт қайта бөлу жүйесіне негізделгендіктен, табиғи түрде социалистік немесе кемінде, социалистік ұйымға бейімделген деп есептелді. Бұл факт Ресейді Батыс Еуропаның ерте капитализміне тән өнеркәсіптік кедейліктің қысымын болдырмай, жаңғыртудың ерекше жолын ашады деп саналып, осы аймақтан шабыт алып, өздерінің мемлекеттік құрылымының артта қалуын бағалады. Бұған қоса, радикалдық интеллигенция жеке адамдар мен ұлттың өз тағдырын өзіне бағынуға құқылы екеніне және ағартулы азаматтық қоғамның ұлтты социалистік қоғамға айналдыру үшін шаруаларды жаппай көтеріліске жетектеуі моральдық міндет екеніне сенді. Бұл идеялар сол дәуірдің көптеген радикал зиялылары үшін күмәнсіз болды, олар консервативті славянофилдерден бастап ондаған жылдар бойы жүргізілген зерттеулер мен ойлардың нәтижесі еді және Александр Герцен (1812–1870), Петр Лавров (1823–1900) және Михаил Бакунин (1814–1876) сияқты түрлі жазушылармен қалыптастырылды. 1870-ші жылдары Ресейде социалистік үйірмелер (кружки) пайда бола бастады, олар негізінен Санкт-Петербург, Мәскеу, Киев және Одесса сияқты ірі қалалық орталықтардағы идеалистік студенттермен толтырылды. Бастапқыда олардың ұйымдық құрылымы бос, орталықтандырылмаған және жергіліктік болды, қатысушылардың бір-бірімен жеке таныстығымен байланысты болды. Фабрика жұмысшылары мен шаруалар арасында революциялық және социалистік идеяларды таратуға жасалған әрекеттер тез арада мемлекеттік қуғын-сүргінге ұшырады, бірақ патшалық құпия полициясы (Охрана) агитаторларды анықтап, тұтқындап, түрмеге қамады. 1874 жылдың көктемінде «Халыққа бару» атты жаппай қозғалыс басталды, онда жас зиялылар ауылдық жерлерде мұғалімдер, кеңсе қызметкерлері, дәрігерлер, ағаш шеберлері, тас қалаушылар немесе қарапайым шаруалар болып жұмыс істеді, шаруалардың өміріне еніп, оларды социалистік және революциялық идеялармен сіңіруге тырысты. Мессиялық ынтамен шағылысқан шамамен 2000 адам көктемде ауылдық жерлерге аттанды, ал күзге қарай олардың 1600-ы тұтқындалып, түрмеге қамалды, аграрлық төңкеріс жасауға ешқандай нәтижеге қол жеткізе алмады. Бұл қозғалыстың сәтсіздігі, шаруалардың саяси аргументтерді қабылдамауы және жергілікті билік пен Охрананың көпшілік алдында сөйлейтіндерді оңай тұтқындауы, келесі жылдары революциялық қозғалысқа терең әсер етті. Жасырындық пен құпиялылық, сондай-ақ, одан да қатаң шаралар қажеттігі анық болды.

The emancipation of the serfs in 1861 did not suddenly end the state of grim rural poverty in the Russian Empire, and the autocracy headed by the Tsar of Russia and the nobles around him, as well as the privileged state bureaucracy, remained in firm control of the nation's economy from which it extracted pecuniary benefits. By the beginning of the 1870s, dissent regarding the established political and economic order had begun to take concrete form among many members of the intelligentsia, which sought to foster a modern and democratic society in Russia in place of the economic backwardness and political repression which marked the old regime. A set of "populist" values became commonplace among these radical intellectuals seeking change of the Russian economic and political form. The Russian peasantry, based as it was upon its historic village governing structure, the peasant commune (obshchina or mir), and its collective holding and periodic redistribution of farmland, was held to be inherently socialistic, or at least fundamentally amenable to socialist organization. It was further believed that this fact made possible a unique path for the modernization of Russia which bypassed the industrial poverty that was a feature of early capitalism in Western Europe—the region to which Russian intellectuals looked for inspiration and by which they measured the comparatively backwards state of their own polity. Moreover, the radical intelligentsia believed it axiomatic that individuals and the nation had the power to control their own destiny and that it was the moral duty of enlightened civil society to transform the nation by leading the peasantry in mass revolt that would ultimately transform Russia to a socialist society. These ideas were regarded by most radical intellectuals of the era as nearly incontestable, the byproduct of decades of observation and thought dating back to the conservative Slavophiles and sketched out by such disparate writers as Alexander Herzen (1812–1870), Pyotr Lavrov (1823–1900), and Mikhail Bakunin (1814–1876). Socialist study circles (kruzhki) began to emerge in Russia during the decade of the 1870s, populated primarily by idealistic students in major urban centers such as St. Petersburg, Moscow, Kiev, and Odessa. These initially tended to have a loose organizational structure, decentralized and localized, bound together by the personal familiarity of participants with one another. Efforts to propagandize revolutionary and socialist ideas among factory workers and peasants were quickly met with state repression, however, with the Tsarist secret police (Okhrana) identifying, arresting, and jailing agitators. In the spring of 1874 a mass movement of Going to the People began, with young intellectuals taking jobs in rural villages as teachers, clerks, doctors, carpenters, masons, or common farm laborers, attempting to immerse themselves in the peasants' world so as to better inculcate them with socialist and revolutionary ideas. Fired with messianic zeal, perhaps 2,000 people left for rural posts in the spring; by the fall some 1,600 of these found themselves arrested and jailed, failing to make the slightest headway in fomenting agrarian revolution. The failure of this movement, marked by a rejection of political arguments by the peasantry and easy arrests of public speakers by local authorities and the Okhrana, deeply influenced the revolutionary movement in years to follow. The need for stealth and secrecy and more aggressive measures seemed to have been made clear.

Алдыңғы ұйым

1874 жылы «халыққа бару» әрекеті сәтсіз аяқталғаннан кейін, революциялық популизм онжылдықтың ең күшті ұйымы болатын «Земля и Воля» («Жер және бостандық») айналасында бірікті. Бұл ұйым орталықтандырылған саяси ұйымның жаңа түрінің прототипі болды. Бұл жаңа ұйымның ядросы, атауы алдыңғы онжылдықтағы радикалдардан алынған, 1876 жылдың соңында Санкт-Петербургте құрылды. Жасырын полицияның қысымына қарамастан, өте құпия саяси партия ретінде, оның өмір сүруін құжаттаған топтан шыққан аз ғана бастапқы жазбалар сақталған. «Земля и Воля» есімі, әсіресе, онжылдықтың бірінші жартысындағы белсенді М.А. Натансонмен (1851–1919) байланысты, ол ұйымды құрды және оның институционалдық естелігін сақтады, сондай-ақ Александр Михайловпен (1855–1884) байланысты, ол жаңа толқынның жетекші өкілі және қозғалыстың естелік жазушысы болды. Бұл авангардтық партия негізінен зиялылардан құралды және дәстүрлі шаруалар ұйымын кең ауқымды әлеуметтік трансформацияның жолы ретінде идеалдастыру дәстүрін жалғастырды. Александр Михайловтың айтуынша: «Тәуелсіздер» халықты идеалдайды. Олар еркіндіктің алғашқы сәттерінде олардың түсініктеріне сәйкес келетін саяси формалар пайда болады деп үміттенеді. Партияның міндеті – обыщина мен федерация негізінде өзін-өзі басқарудың іс-әрекет аясын барлық ішкі мәселелерге дейін кеңейту. 1876 жылы Санкт-Петербургте Ресей империясының ұлттарын бөлу, барлық жерді «ауыл шаруашылығы жұмысшы табына» беру және барлық әлеуметтік функцияларды ауылдық қауымдарға беру туралы кең ауқымды бағдарлама жасалды. Бұл бағдарламада «Біздің талаптарымыз тек қана күшті революция арқылы жүзеге асырылуы мүмкін» деп ескертілді және «мемлекеттің құлатуына» және жеңіске жету үшін «революциялық күштерді ұйымдастыруға және революциялық сезімдерді дамытуға бағытталған сөзбен де, іспен де агитация» құралы ретінде қарастырылды. Бұл идеялар тікелей Михаил Бакуниннен, коллективистік анархизмнің әкесі саналатын Тверь губерниясынан шыққан радикал эмигрант дворянынан алынған. Алайда, іс жүзінде «Земля и Воля» мүшелерінің (Землевольцы деп аталған) көп бөлігі оқу үйірмелерінің үлгісіне оралып, өз күштерін қалалық орталықтардың өнеркәсіп жұмысшыларына жұмсады. Олардың арасында жас Георгий Плеханов (1856–1918) болды, ол кейіннен орыс марксизмінің әкесі ретінде танылды. Жергілікті топтардың іс-әрекеттері қандай болмасын, «Земля и Воля» ұйымының ресми ұстанымы зорлық-зомбылық арқылы тікелей әрекет ету тактикасын қолдады, партия газетінің бірінші санындағы мақала оны «бостандық қозғалысының» «қорғау жасағы» іске асыратын «халық соттары мен өзін-өзі қорғау жүйесі» деп сипаттады. Сонымен қатар, топ саяси өлтіруді «ажал жазасы» және ұлтқа қарсы «қылмыстар» үшін «өзін-өзі қорғау» ретінде ақтады. Ұйым патшаны өлтіруді саяси әрекеттің ең жоғары нысаны ретінде қарастыра бастады, нәтижесінде 1879 жылдың желтоқсанында землеволец А.К. Соловьев (1846–1879) Александр II-ге қастандық жасады. «Земля и Воля» ұйымына қарсы мемлекеттік репрессия күшейді, Соловьевтің асылуынан кейін тұтқындаулар Украинадағы революциялық ұяларды жойып жіберді және басқа жерлерде ұйымға қатты қысым жасады. Зорлық-зомбылықты қолдану мәселесіндегі шиеленіс ұйымның бөлінуіне әкелді, прото-марксистер зорлық-зомбылық арқылы тікелей әрекет етуді тоқтатып, ресми газетті бақылауға алуды жақтады, ал белсенділер атқару комитетінің көпшілігін бақылады. Екі қанатты татуластыруға жасалған әрекеттер сәтсіз аяқталды және 1879 жылдың 15 тамызында ұйымның активтерін бөлу үшін тағайындалған комиссия бөліністі ресмилендірді. 1879 жылдың соңында оқу үйірмелерін және революциялық қозғалысты түптен құруға бағытталған үгіт-насихатты жақтағандар, Плеханов және оның ойластырушылары сияқты, «Чёрный передел» («Қара бөлісу») деп аталатын жаңа ұйым ретінде тәуелсіз қызметті бастады. Зорлық-зомбылықты тоқтатуға ниеті жоқ қанат та өз орнын тапты, бұл жолы жаңа тудың астында – «Народная Воля» («Халық еркіндігі», көбінесе, бірақ дәл емес, ағылшын тілінде «Халық еркі» деп аударылады).

Following the failure of the 1874 effort at "going to the people", revolutionary populism congealed around what would be the strongest such organization of the decade, Zemlya i Volya ("Land and Liberty"), the prototype of a new type of centralized political organization which attempted to muster and direct every potential aspect of urban and rural discontent. The nucleus of this new organization, which borrowed its name from radicals of the preceding decade, was established in St. Petersburg late in 1876. As an underground political party marked by extreme secrecy in the face of secret police repression, few primary records originating from the group documenting its existence have survived. Zemlya i Volya is associated in particular with the names of M. A. Natanson (1851–1919), a committed activist from the first half of the decade who both founded the organization and provided it with institutional memory, and Alexander Mikhailov (1855–1884), the leading representative of a new wave of participants and memoirist of the movement. This vanguard party, composed almost exclusively of intellectuals, continued in the tradition of idealizing traditional peasant organization as a pathway to broader social transformation. As Alexander Mikhailov wrote:

The "rebels" idealize the people. They hope that in the very first moments of freedom political forms will appear which correspond to their own conceptions based on the obshchina and on federation The party's task is to widen the sphere of action of self administration to all internal problems. An extensive program was drawn up in St. Petersburg in 1876 calling for the break up of the nations of the Russian Empire, granting of all land to the "agricultural working class", and transfer of all social functions to the village communes. This program warned "Our demands can be brought about only by means of violent revolution", and it prescribed "agitation both by word and above all by deed—aimed at organizing the revolutionary forces and developing revolutionary feelings" as the vehicle for "disorganization of the state" and victory. These ideas were borrowed directly from Mikhail Bakunin, a radicalized émigré nobleman from Tver guberniia regarded as the father of collectivist anarchism. In practice, however, a significant percentage of Zemlya i Volya members (so called Zemlevoltsy), returned to the model of the study circle and concentrated their efforts upon the industrial workers of urban centers. Among these were the young Georgi Plekhanov (1856–1918), an individual later celebrated as the father of Russian Marxism. Whatever the practical activities of its local groups, the official position of the Zemlya i Volya organization endorsed the tactic of violent direct action, which the lead article in the first issue of the party's newspaper characterized as a "system of mob law and self defense" put into action by a "protective detachment" of the liberation movement. The group also rationalized political assassination as "capital punishment" and "self defense" for "crimes" against the nation. The organization began to look at regicide as the highest manifestation of political action, culminating in a December 1879 assassination attempt on Tsar Alexander II by the Zemlevolets A. K. Soloviev (1846–1879). Accelerated state repression of Zemlya i Volya followed the hanging of attempted assassin Soloviev, with arrests nearly wiping out revolutionary cells in Ukraine and putting severe pressure on the organization elsewhere. The tension over the use of violence led to a division of the organization, with proto Marxists who favored an end to the use of violent direct action to gain control over the official newspaper while the activist wing controlled a majority of the Executive Committee. Efforts to reconcile the two wings were unsuccessful and a split was formalized on 15 August 1879, by a commission appointed to divide the organization's assets. During the latter part of 1879, those favoring study circles and propaganda to build a revolutionary movement from the ground up, exemplified by Plekhanov and his co thinkers, launched independent activity as a new organization called Chërnyi Peredel (Russian: Чёрный передел, "Black Repartition"). The unrepentantly violent wing re established itself as well, this time under a new banner—Narodnaya Volya ("People's Freedom", frequently albeit imprecisely rendered into English as "People's Will").

Құру

Құрылғанынан кейінгі алғашқы айларда "Народная воля" Санкт-Петербург, Мәскеу, Одесса, Киев және Харьков қалаларында жұмысшылар оқу үйірмелерін құрды немесе оларға қосылды. Топ сонымен қатар Санкт-Петербургтегі әскер гарнизоны мен Кронштадт теңіз базасында әскери ұяшықтар құрды. Ұйым партиялық баспасөзді құрып, өздерінің күш-жігерін қолдау үшін заңсыз газеттер шығарды – "Народная воля" атты газеттің бес нөмірі және өнеркәсіп жұмысшыларына арналған "Рабочая газета" ("Жұмысшылар газеті") газетінің екі нөмірі. Партияның қаулылары мен манифестерін әлеуетті жақтастарының қолына жеткізу үшін бірқатар заңсыз үнқағаздар дайындалды. "Народная воля" өзін бұрынғы жылдардағы халықшылдық дәстүрдің жалғасы ретінде қарастырды, өткенмен жаңа үзіліс жасамай, өз баспасөздерінде "Zemlevoltsy" атауын енді сақтамайтындарын, себебі олар бұрынғы партияның толық дәстүрін білдірмейтінін мәлімдеді. Дегенмен, "Земля и Воля" ұйымы қалыптастырған принциптерді жалғастыруға және "Жер мен еркіндік" фразасын өздерінің "ұраны" мен "слоганы" ретінде пайдалануға ниеттенді. Ұйым "сенім бостандығының, сөз, баспасөз, жиналыс, қауымдастық және сайлау науқанының" толыққанды болуын талап ететін бағдарлама жариялады. Топ саяси бостандықты орнатуды өзінің басты мақсаты етіп қойды, ал радикалдық публицист Н.К. Михайловский (1842–1904) партияның ресми органының алғашқы екі нөмірінде осы тақырыпта екі көркем жазылған "саяси хат" жазды. Партия саяси жеңілдіктер жасалған жағдайда қаруды тастауға дайын екенін мәлімдеді. Ұйымның билік партиясының негізін құру арманы болған жоқ, жаңа социалистік қоғамның негізі ретінде өзін-өзі басқаратын ауылдық общинаның пайда болуына үміт артты. "Народная воля" ұйымы да зорлық-зомбылыққа толы революциялық науқанды бастады, басқарушы Атқару комитеті Ресей халқына қарсы жасаған қылмыстары үшін Александр II патшаны өлтіруге шақыратын қаулы шығарды. Саяси бостандық пен конституциялық республиканы талап етуді мақсат тұтса да, "Народноволцы" деп аталатын адамдар зорлық-зомбылық пен саяси төңкеріс арқылы "үкіметтің өзін құлатуға" және Ресейдегі патшалық режимнің барлық қалдықтарын жоюға бағытталған максималистік бағдарламаны іске асыруға тырысып жатқандай көрінді. Үкімет әлсіз және құлдырап тұр деп есептелді, оның революциялық құлатылуының мүмкіндігі зор болды.

During the first months after its formation, Narodnaya Volya founded or co opted workers study circles in the major cities of St. Petersburg, Moscow, Odessa, Kiev, and Kharkov. The group also established cells within the military, among the army garrison at St. Petersburg and the Kronstadt naval base. The organization established a party press and issued illegal newspapers in support of its efforts—five issues of the eponymous Narodnaya Volya and two issues of a newspaper targeted to industrial workers, Rabochaia Gazeta (The Workers' Newspaper). A series of illegal leaflets were produced, putting party proclamations and manifestos in the hands of potential supporters. Narodnaya Volya saw themselves as continuers of the populist tradition of earlier years rather than marking a fresh break from the past, declaring in their press that while they would not keep the title Zemlevoltsy since they no longer represented the earlier party's entire tradition, they nevertheless intended to continue the principles established by the Zemlya i Volya organization and to continue to make "Land and Liberty" their "motto" and "slogan". The organization promulgated a program which called for "complete freedom of conscience, speech, press, assembly, association, and electoral agitation". The group made the establishment of political freedom its top public objective, with the radical publicist N. K. Mikhailovsky (1842–1904) contributing two finely crafted "political letters" on the topic to two early issues of the party's official organ. The party declared its intention to lay down arms as soon as political concessions were made. There were no dreams of the organization forming the basis of a ruling party, with a fundamental hope maintained in the emergence of the self governing village commune as the basis of a new socialist society. The Narodnaya Volya organization also began a violent revolutionary campaign, with the governing Executive Committee issuing a proclamation calling for the execution of Tsar Alexander II for his crimes against the Russian people. While giving lip service to the demand for political freedom and a constitutional republic as its objective, the so called Narodnovoltsy seem to have actually believed themselves to be pursuing a maximalist program in which violence and political assassination would "break the government itself" and end all vestiges of the Tsarist regime in Russia. The government was seen as weak and tottering, and chances for its revolutionary overthrow promising.

Ұйымдастыру құрылымы

"Народная воля" ұйымы "Земля и воля" бастаған құпия ұйымдасу және орталықтандырылған басқару үрдісін жалғастырды – ұйымға қатысушыларға үкімет тарапынан күшейе түскен қысымға қарамастан, осы принциптерге берік ұстанылды. Қазіргі саяси жағдайларда партия аппаратын демократиялық бақылау мүмкін емес деп есептелді, сондықтан ұйымды өздігінен сайланған Атқару комитеті орталықтан басқарды. Оның құрамында Александр Михайлов, Андрей Желябов (1851–1881), София Перовская (1853–1881), Вера Фигнер (1852–1942), Николай Морозов (1854–1946), Михаил Фроленко (1848–1938), Аарон Зунделевич (1852–1923), Савелий Златопольский (1855–1885) және Лев Тихомиров (1852–1923) сияқты тұлғалар болды. Атқару комитеті алты жыл бойы жұмыс істеді, осы кезеңде оның құрамында 50-ден аз адам болды, олардың арасында ерлер де, әйелдер де кездесті. "Народная воля" ұйымының ресми мүшелерінің саны 500-ге жуық деп есептеледі, олармен қатар бейресми жақтастар да болды. Қозғалысқа қатысушылардың тізімі, соның ішінде 1886 жылдан 1896 жылға дейінгі кезеңдегі, тек шағын ядролық ұйым ғана қалған кездегілердің де тізімі 2200 адамды құрады.

Александр II патшаның өлтірілуі

1881 жылғы 13 наурызда патша Александр II-нің қаза болуы «Народная Воля» ұйымының Ресей саясатындағы ықпалының ең жоғалған нүктесін көрсетті. Бұл қастандық патшалық режимді құлатпаса да, оны өлтірген бомбадан кейін үкімет үлкен қорқынышқа ұшырады, патша Александр III-нің ресми таққа отыру рәсімі қауіпсіздік алаңдауларына байланысты екі жылдан астам уақытқа кейінге шегерілді. Патшаға өлім жазасы «Народная Воля» атқару комитеті тарапынан 1879 жылғы 25 тамызда, бұрынғы «Землеволец» Соломон Виттенбергтің өлім жазасын атқарғаннан кейін ресми түрде берілді. Виттенберг өткен жылы Одесса портына патшаны тасымалдайтын кемені батыру үшін мина салуға тырысқан болатын. Бастапқы жоспар бойынша, патшаны тасымалдайтын пойызды динамитпен жою көзделген, нәтижесінде жүк вагоны жарылып, пойыз рельстен шығып кеткен. 1880 жылғы ақпан айында патшаны сарайдағы асханада жарылыс арқылы өлтіруге тағы бір әрекет жасалды, онда динамит қолданылды. Жарылыстан 11 күзетші мен әскер қаза тауып, 56 адам жарақат алды, бірақ патша, күтілгендей, асханада болған жоқ. Содан кейін төтенше жағдай жарияланды, оның барысында әлсіреген патша баспасөз беттеріндегі қосымша шабуылдар туралы сенсациялық хабарларға байланысты көпшілік алдында пайда болудан қашып жүрді. Бір француз дипломаты патшаны «көңілсіз, қарт, шаршаған, әр сөзінен астмалық жөтелмен тұншығып, қиналған» адамға теңеді. Қауіпсіздік дағдарысына жауап ретінде патша Ресей-Түрік соғысының батыры Михаил Лорис Меликов басшылығымен Мемлекеттік тәртіпті және қоғамдық тыныштықты сақтау жөніндегі арнайы комиссия құрды. Бір аптадан кейін «Народновцы» ұйымының мүшесі Лорис Меликовты өлтіруге талпынып, оған тапаншамен оқ атқан, бірақ сәтті болмаған. Екі күннен кейін ол дарға асылды. Қысым күшейді, келесі айда Киевте екі «Народная Воля» белсендісі революциялық үнқағаздарды тарату қылмысы үшін жазаланды.

Салдары

Александр II өлтірілгеннен кейін «Народная Воля» идеологиялық және ұйымдық дағдарыс кезеңінен өтті. «Народная Воляны» жаңғыртуға жасалған ең маңызды әрекеттер Герман Лопатин (1884), Петр Якубович (1883–1884), Оржих, Борис Дмитриевич, Владимир Богораз, Лев Стернберг (1885) және Гинсбург, Софья Михайловна (1889) есімдерімен байланысты. 1890 жылдары Санкт-Петербург пен шетелде құрылған «Народная Воляға» ұқсас ұйымдар «Народная Воляның» революциялық идеяларын көбінесе тастады. «Народная Воляның» қызметі 1879–1880 жылдардағы революциялық ахуалдың маңызды элементтерінің біріне айналды. Дегенмен, ереуілдер және жергілікті саяси ұйымдастыру сияқты күрестің басқа тәсілдеріне қарағанда, тиімсіз зорлық-зомбылық тактикасын басымдықпен пайдалануы патшалық репрессияға қарсы күресте сәтсіздікке ұшырады. Ғасырдың басында, «Народная Воляның» бұрынғы мүшелері түрмеден және жер аударылудан босатылған сайын, осы тәжірибелі революционерлер бұрынғы народниктердің көптеген мақсаттары мен әдістерін жаңғыртқан Социалистік-революциялық партияны құруға көмектесті, соның ішінде шаруалар революциясын қолдады. Владимир Лениннің ағасы Александр Ульянов «Народная Воляның» кейінгі ұйымының мүшесі болды және патша Александр III-ті өлтіру жоспарымен айналысқан топты басқарды.