Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сальвадор саясаткері, 1989 жылдан 1994 жылға дейін Сальвадор президенті Альфредо Феликс Кристиани Буркард (22 қараша 1947 жылы туған) – сальвадорлық саясаткер, 1989 жылдан 1994 жылға дейін Сальвадор президенті қызметін атқарған.
Salvadoran politician, President of El Salvador from 1989 to 1994
Alfredo Félix Cristiani Burkard (born 22 November 1947) is a Salvadoran politician who was President of El Salvador from 1989 to 1994.
Өмір және мансап
Сан-Сальвадорда бай отбасында дүниеге келген. Оның әкесі Феликс Кристиани Италияның Багнария қаласынан келген итальян иммигранты, ал анасы Марго Буркард де Кристиани – швейцариялық тегі бар сальвадорлық. Ол Сан-Сальвадордағы "Escuela Americana" (Американ мектебі) мен Вашингтондағы Джорджтаун университетінде оқыды, онда ол Бизнес басқару саласы бойынша диплом алды. Ол отбасылық бизнесімен айналысу үшін Эль-Сальвадорға оралды, ол дәрі-дәрмек, кофе, мақта және 2008 жылдың шілдесіне дейін Орталық Америкадағы "Monsanto" компаниясының өкілі болған "Semillas Cristiani Burkard" (SCB) – гибридтік жүгері өндірісіне бағытталған жүгері тұқымы компаниясын қамтыды. 1970 жылы Маргарита Ллахқа үйленді, үш баласы мен тоғыз немересі бар.
Born into a wealthy family in San Salvador, his father Felix Cristiani was an Italian immigrant from Bagnaria, Italy and his mother Margoth Burkard de Cristiani was Salvadoran of Swiss descent. He was educated at the 'Escuela Americana' (American School) in San Salvador and Georgetown University in Washington, D. C., where he graduated with a degree in Business Administration. He returned to El Salvador to work for the family business, which included pharmaceuticals, coffee, cotton and until July 2008 the Semillas Cristiani Burkard (SCB) the Central American Monsanto Company representative, leading corn seed company focused on hybrid corn production. He married Margarita Llach in 1970, and has three children and nine grandchildren.
Саяси мансап
1980 жылдардың басына дейін, Сальвадордағы қарулы қақтығыс өте қиын кезеңге жеткенше ол саясаттан алшақ болды. Көтеріліс кеңірейген сайын, ол Америка мектебінде әскери барлау саласында оқытылған Роберто Д’Обуисон құрған Ұлттық-республикалық альянсы (ARENA) ісіне қатысты. 1985 жылдың наурыз айында Д’Обуисон президент сайлауында жеңіліске ұшырағаннан кейін ARENA-дан кетті. Кристиани 1988 жылы партияның басшысы болды. 1988 жылдың наурызында өткен жергілікті және парламент сайлауларында ARENA жергілікті дауыс берушілердің 80%-ын және парламенттегі 60 орынның 31-ін жеңіп алды; Кристиани осы орынның бірін жеңіп алды.
He remained generally outside politics until the beginning of the 1980s when the armed conflict in El Salvador reached a critical point. As insurrection became more widespread, he became involved with the Nationalist Republican Alliance (ARENA), which had been founded by School of the Americas trained military intelligence officer Roberto D'Aubuisson. In March 1985 D'Aubuisson resigned after ARENA suffered a defeat in the presidential elections. Cristiani became leader of the party in 1988. In the local and congressional elections of March 1988, ARENA won 80% of the local votes and 31 of the 60 seats in the Congress; Cristiani won one of the seats.
Сальвадор президенті
1989 жылғы президенттік сайлауда Кристиани 53,8 пайыз дауыспен президент болып сайланды. Оның қызметке кірісуі АРЕНА партиясының 20 жылдық президенттік кезеңінің басталуын қадағалады, сонымен қатар бұл Сальвадор тарихында биліктегі партияның оппозицияға билікті бейбіт түрде тапсырған екінші жағдайы болды.
In the 1989 presidential election, Cristiani was elected President with 53.8% of the vote. His swearing in marked the beginning of a 20 year period of ARENA presidencies, and also marked only the second time in El Salvador's history that the ruling party peacefully surrendered power to the opposition.
Сыртқы саясат
Елбасы болғаннан кейін ол кабинетінің мүшелерімен және басқа әріптестерімен бірге Еуропа мен Лондонға сапар шекті. 1989 жылдың 25 қыркүйегінде Лондонның Стрэнд ауданындағы Симпсонс мекемесінде Батыс мақсаттары институтының ұйымдастырған құрмет кешінде ол бас қонақ болды. Кештің қатысушыларының арасында сэр Альфред Шерман (Маргарет Тэтчердің саяси кеңесшісі), профессор Антони Флю, Зигмунд Шкопиак, Денис Уокер және доктор Харви Уорд сияқты белсенді коммунизмге қарсылар болды. Бұл сапар, сондай-ақ Испания, Италия, АҚШ, Мексика, Венесуэла, Аргентина, Чили, Уругвай және Орталық Американың барлық елдерін қамтыған сапарлар, Кристиани мен оның делегаттарының үкіметі жүргізіп жатқан бейбіт келіссөздерге халықаралық қолдау табу және қамтамасыз ету мақсатындағы дипломатиялық күш-жігерінің бір бөлігі болды. Венесуэла, Мексика және Испания бұл жобаны белсенді түрде және ресми түрде қолдады, және олар Біріккен Ұлттар Ұйымымен бірге келіссөздер процесінде маңызды рөл атқарды.
After becoming President of El Salvador, he, with members of his cabinet, and other colleagues visited Europe and London. He was the principal guest at a dinner held in his honour by the Western Goals Institute at Simpsons in the Strand, London, on 25 September 1989. The guest list included figures such as Sir Alfred Sherman (policy advisor to Margaret Thatcher), Professor Antony Flew, Zigmunt Szkopiak, Denis Walker and Dr Harvey Ward, all of whom were active anti communists. This visit, along with others that included Spain, Italy, United States, Mexico, Venezuela, Argentina, Chile, Uruguay, and all Central American countries, was part of a diplomatic effort carried out by Cristiani and his delegates in order to find and secure international support for the peace negotiation efforts that were being carried out by his government. Support was actively and officially sanctioned by Venezuela, Mexico, and Spain, who would play an active role, along with the United Nations, in the negotiating process.
Ішкі саясат
Ол FMLN-мен бейбіт келіссөздерде сәтті аяқталды. Сальвадор азамат соғысы 1992 жылдың 16 қаңтарында Шапультепек бейбіт келісімдерімен толық аяқталды. Президенттік қызметін атқару кезінде оның 73 жастағы Президенттік министрі, доктор Хосе Антонио Родригес Порт қанымен құлдырады. Бұл оқиға халықаралық қауымдастықтың адам құқықтарына қатысты наразылығын тудырды. Оның қанымен құлдырауына FMLN-нің қалалық жасағы кінәлі деп есептеледі.
He was successful in the peace negotiations with the FMLN. The Salvadoran Civil War finally ended on 16 January 1992 with the Chapultepec Peace Accords. During his term as president, his Minister of the Presidency, the 73 year old Dr. Jose Antonio Rodriguez Porth, was assassinated. This brought disapproval by the international community against human rights. His murder has been attributed to an urban commando of the FMLN.
Экономикалық саясат
Ол сондай-ақ, күшті неолибералдық бағытты ұстанды, құрылымдық реформалар бағдарламаларын бастағанымен белгілі. Ол Сальвадор банктерін жекешелендіруді іске қосты. Оның әйелінің туыстары Сальвадордың ірі банктерінің бірі – Banco Cuscatlán акцияларының көп бөлігін сатып алды, кейін оны Citi Bank сатып алды. Ол сонымен қатар "Президент" қонақ үйін жекешелендіруге де жауапты. Оның үкіметі Сальвадордың сауда кедергілерін бір жақты түрде азайтуға, қосымша құн салығын енгізуге және басқа да тікелей салықтарды жоюға қолдау көрсетті. Салық түсімдері төмендесе де, мемлекеттік шығындар жоғары деңгейде сақталды.
He is also known for having started structural adjustment programs, following a strong neoliberal approach. He initiated the privatization of Salvadoran banks. His wife's family bought a considerable amount of stock of one of El Salvador's largest banks, Banco Cuscatlán, which was later bought by Citi Bank. He also is responsible for the privatization of Hotel Presidente. His government also supported a unilateral reduction of Salvadoran trade barriers, the introduction of the Value Added Tax, and the elimination of other direct taxes. Despite the fact that the tax revenues were reduced, government expenditures remained high.
Зейнетақыға шығу және қайтару
1994 жылы президенттік мерзімі біткен соң ол саясаттан кетіп, 2009 жылы ARENA партиясының жиырма жылдық тарихындағы алғашқы президенттік жеңіліске ұшырағаннан кейін ARENA партиясының төрағасы болып қайта келді.
He retired from politics in 1994 when his presidential term ended, and returned as president of the ARENA party in 2009 after the first presidential defeat of ARENA in twenty years.
Қылмыстар
2008 жылы екі адам құқықтары ұйымы, Әділет және есеп беру орталығы мен Испан Адам құқықтары қауымдастығы, Испания сотына шағымданып, Кристиани мен Сальвадор армиясының он төрт офицерін 1989 жылы Сальвадордағы иезуиттерді кісі өлтіруге тікелей қатысқан деп айыптады. Судья Элой Веласко 2009 жылы осы шағымды жалпыға бірдей әділет принципіне сүйене отырып қабылдады. Бұрынғы ректор Хосе Мария Тохеираның сөзіне қарағанда, иезуиттер мен Хосе Симеон Каньяс орталық университетінің бұл сот процесіне қатысы болған жоқ. Сот процесі барысында Сальвадордың танымал тұлғалары президент Кристианиді айыпталушылар тізімінен шығару үшін Испанияға барды. Делегация құрамында бұрынғы FPL (Марксистік-Лениншіл Халықтық Азаттық фронты) мүшесі және FMLN жоғары командасының өкілі Сальвадор Самайоа болды. Делегацияға сондай-ақ сальвадорлық саясаткер Оскар Сантамария кірді. Екеуі де Сальвадор азамат соғысын аяқтаған FMLN мен Сальвадор үкіметінің келіссөз комиссиясының құрамында болды. АҚШ елшілігінің хабарламасында екі саясаткердің де бұл істің Сальвадорға тигізер әсеріне алаңдағаны айтылды. Бірақ олардың күш-жігері Кристианидің жағдайына бағытталды. Самайо бұрын Игнасио Эллакурияның көмекшісі және жақын серігі болған. Эллакурия Кристианинің қатысуымен болған қаза тапқан ғалымдардың бірі болды. Сонымен қатар, Эллакурия осы операцияның басты нысаны болды деп есептелді. Алайда, істегі белгісіз куәгер осы қазаға қатысқанын мойындап, Сальвадор армиясының жоғары командасын және Кристианиді кінәлады. Судья Веласконың шешімі бастапқыда Сальвадор армиясының 14 офицеріне қатысты тергеуді қамтыды, бұл ретте бұрынғы президент Кристиани емес, генерал (кейін полковник) Рене Эмилио Понсе (Сальвадордың қорғаныс министрі) басқаратын армияның жоғары командасы тергеуге тартылды. Бірақ жаңа куәлік Кристианиге де айып тағуға мүмкіндік берді. Журналистерге қолжетімді ең маңызды дәлелдердің бірі – Сальвадор армиясының жоғары командасының отырысында қолмен жазылған жазбалар. Қазалау осы отырыста жоспарланған, ал жоғары команда мен ел басшылығы жоспарлау туралы білген немесе тікелей қатысқан болуы мүмкін. Бұл оқиғаға қатысты жаңа құжаттар жарияланды. Олар ЦРУ Сальвадор үкіметінің иезуиттерді өлтіру жоспарларын көп жылдар бойы білгенін көрсетті. Сот Сальвадор армиясының 20 офицерін кісі өлтіру, терроризм және адамзатқа қарсы қылмыс жасағаны үшін кінәлі деп тапты. Сальвадордың 20 азаматы Испания түрмесінде 270 жылға дейін жазасын өтеуі мүмкін. Алайда сот Кристианиді қылмысты ынталандырғаны үшін айыптауға жеткілікті дәлел таппады. Сот иезуиттердің азамат соғысын бейбіт жолмен шешуді жақтауы себепті армия оларды өлтіргенін анықтады. Эллакурияның бейбіт келіссөздерге күшті ықпалы болғандықтан, ол FMLN-ге қарсы армияның жеңісіне кедергі келтірді деп есептелді. 2021 жылдың қазан айында оның есімі "Пандора қағаздарында" айтылды. Ол биліктен кеткеннен кейін бір жыл ішінде кемінде 16 офшорлық компания құрды. 2023 жылдың маусым айында Кристианиге тиесілі мүліктер "сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес" аясында бас прокурордың кеңсесімен тінту және тартып алынды.
In 2008, two human rights organizations, The Center for Justice and Accountability and The Spanish Association for Human Rights, filed lawsuit in a Spanish court charging Cristiani and fourteen members of the Salvadoran military with direct responsibility for the 1989 murders of Jesuits in El Salvador. Judge Eloy Velasco admitted this lawsuit in 2009, on the basis of the principle of universal justice. According to former rector José María Tojeira, the Jesuits and Universidad Centroamericana José Simeón Cañas, had nothing to do with this lawsuit. During the course of the judicial process, recognized Salvadoran personalities travelled to Spain to intercede for president Cristiani and remove him from the list of the accused. One of the members of the delegations was Salvador Samayoa, a former member of FPL (the Marxist–Leninist Popular Liberation Front) and the high command of the FMLN. Another of the members of the delegation was the Salvadoran politician Oscar Santamaría. Both were part of the negotiating commissions of the FMLN and the Salvadoran government that put an end to the Salvadoran Civil War. According to a cable from the US Embassy in El Salvador, both politicians were worried about the implications that the case could have in El Salvador. However, their efforts focused on Cristiani's situation Samayoa was once Ignacio Ellacuría's assistant and close collaborator. Ellacuría was one of the slain scholars during the massacre in which Cristiani was implicated. Ellacuria was allegedly also the main target of the operation. Despite the efforts, an unknown witness in the case confessed his participation in this massacre, implicating the High Command of the Salvadoran Military as well as former Cristiani. Judge Velasco's resolution on the demand, initially included investigations on the 14 implicated members of the Salvadoran Military, excluding the former Salvadoran president, but including the Military High Command, represented by General (then Colonel,) René Emilio Ponce (then the chief of defence of El Salvador). However, the new testimony opened up for the indictment of Cristiani as well. Some of the most compelling evidence that has been available for journalists is notes taken by hand during a meeting of the Salvadoran military High Command. The massacre was allegedly planned during the meeting, and both the High Command and the country's executive, were probably aware, if not directly involved, of the planning meetings. Declassified documents by the CIA have recently shed new light on this case. They indicate that the CIA had for many years known of the Salvadoran government's plans to murder the Jesuits. The court found 20 members of the Salvadoran military guilty on the counts of murder, terrorism, and crimes against humanity. Together, the 20 Salvadorans could serve up to 270 years in a Spanish prison. However, the court did not have enough evidence to convict Cristiani for encouraging the crime. The court established that the military executed the Jesuits because they were strong advocates of a peaceful solution to the civil war. Ellacuria was considered an obstacle to the military victory over FMLN because of his strong influence for peace negotiations. In October 2021, his name was mentioned in the Pandora Papers. He had created at least 16 offshore companies in the year following his departure from power. In June 2023, Cristiani's properties were raided and seized by the office of the attorney general as a part of a "war on corruption".
Жасөспірімдер үшін қылмыстық кодексі
Ұлттық Ассамблея жастарға арналған жеке қылмыстық кодекс ұсынды, ол президент Кристианиның өкілеттік мерзімінде мақұлданды. Оның әділет министрі Рене Эрнандес болды. Заң 1995 жылдың 6 мамырында күшіне енді және балаларды ересектермен бірдей сотталудан қорғайды. Жасы кішкентай кәмелетке толмағандар жасаған қылмыстар енді жалпы Қылмыстық кодекс бойынша емес, 12-16 жас аралығындағы жастарға арналған Қылмыстық кодекс бойынша қарастырылады. Бастапқыда қылмыс жасаған кәмелетке толмағанға берілетін ең жоғары жаза 5 жыл болған, бірақ соңғы уақытта ол 7 жылға дейін ұзартылды.
The National Assembly proposed a penal code specific for the youth, and it was approved during President Cristiani's term. His minister of justice was Rene Hernandez. The law came into effect on 6 May 1995 and protects children from being tried as adults. Crimes committed by young minors are not longer judged under the regular Penal Code but under the Youth Penal Code, which applies to minors between the ages of 12 and 16 years. The maximum term for a minor who commits a crime was originally only 5 years, but it has recently been changed to 7 years.