Кіріспе

Ричмал Кромптонның "Вильям қиындықта" кітабы – Ричмал Кромптонның "Жақсы Уильям" балалар сериясынан шыққан кітап. Кітапта 10 қысқа әңгіме бар. Алғаш рет 1927 жылы жарияланды.

Уильям және ертедегі римдіктер

Ауыл тұрғындары археологиялық қоғам тобының ауыл маңындағы аңғарда нағыз римдік вилланың қалдықтарын тапқанда қатты қуанды. Заңсыздықпен айналысатын топ қазба орнына баруға шешім қабылдады, бірақ біраз уақыттан кейін әуес қайта төмендеді. Сонда Уильям қазбадан табылған монеталардың бірін рогаткоймен атуға бекінеді, алайда қателесіп, қазба жетекшісін белге тигізіп, ол айқай салады. Содан кейін заңсыздықпен айналысатын топ жазаланбау үшін қашып кетеді. Келесі күні жартылай демалыс болды, ал Уильям өзінің "жеке" қазба жұмыстарын бастауға шешім қабылдайды, жақын жерде өзінің римдік вилласын табамын деп күтеді. Олар археологиялық қоғамның қазбасының екінші жағында орналасып, римдік вилланың қалдықтарын тапқандай болады (бірақ шындығында Уильям топыраққа лақтырып жатқан монеталарды ғана табады). Көп ұзамай ол көпшіліктің назарына ілігеді, ал нағыз қазба өз көрермендерін жоғалтады. Бірақ ол одан әрі жұмыс істеуге үлкермей, фермер Дженкс оны қуып шығады. Ол үйге келгенде, бұрын рогаткоймен атып алған қарт кісінің әкесімен бірге үйінде отырғанын көреді! Қасықа бақытқа орай, қарттың көзі нашар болғандықтан, ол оны танымайды. Оқиға қарт пен Уильямның "табыс еткендерінің" араласып кетуімен әзілге толы аяқталады, онда қарт Уильямның сабын ыдысын "өте сирек кездесетін және құнды зат" деп, зал ішіндегі адамдарға баяндайды.

Уильям және жұлдыздық нарцисс

Бұл оқиға Джинджердің "Жангал зерттеушілері" деп аталатын, тіс дәрігеріне барып алған кітабынан басталады. Онда жергілікті тұрғындар орманды аралап, заңсыздардың істемейтін барлық нәрселерін жасайды, мысалы, тіс дәрігеріне бармайды немесе шашын тазаламайды. Олар жергілікті орманнан жергілікті тұрғындарды іздеуге шешім қабылдайды. Ақырында олар іздеуді тастап, жасырынбау ойынын ойнайды. Уильям қашып кетіп, негізгі жолды табады. Ол жақын маңдағы көлікке секіреді, бірақ адамдар көлікке түседі, сондықтан ол жайма астына жасырынуға мәжбүр болады. Ол бейтаныс жерге айдалып кетеді. Бір әйел оны бағбанның баласы деп ойлап, мектепке шақырады. Ол оны қыздар класы оны суретке түсіргенде отыруды сұрайды, өйткені ол дайындаған модель пайда болмады. Қыздардың көбі оған өрескел қарайды, бірақ артқы жақтағы бір кішкентай оған жақсы қарайды. Ол қызға барып, өзімен сөйлесіп, "газсыз тісті алып тастау" сияқты оқиғалар туралы айтып береді. Ол жауап бермейді және жылай бастайды ол үйді сағынады және үйіне, анасына барғысы келеді, бірақ бүгін бір ойын бар және ол станцияға жетіп, анасына бара алмай тұтқындалады. Уильям оған "Әнші" пьесасында оның рөлін ойнауға көмектеседі. Уильям ауыл тұрғындары толы зал алдында (оның отбасы да көпшілік арасында) барлық нәрсеге сүрініп, өте нашар ойнайды. Ол сүрініп, бас киімін құлатып, оны анасы мен әкесі және ауылдың жартысы бірден таниды. Соңында мектептің жартысы оны қуып шығады. Алайда, бәрі жақсы болып шығады, өйткені ол көмектескен қыз оның әкесінің бір бизнес досының қызы.

Уильям және қытай құдайы

Уильям, тікелей тілек бойынша, мектеп директорының үйінен кішкентай "қытай құдайы" мүсіншесін ұрлайды. Ол оны анасынан жасыруға тиіс, сондықтан оны тұрғын бөлмесінің каминшесіне тығып қояды. Бірақ, директор (мистер Маркс) шайға келіп, оны байқап, қатты қызығушылық танытады. Миссис Браун оны директорга береді, бұл Уильямды қатты алаңдатады. Ол оны қайтарып алып, көршісінің үйіне қайта тығып қояды, бірақ мистер Маркс оны тағы да табады, алайда оны өзінікі сияқты екенін ойлайды. Уильям оны жасыру кезінде шатасып, ақырында оны (екі рет) мистер Маркске тапсырады. Соңында, мистер Маркс бір ғана мүсін болғанын білгенде, оны Уильямнан сұрап бұрылады, бірақ ол қашқан болады.

Барлық жаңалықтар

Жаңбыр жауып тұр, заңсыздар не істеу керектігін білмейді. Соңында олар газет шығаруға бел буады. Миссис Боттың қызы Виолет Елизавета кіріп, оларға "көмектесе" бастайды. Олар оның кетіп қалуын қалайды (әдеттегідей), бірақ ол кетпейді. Көп ұзақтан соң ол сыртқа шығады, заңсыздардың қуанышына орай, газетті дайындауды жалғастырады, бірақ ер адамның әмиянын әкеліп қайтады, газетте қылмыс болуы керек болғандықтан осылай істегенін айтады. Содан кейін әмиянының иесі оны қайтаруға келеді, сол кезде Уильямның әпкесі, сонымен қатар бұл жігіттің сүйіктісі Этель кіріп келеді, және ер адамның әмиянынан Этельдің бірнеше суреті түсіп қалады. Заңсыздар мен Виолет Елизавета жазадан босатылады, жаңбыр тоқтайды – сондықтан олар сыртқа шығып, әдеттегі көңіл көтерулерін жалғастырады.

Уильямның мамонт циркі

Уильямның жалғыз қыз досы Джоан ұзақ уақыттан кейін олардан алыстап, қайта оралады. Жоанды қолдайтын заңсыздар оған арналған мереке өткізуді шешті, сондықтан олар цирк жасауға шешім қабылдады. Олар Роуз Маунт мектебінде цирк жасауға шешім қабылдайды, ол бос (жазғы демалыс болғандықтан). Репетиция сәтті өтпесе де, олар жалғасты. Жоанға арналған нағыз қойылыс күнінің алдындағы кеште олар циркке барлық жануарларды әкеледі – Рэмзес есімді ашуланған мысық, сағат механизмімен жұмыс істейтін маймыл, Джамбл мен Дугластың тәтесінің папоғайы. Олар үй басқарушысының көзіне ілікпеу үшін аяқ жая өтіп кетеді, бірақ содан кейін барлық жануарлар шу шығара бастайды, сондықтан олар асығыс қылып жүгіруге мәжбүр болады. Олар жануарларды әртүрлі бөлмелерге жасырады, «егер ол (үй басқарушысы) біреуін тапса да, бәрін таба алмайды» деп ойлайды. Қойылыс күні мектеп күтпеген жерден адамдарға толы болып шығады. Жануарлары әлі де іште. Енді не істемек? Олар мектепке кіруге тырысады, бірақ сәтсіз аяқталады. Олар мектептің «Психикалық философияны зерттеу» тобының пайдалануында екенін біледі. Топ жетекшісі, папоғайдың даусын естіп, оны аян деп ойлап, жертөлеге түседі. Папоғай «Тоқта!» дейді. Ол тоқтап қалады. Сосын папоғай: «Сақ бол!» дейді, ал ол қыз баспалдақпен жоғары қашады, ал папоғай күледі. Ол түнде тағы біреу бірдеңе естігенін сұрайды, және олардың бәрі (олар мектепте жасырылған жануарларды естіген) үйдің оларға жағымсыз арбақтармен толы деп санайды, сондықтан олар Джоан үшін «циркті» еш қиындықсыз өткізуге мүмкіндік алады, ол оны ұнатады, және қойылыс сәтті аяқталады.

Сиқырлы маймыл

Outlaws кейбір қыздардың хоккей ойнағанын көріп, өздерінің хоккейін ойлап табады – кері бағытталған таяқтармен. Олар ойынды ұнатады және мүмкіндік болған кезде ойнайды, басқа балалар Outlaws-тің ойнайтынын көріп, соны да істей бастайды. Бір апта ішінде ауылдың барлық жігіттері осы ойынды ойнай бастайды. Ойынды ойнаудан бас тартқандар – Хьюберт Лейн және оның тобы (олар Outlaws-тің жаулары). Хьюберт Лейн мен Outlaws матч ұйымдастырады. Outlaws матчқа дейін келіп, Хьюберт пен оның ең жақсы досы матчқа дайындалған жақсы тағамдарды жасырып, нашар тағамдарды Outlaws-қа қалдырғанын көреді. Кейін, матчтан кейін, Outlaws және Hubert Lane-нің тобы тамақ жеуге барады. Outlaws "сиқырлы маймыл" бар дейді (шынында Генридің әпкесінің ойыншық маймылы), және Хьюберт Лейн тобы жасырған тағамдардың бәрін табады. Lane-нің тобы бұған қатты таңғалып, оның шынымен сиқырлы маймыл екеніне сенеді! Содан кейін Уильям Берти Фрэнкс пен Хьюберт Лейнді үш рет су ваннасына батырса, қарындаш пен үлкейтілгіш шыны аласыз дейді, бірақ олар бұрын қарауға болмайды. Сондықтан олардың бәрі солай істейді, және оларды табады! Outlaws қуанышты, себебі енді олар Хьюберт Лейнмен тең.

Уильям ақындардың қатарында

Роберт, Уильямның ағасы, енді ғана тұмаудан сауығып кетті. Ол өлеңді "жаңадан ашты" және оны үнемі дауыстап оқиды, себебі ол оны әлемдегі ең жақсы нәрсе деп санайды. Заңнан тыс адамдар бұталардан оны бақылап, үнемі күліп отырады. Келесі күні Роберт дауыстап оқуын тоқтатқан соң, олар ойын ойнауға кетеді. Бірақ ойындар бұрынғыдай қызық емес, себебі олар Роберт қандай да бір әрекет жасап жатыр ма деп ойланып, оны іздеуге шығады. Олар оның Поэзия қоғамын құруға тырысып жатқанын көреді, онда ол қоғам мүшелерінің әрқайсысы апта сайын өлең жазуы керек деген ереже енгізеді. Заңнан тыс топ поэзия қоғамының мүшелерін тығыз бақылайды. Келесі аптада қоғам жиналғанда, әр мүше өз өлеңін оқиды. Екі өлең жақсы болмайды, Роберттің өлеңі орташа деңгейде, бірақ Освальдтың өлеңі бәрін таң қалдырады. Осының салдарынан Уильямның жаулары оны күлдіріп, Роберт туралы әңгімелермен мазақтайды. Келесі кездесуде Освальдтың бұрын жазылған өлеңдерді көшіріп алып, алдап отырғаны оқырманға анық болады – бірақ қоғамның басқа мүшелері бұл өлеңдерді естімегендіктен, олар оның алдауын білмейді. Мүшелердің бірі өлеңдер сайысы туралы біледі және олардың біреуі жеңіске жеткенін көру үшін барлығына қатысуды ұсынады. Барлығы қатысады. Ақырында Освальдтың алдасқандығы ашыққа шығады және Роберт жүлде жеңіп алады.

Уильям бақ кешінде

Уильям Робертке алғыс айтады. Роберт оған жақсы көңілде ақша берді, соның арқасында ол әуе мылтығын жөндеуге төлей алды. Сондықтан Уильям Робертке де бір жақсылық жасау керек деп ойлайды. Ол Робертке тостағанды қайтарып беруге шешім қабылдайды, ол жаңылысудың салдарынан қазір викарийдің қолында еді. Ол викарийдің үйіне кіреді, оны жақсы пианино ойнайтын бала деп қате түсінеді. Сондықтан ол оларға ойнайды, бірақ өте нашар ойнайды. Кету алдында оларға шай-су береді, ал ол тостақанды жасырын алып, Роберттің бөлмесіне қояды. Үйге қайтып бара жатқанда, викарий оны пианинода ойнаған бала деп таниды, сондықтан ол Уильямды тыңдауға шешім қабылдайды (бірінші рет естімеген еді). Кенеттен викарий бір тостақанды байқайды – тостақанның үстіне оның ұлының аты жазылған. Уильям екі тостақанның орны ауысқанын білмегендіктен, қате тостақанды әкеліпті.

Уильям күтіп тұрғандарға қосылады

Мистер Соломон бірнеше балаларды ән шырқауға алып кетеді, ал Outlaws онымен бірге болуға мәжбүр болады. Олар бұған құштар емес, бірақ олар ән айтуға баратын аймақтардың кейбіреуі оларға жаман сыйлық берген адамдарға жақын екенін білгенде, олар өзіне шоуды алуға және оларға ән айтуға шешім қабылдайды (мысалы, Джордж аға Джинджерге «Англия патшалары мен патшайымдары» деген кітап сыйлаған, ал оған жауап ретінде ол басқа 16 жігітпен бірге оның үйіне барып, дауысынан шығып ән айтады). Ол Джейн тәтесіне жаман сыйлықтардың орнын толтыру үшін жаман ән айтуға барғанда, ол әнді аш қасқырлардың үйірінің даусы деп қабылдайды (ол өте қарт және нашар естиді). Ол терезенің алдына қару ұстап, оқ атуға дайын тұрады, бұл Уильямды қатты таң қалдырады. Ол оны қаруын қоюға және соңғы шара ретінде ғана пайдалануға көндіреді, ол да келіседі. Уильям бір идея ойлап табады, ол жасыл түстің қасқырларды қорқытатынын айтады, сондықтан ол Джейн тәтесінің сыйлаған жасыл галстугін тауып алып, оны сыртқа лақтырады, осылайша оларды қорқытып жібергендей етеді. (Вильям заңсыз Вильям Санта-Клаус рөлін ойнайды деген оқиға осы ертегіден кейін жалғасады, онда Мистер Соломон сол түні Вильямның мінез-құлқына шағымдануға тырысады.)

Уильям құтқарылуға келеді

Заңнан тыс адамдарға сардин консерві берілді, және олар "Canniballs" деп аталатын жаңа ойын ойлап тапты. Олар сардинді ағашқа байлап, оны Жәндік деп ойлайды. Жәндік бұтаның артына жасырынып, өзінің даусын шығарады. Содан кейін олар сардинді жеп, оны Жәндік деп ойлай беруде, келесісіне көшеді. Ол түскі асқа бара жатып, Этельдің пьесаны жаттығып айтқанын естиді: "Мен оған үйленгім келмейді! Мені оған күйеуге шығаруға мәжбүрлеп жатыр!". Уильям мұның шындыққа жақын деп ойлап, оған көмектесуге тырысады. Ол Этельді күйеуге шығаруға мәжбүрлеп жатқан адамды тауып, оны төбеге алып шығып: "Этель өлді" дейді. Ол мұның шындық екеніне сенеді, қатты қайғырып, бәрі қатты шатастыққа түседі. Соңында, Уильям бәрінің қателік екенін білген соң қашып кетеді.