Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Neuzelle ( ) – Германия Федеративтік Республикасының Бранденбург жеріндегі қалалық муниципалитет. Бұл қала цистерциандық Нойзель абаттығы және оның Нойзель монастырының сыра зауытымен әйгілі. Бұл сонымен қатар Нойзель әкімшілік округінің (ұжымдық муниципалитет) орталығы болып табылады.
Neuzelle (, ) is a municipality in the Oder Spree district of Brandenburg, Germany, the administrative seat of Amt (collective municipality) Neuzelle. It is best known for Cistercian Neuzelle Abbey and its Neuzeller Kloster Brewery.
География
Нойзель тарихи Төменгі Лузатия аймағының солтүстігінде, Польша шекарасына жақын орналасқан, Айзенхуттенштадт қаласынан оңтүстікке қарай орналасқан. 2001 жылдан бері Одер өзенінің саласы – Дорше ағысы бойындағы муниципалдық аумаққа Бахро, Бомсдорф, Гёлен, Хензендорф, Коббельн, Мёбискруге, Осендорф, Шверцко, Штейнсдорф, Штрейхвиц және Треппельн ауылдары да кіреді. Батысында Шлаубе аңғары табиғи паркіне дейін созылады.
Neuzelle is situated in the north of the historic Lower Lusatia region near the border with Poland, about south of Eisenhüttenstadt. The municipal area along the Dorche creek, a tributary of the Oder River, since 2001 also comprises the villages of Bahro, Bomsdorf, Göhlen, Henzendorf, Kobbeln, Möbiskruge, Ossendorf, Schwerzko, Steinsdorf, Streichwitz, and Treppeln. In the west, it stretches up to the Schlaube Valley Nature Park.
Тарих
Аббат 12 қазан күні 1268 жылы Нова-Селла деп аталды, оны Веттин маркграфы Генрих III Лузатиялық өз әйелі Агнес Богемияның естелігі үшін құрды. Генрих Силезия герцогы Болеслав II Рогаткадан бұрынғы Любуш жерінің Фюрстенбергке (қазіргі Айзенхюттенштадт) дейінгі бөлігін герцогтың Пиаст әйелі Генрих III Ақпен болған дауды реттегені үшін сатып алды. Неузель – Генрихтің Мейсен маркграфтығындағы Носсен қаласының жанындағы Цистерциан Альтцелла аббаттығының (Селла) бөлімшесі болды. 1281 жылы мұнда бірінші монахтар орналасты. Шамамен 1300 жылдан бастап монастырь кешені салынды, оның ішінде кірпіштен салынған готикалық залдық шіркеу болды, ол көп ұзамай аймақтың рухани орталығына айналды. Монахтарға үлкен жерлер берілді, солтүстікте Одер өзені бойындағы Фюрстенбергке дейін, ал шығыста Одерден әрі – Шидлов (Шидло) қаласына дейін. 1367 жылы Люксембург императоры Карл IV, Богемия королі ретінде, Неузельді және Төменгі Лузатияны сатып алды. 1429 жылы гусит соғысы кезінде ғимарат қиратылып, монахтар өлтірілді немесе ұрланды. Кейіннен қайта салынған монастырь және оның кеңейтілген иеліктері, Богемия жерлерімен бірге 1526 жылы Габсбург монархиясының құрамына кірді. Ол протестанттық реформация кезінде де католиктік болып қалды, тіпті 1635 жылғы Прага тыныштығы бойынша Лютерандық Саксониялық сайлаушысы Габсбург императоры Фердинанд II-ден Лузатияны алғаннан кейін де. Отыз жылдық соғыста қиратылған шіркеу қайтадан барокко стилінде салынды, оның ішкі әрлеуі Солтүстік Германияда сирек кездесетін ерекшелікке ие. 1815 жылғы Вена конгресінің қорытынды актісі бойынша Төменгі Лузатия Пруссияға қарасты, және ол 1947 жылға дейін Бранденбург провинциясының құрамында болды. Екі жылдан кейін король Фридрих Вильгельм III-тің бұйрығымен аббаттық жабылды. Ғимараттар кейіннен жетімдер үйі және мұғалімдер семинариясы ретінде пайдаланылды. Дегенмен, Неузель приход шіркеуі протестанттыққа айналса, аббат шіркеуі католиктік болып қалды және 1947 жылы Блаженді Марияның қасиетті орыны ретінде киеленді. Бүгінде монастырь кешені Бранденбург штаты басқаратын қоғамдық қорға тиесілі. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Неузель 1947 жылдан 1952 жылға дейін Бранденбург штатының, ал 1952 жылдан 1990 жылға дейін Шығыс Германияның Франкфурт округінің құрамына кірді. 1990 жылдан бері Неузель қайтадан Бранденбургтың құрамында.
The abbey was established as Nova Cella on 12 October 1268 by the Wettin margrave Henry III of Lusatia in remembrance of his deceased wife Agnes of Bohemia. Henry had acquired the strip of former Lubusz Land up to Fürstenberg (today's Eisenhüttenstadt) from the Silesian duke Bolesław II Rogatka in turn for his mediation in the duke's conflict with his Piast brother Henry III the White. Neuzelle was a filial monastery of the Cistercian Altzella Abbey (Cella) near Nossen in Henry's Margraviate of Meissen. A first convent of brothers took residence here in 1281. From about 1300, a monastery complex was laid out, including a Brick Gothic hall church, which soon became the spiritual centre of the region. The monks were granted large estates, up to Fürstenberg am Oder in the north and Szydłów (Schiedlo) beyond the Oder River in the east. In 1367, Neuzelle with Lower Lusatia was purchased by the Luxembourg Emperor Charles IV in his capacity as King of Bohemia. The premises were devastated during the Hussite Wars in 1429 and the monks killed or abducted. Rebuilt afterwards, the monastery and its extended possessions with the Lands of the Bohemian Crown became part of the Habsburg monarchy in 1526. It remained Catholic during the Protestant Reformation, even after the Lutheran Electorate of Saxony had acquired the Lusatias from the Habsburg Emperor Ferdinand II by the 1635 Peace of Prague. Heavily demolished in the Thirty Years' War, the church was again rebuilt in a Baroque style including rich interior decorations quite unique in Northern Germany. By the Final Act of the 1815 Vienna Congress, Lower Lusatia fell to Prussia and was incorporated into the Province of Brandenburg, where it remained until 1947. The abbey was finally securalised by the order of King Frederick William III two years later. The buildings were later used as an orphanage and a teachers' seminary institution. Nevertheless, while the Neuzelle parish church turned Protestant, the abbey church remained Catholic and in 1947 was consecrated as Blessed Virgin Mary pilgrimage church. Today the monastery complex is held by a public foundation run by the State of Brandenburg. After World War II, Neuzelle was incorporated into the State of Brandenburg from 1947 to 1952 and the Bezirk Frankfurt of East Germany from 1952 to 1990. Since 1990, Neuzelle is again part of Brandenburg.