Кіріспе

Үлкен швейцарлық тау иттері (Grosser Schweizer Sennenhund немесе) – Швейцариялық Альп тауларында дамыған ит тұқымы. "Сененхунд" деген атау Швейцариялық Альп тауларында мал өсірушілер мен сауыншылар, "сенн" немесе "сеннер" деп аталатын адамдарға сілтеме жасайды. Үлкен швейцарлық тау иттері, әлдеқайда көп жағдайда, Швейцарияға шетелдік қоныс аударушылар әкелген ірі мастиф тұқымдас иттермен жергілікті иттердің шағылысуының нәтижесі болып табылады. Оның жұмысшы ит ретіндегі танымалдылығы оған "кедей адамның аты" деген лақап есім беруге әкелді. Бұл тұқымды қолдаушы, геология профессоры Альберт Хайм (12 сәуір 1849 – 31 тамыз 1937) еді.

Екіншілік теория

Д-р Ханс Рабер өзінің "Швейцарлық ит тұқымдары" атты кітабында осы қарама-қайшылықты былай түсіндірді: text=Егер бұл ит 1870 жылдар шамасында жиі ұсталса, онда 30 жыл өткен соң оны Берн аймағындағы шалғай алқаптарда ғана табуға болатындығы сенімсіз. | автор=Д-р Ханс Рабер | дереккөз=Die Schweizer Hunderassen.

Хайм ірі қасапшы иттері, Метцгерхунд, шетелден әкелінген иттер танымал болғаннан кейін жойылып кеткенін айтса да, фермерлердің қымбат шетелдік ит алуға батыла ма деген пікірлер бар.

ХХ ғасырдағы даму

1945 жылы 100-ден астам күшік тіркелді, бұл сол кезде осы тұқымнан 350-400-ге жуық иттің болғанын көрсетеді. Остин, Техас штатында тұратын үлкен швейцарлық тау иті Мысық, "Остинді иттерге қолайлы ұстау" талисманы болды. Оскар – швейцарлық тау иті, ол Вестминстер иттік көрмесіне қатысуға дайындалып жатқанда "Уолл-стрит журналының" бірінші бетінде жарияланды. AKC деректері бойынша, үлкен швейцарлық тау иті тұқымдарының арасында 88-орында тұрады.

Сыртқы келбеті

Бұл ірі, қалың сүйекті, өте күшті иттің денесі.

Жамылғы

Иттің арқасының үсті, құлақтары, құйрығы және аяқтарының көп бөлігі қара түсті. Швейцарияның Ұлы Тау Иті стандарты иттің қара, ақ және қызыл түсте болуын талап етеді; бірақ олар көк, ақ және күйдірілген үш түсті, сондай-ақ қызыл және ақ екі түсті болып та келеді. Кеуде тереңдігі иттің құрсау биіктігінің шамамен жартысына тең. Елеңке буыны адамның тобыққа және аяқтың алғашқы қысқа сүйектеріне сәйкес келеді; ит адамдар сияқты өкшесімен жүрмейді.

Тендерлік

Үлкен швейцариялық тау иттерінің шаруашылық мінезі және адамдар мен балаларға деген жақындығы оларды қуантады. Бұл тұқымға жаттығу қажет болғанымен, оларға үлкен аумақ қажет емес. Олар көбінесе иелерінің жанында болады және рұқсатсыз алысқа кетпейді. Смелекейдің ең көп кездесетін аурулары – смелекейдің бұрылуы және смелекейдің ісігі. Ұзақ өмір сүру тұқымның дене мөлшеріне кері пропорционалды. Екі веб-сайтта үлкен швейцариялық тау иттерінің өмір сүру ұзақтығы 10-11 жыл деп көрсетілген, ал тағы біреуі 8-10 жыл дейді. Иттердің өмір сүру ұзақтығы әртүрлі елдерде, тіпті бір тұқымның ішінде де өзгеруі мүмкін.

Кеннеллер клубы мен үй жануарларын тіркеуді тану

Гроссер Швейцарь Сенненхунд немесе Үлкен Швейцария тау итін Халықаралық Кинологиялық Федерация (FCI) халықаралық деңгейде мойындайды. Алғашқы стандарт 1939 жылдың 5 ақпанынан бұрын жарияланбады. Канадалық Кеннел клубы 2006 жылы осы тұқымды мойындап, оны Жұмыс тобына жатқызды. Біріккен Кеннел клубы 1992 жылы тұқымды мойындады және оны Қорғаушы иттер тобына орналастырды. Ұлыбританиядағы Кеннел клубы Үлкен Швейцария тау итін Жұмыс тобына жатқызады. Континентальдық Кеннел клубы (CKC) Үлкен Швейцария тау итін тізімдейді және тұқым туралы аз ғана ақпарат ұсынады. Американың үй жануарларын тіркеу корпорациясы (APRI) Үлкен Швейцария тау итіне арналған жарнамалар бөлімін ұстап тұр. Американдық Иттер Тізілімі (ACR) Үлкен Швейцария тау итін өздерінің Американдық Иттер Тізілімі бөлімінде қабылданатын тұқым ретінде тізімдейді. 2010 жылдың мамыр айына дейін бұл тұқым Жаңа Зеландия Кеннел клубы және Австралия Ұлттық Кеннел Кеңесі тарапынан мойындалмады.

Сенненхундтың төрт тұқымы

Үлкен швейцариялық тау иттері швейцариялық тұқымдардың ең ежелгісі саналады. Генетикалық кластерлеу алгоритмі үлкен швейцариялық тау иттері мен Берн тау иттерінің арасындағы байланысты анықтау қиын болды. Бұл тұқым, әлдебір дәрежеде, Сент-Бернард және Ротвейлер тұқымдарының қалыптасуына көмектескен болуы мүмкін.