Кіріспе

Эстонияның әкімшілік бірлігі

Вор уезі (немесе Вормаа; ) – Оңтүстік Эстониядағы әкімшілік бірлік. Ол Валга және Пылва уездерімен, Латвияның Алуксне және Апе коммуналарымен және Ресейдің Псков облысымен шектеседі (екі елмен шекаралас жалғыз эстон уезі). Вормааның аумағы және оған қоңыржай маусымдық климат әсер етеді. 2022 жылы Вор уезінің халқы 34 182 адамды құрады, бұл Эстония халқының 2,6%-ы. Уез 12 ауылдық коммунаға және бір қалалық коммунаға, уездің астанасы Вор қаласына бөлінеді.

Этностық бөліну және мәдениет

Вор уалаятында 95,3% эстондықтар, 3,3% орыстар және 1,4% басқа ұлт өкілдері тұрады. Вор уалаятында екі түпкілікті этникалық топ өмір сүреді – вор халқы және сето халқы. Екі этникалық топтың да өз тілі (вор тілі, сето тілі) және дәстүрлердегі мәдени мұрасы бар.

Воро халқы

Воро институты Воро тілі мен мәдениетін сақтау және дамыту үшін құрылған, олар өз тарихи орталығымен тығыз байланысты, негізінен ауыл шаруашылығымен айналысатын Оңтүстік-Шығыс Эстонияның Воромаа аймағында. Воро институтын 1995 жылы Эстония үкіметі құрды. Институттың қызметіне мектеп бағдарламаларын әзірлеу, тіл білімі және аймақтық зерттеулер жүргізу, жер-су аттарын және оларға байланысты әңгімелерді сақтау, Воро тіліндегі ғылыми еңбектер мен мектеп оқулықтарын жариялау, жыл сайынғы тіл конференцияларын ұйымдастыру және тағы да басқалар кіреді. Осы іс-шаралардың мақсаты – Воро халқын өз тілінде сөйлеуге және ерекше өмір салтын сақтауға ынталандыру. 2014 жылы Воромаадағы түтін саунасы ЮНЕСКО-ның материалдық емес мәдени мұра тізіміне енгізілді. Түтін сауналары және оған байланысты сауна дәстүрлері – Воро халқының дәстүрлі өмірінің және мәдени мұрасының бір бөлігі. Түтін саунасы – мұржасы жоқ, көне ауылдық сауна.

Сетос

Сето институтының мақсаты – Сето аймағы мен Сето мәдениеті саласындағы зерттеулерді үйлестіру және дамыту, сондай-ақ зерттеулердің нәтижелерін жұртшылыққа жеткізу. Сето институты Сето аймағындағы басқа ұйымдармен бірлесіп, Сето мәдениеті саласындағы мақалалар жариялайды, шаралар ұйымдастырады және білім беру ісін жүзеге асырады. 2009 жылы ЮНЕСКО-ның материалдық емес мәдени мұралар тізіміне «леэло» деп аталатын Сето халқының полифониялық ән салу стилі енгізілді. Кем дегенде 1000 жылға жуық тарихы бар «леэло» Балтық-финн руно ән дәстүрінің ерекше жергілікті түрі саналады.