Итальян мемлекет қайраткері Бернардо Тануччи

Кіріспе

Бернардо Тануччи (20 ақпан 1698 – 29 сәуір 1783) – итальяндық мемлекет қайраткері, Карл III және оның ұлы Фердинанд IV үшін Екі Сицилия Корольдігіне ағартушылық абсолютизм үлгісіндегі үкімет жүргізуді енгізген.

Өмірбаян

Ареццо (Тоскана) маңындағы Стиа қаласында кедей отбасында дүниеге келген Тануччи, меценаттың көмегімен Пиза университетінде білім алды. 1725 жылы ол заң профессоры болып тағайындалды және Юстинианның «Пандекттер» кодексінің түпнұсқалығын қорғауымен көзге түсті. Испанияның Филипп V-нің ұлы, Парма герцогы Карл, Неаполь патшалығын бағындыру жолында Тоскана арқылы өтіп бара жатқанда, Тоскананың ұлы герцогы Козимо III де Медичи оны Карлмен бірге алып кетуге шақырды. Неапольде Карл оны алдымен мемлекеттік кеңесші, содан кейін почта басқарушысы, 1752 жылы әділет министрі, 1754 жылы сыртқы істер министрі және, ақырында, премьер-министр және маркиз қылып тағайындады. Сондай-ақ, Папалық Курияға жіберілетін салықтарды азайтты. Бұл реформалар 1741 жылы Папамен қол қойылған Конкордатта бекітілді, бірақ оның іске асырылуы Киелі Тақтың ниетінен асып кетті. Заңдарды реформалау үшін Тануччи жаңа заң кодексі – Кодекс Каролинаны жасау үшін білімді заңгерлерден тұратын комиссия құрды, алайда ол күшіне енбеді. 1759 жылы Неапольдің Карлы Испанияның Карл III-ке айналғанда, Тануччи тоғыз жасар Фердинанд IV үшін құрылған регенттік кеңесінің төрағасы болды. Ол есейгеннен кейін де үкіметті Тануччидің қолында қалдыруды жөн көрді, оны Испаниядан Карл III үнемі қадағалап отырды. Тануччи Бурбон Неаполі үшін Бурбон Франциясының галликандық шіркеуі сияқты шіркеутің бақылауын орнатуға жұмыс істеді: бос епископтықтар мен аббаттықтардың кірісі тәжге түсті, қажетсіз монастырлар жабылды, ондық салығы жойылды және шіркеуге жаңа мүліктердің мортмен арқылы иеленуіне тыйым салынды. Неапольде папалық бұйрықтарын жариялау үшін патшалық келісім қажет болды және жеңілдіктер енді мәңгілік деп есептелмейтін болды. Гогенштауфендер дәуірінен бастау алатын Неапольдің папалық феодалдық статусы жоққа шығарылды: Неаполь патшасы енді тек Құдайдың қалауымен қызмет ететін болды. Римге патшаның рұқсатынсыз шағымдануға тыйым салынды. Неке азаматтық шарт ретінде жарияланды. Карл III-нің бұйрығымен 1767 жылы иезуиттер Неаполь патшалығынан қуылды, бұл қадамға Тануччи Бурбон сарайларындағы басқа министрлермен, Испаниядағы Арандамен, Франциядағы Шуазельмен, Пармадағы ду Тиллотпен және Португалиядағы Помбалмен бірге қолдау көрсетті. Папа Климент XIII экскоммуникациямен жауап берді, содан кейін Тануччи Беневенто мен Понтекорводағы монастырларды басып алды, олар 1773 жылы папаның Иезуиттер қоғамын тарату туралы жалпы бұйрығынан кейін ғана Рим шіркеуіне қайтарылды. Иезуиттерді қуғаннан кейін мектептердегі жаңа ілімдерге қарсы епископтардың наразылықтары негіссіз деп танылды. Оның қаржы және азық-түлік салықтарына қатысты саясаты бірнеше рет халықтық төңкерістерге әкеп соқты. 1774 жылы Фердинанд IV-нің Габсбург королевасы Мария Каролина Австрия Мемлекеттік кеңеске қосылғанда, Тануччидің билігі төмендеді. Ол королеваның ықпалын бейтараптандыруға тырысты, бірақ 1777 жылы ол қызметтен босатылып, зейнетке шықты. Ол 1783 жылы Неапольде қайтыс болды.

Born of a poor family in Stia, near Arezzo (Tuscany), Tanucci was educated, thanks to a patron, at the University of Pisa. Tanucci was appointed a professor of law there in 1725 and attracted attention by his defence of the authenticity of the Codex Pisanus of the Pandects of Justinian. When Charles, Duke of Parma, son of Philip V of Spain, who succeeded him as monarch and became Charles III, passed through Tuscany on his way to conquer the Kingdom of Naples, Cosimo III de' Medici, Grand Duke of Tuscany, encouraged him to take Tanucci with him. In Naples Charles appointed him at first councillor of state, then superintendent of posts, minister of justice in 1752, foreign minister in 1754 and finally prime minister and a marquis. and reduced the taxes to be forwarded to the pontifical Curia. These reforms were sanctioned in a Concordat signed with the Papacy in 1741, the application of which, however, went far beyond the intentions of the Holy See. For the reform of the laws Tanucci instituted a commission of learned jurists with instructions to create a new legal code, the Codice Caroline, which was, however, not put into force. When Charles of Naples became Charles III of Spain in 1759, Tanucci was made president of the council of regency instituted for the nine year old Ferdinand IV, who even when he reached his majority preferred to leave the government in Tanucci's hands, constantly overseen from Spain by Charles III. Tanucci worked at establishing for Bourbon Naples the kind of controls over the church that were effected by the Gallican church in Bourbon France: revenues of vacant bishoprics and abbeys went to the crown, superfluous convents were suppressed, tithes abolished and the acquisition of new Church property by mortmain was forbidden. Royal assent was required for the publication in Naples of papal bulls and concessions were no longer considered eternal. The status of Naples as a papal fief, dating from the time of the Hohenstaufen, was denied: the king of Naples served at the pleasure of God only. Appeals to Rome were forbidden without the royal permission. Marriage was declared a civil contract. And by the order of Charles III the Jesuits were suppressed and expelled from the Kingdom of Naples in 1767, a move in which Tanucci was in general sympathy with other ministers at the Bourbon courts, as Aranda in Spain, Choiseul in France, du Tillot in Parma, and also with Pombal in Portugal. Pope Clement XIII responded with excommunication, whereupon Tanucci occupied the monasteries at Benevento and Pontecorvo, which were not returned to the Roman Church until after the pope's general order of dissolution of the Society of Jesus in 1773. The protests of the bishops against many of the new teachings in the schools after the expulsion of the Jesuits were dismissed as invalid. His policy in finance and in regard to the food taxes provoked popular revolutions on several occasions. When, in 1774, Maria Carolina of Austria, the Habsburg queen of Ferdinand IV, joined the Council of State, the power of Tanucci began to decline. In vain he endeavored to neutralize the queen's influence, but in 1777 he was dismissed and retired. He died in Naples in 1783.